Co zrobić, gdy sesja rady zamienia się w spór, komisje nie spełniają swojej roli, a procedury zamiast porządkować debatę zaczynają ją utrudniać? O takich sytuacjach – dobrze znanych z codziennej praktyki samorządu – będą rozmawiać uczestnicy IV Krajowego Kongresu Przewodniczących Rad Gmin, Powiatów i Sejmików Województw. Jednym z ważnych tematów wydarzenia będą procedury i relacje w radzie – czyli to, co w praktyce decyduje o sprawności organów stanowiących.

IV Krajowy Kongres Przewodniczących Rad odbędzie się w Krakowie w dniach 13–14 listopada 2026 r. Organizatorem wydarzenia jest Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Wspólnota, odpowiedzialność, samorząd”. Rejestracja uczestników trwa.

Sprawna rada to nie tylko kwestia przepisów

Funkcjonowanie rady gminy, rady powiatu czy sejmiku województwa opiera się na przepisach prawa, ale o jakości pracy organu stanowiącego często decyduje nie tylko sam porządek proceduralny, lecz także sposób jego stosowania oraz relacje między przewodniczącym, radnymi, komisjami, organem wykonawczym i mieszkańcami.

To właśnie w radzie powinny być ujawniane różnice stanowisk, prowadzone spory o kierunki rozwoju wspólnoty samorządowej, kontrolowane działania organu wykonawczego i formułowane odpowiedzi na problemy mieszkańców. Gdy jednak procedury są niejasne, komisje działają pozornie, a sesje stają się wyłącznie polem bieżącego konfliktu, rada traci zdolność do pełnienia swojej roli.

– Sprawna rada to nie tylko rada działająca zgodnie z przepisami. To również rada, która potrafi prowadzić realną debatę, wykonywać funkcję kontrolną i rozmawiać z mieszkańcami w sposób odpowiedzialny. O jakości pracy organu stanowiącego decydują zarówno procedury, jak i kultura relacji wewnątrz wspólnoty samorządowej – mówi dr Jakub Dorosz-Kruczyński, specjalista Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego.

Jak prowadzić radę w warunkach sporu i napięcia

Podczas Kongresu uczestnicy będą rozmawiać o problemach, z którymi przewodniczący rad i sejmików mierzą się na co dzień. Punktem wyjścia będą pytania o to, jak organizować pracę rady, aby nie ograniczała się do formalnego procedowania uchwał, lecz rzeczywiście wzmacniała rolę organu stanowiącego w samorządzie.

W programie znajdą się m.in. zagadnienia dotyczące:

• przygotowania sesji i prowadzenia obrad w sytuacjach konfliktowych,
• nadużywania instrumentów proceduralnych i sposobów reagowania na tego typu praktyki,
• organizacji pracy komisji, w tym komisji rewizyjnych oraz komisji skarg, wniosków i petycji,
• relacji między radą a organem wykonawczym,
• korzystania z funkcji kontrolnej w sposób odpowiedzialny i skuteczny,
• rozpatrywania skarg, wniosków i petycji z poszanowaniem procedur, ale także z uwzględnieniem problemów mieszkańców.

Przewodniczący jako organizator pracy rady

Szczególne miejsce w programie zajmie rola przewodniczącego rady. To przewodniczący organizuje pracę organu stanowiącego, prowadzi sesje, porządkuje dyskusję, czuwa nad przebiegiem obrad i w praktyce współkształtuje kulturę pracy rady.
Od sposobu wykonywania tej funkcji zależy często, czy rada zachowa sprawczość, podmiotowość i autorytet – zarówno wobec organu wykonawczego, jak i wobec mieszkańców.

– Chcemy rozmawiać o tym, jak prowadzić radę w warunkach sporu, presji i dużych oczekiwań społecznych, a jednocześnie nie sprowadzać pracy organu stanowiącego wyłącznie do wymiaru proceduralnego. Silna rada wymaga przejrzystych zasad działania, ale także odpowiedzialnych relacji i świadomego przywództwa po stronie przewodniczącego – dodaje dr Jakub Dorosz-Kruczyński.

Kongres dla osób odpowiedzialnych za funkcjonowanie organów stanowiących

Temat procedur i relacji w radzie dotyczy nie tylko przewodniczących i wiceprzewodniczących. W Kongresie udział wezmą również radni, członkowie komisji, pracownicy biur rad, sekretarze JST, prawnicy obsługujący organy stanowiące, a także eksperci i praktycy zajmujący się funkcjonowaniem samorządu terytorialnego.

Program Kongresu został przygotowany z myślą o osobach, które na co dzień odpowiadają za organizację pracy rady, prowadzenie obrad, współpracę z komisjami oraz relacje z mieszkańcami i organem wykonawczym. Wydarzenie ma być przestrzenią wymiany doświadczeń, rozmowy o najczęstszych problemach proceduralnych i ustrojowych oraz szukania rozwiązań, które mogą wzmacniać rolę rad i sejmików w systemie samorządu terytorialnego.

Szczegółowe informacje oraz rejestracja dostępne są na stronie: kongresprzewodniczacych.pl

Źródło: IP