Czy warto wprowadzić w urzędzie Politykę Etyczną, podczas gdy obowiązuje tam już Kodeks etyki?

Kodeks etyki jak i wewnętrzna polityka etyczna są niezwykle znaczącym czynnikiem podnoszenia poziomu etycznego wśród pracowników urzędu.

Polityka etyczna opiera się na świadomym przyjęciu i wprowadzeniu w życie własnej strategii postępowania etycznego, będącej mądrym kompromisem pomiędzy realnymi możliwościami urzędu, działającego w konkretnych warunkach organizacyjno-finansowych a oczekiwaniami obywateli wobec sposobu działania urzędu.

Przy prowadzeniu właściwej polityki etycznej dochodzi do stworzenia kultury organizacyjnej. Za zasadnicze elementy kultury organizacyjnej uznaje się wartości, przekonania i postawy prezentowane przez członków organizacji. Dzięki świadomie prowadzonej polityce etycznej, w urzędzie zostaje określony minimalny poziom etyczny instytucji. Innymi słowy, kierownictwo urzędu ustala rolę czynników etycznych przy podejmowaniu decyzji i ich miejsce w procesie zarządzania. Ze względu na specyfikę pracy instytucji publicznych pracownicy tam zatrudnieni są wzajemnie od siebie zależni. Aby urząd dobrze działał, zatrudnieni w nim ludzie muszą podzielać ustalone wcześniej zapatrywania na to, czym jest właściwe zachowanie, czym jest moralność urzędnicza.

Istotnym czynnikiem którego nie sposób pominąć jest moralność pracowników. Znaczenia tego czynnika nie sposób przecenić. Jednym z najczęściej pojawiających się w etyce urzędniczej twierdzeń jest myśl, iż nie ma niedobrego, nieuczciwego urzędu, są tylko nieuczciwi ludzie. W rzeczywistości tym, który dopuszcza się niewłaściwego, nieuczciwego działania, jest zawsze konkretny człowiek. Jednakże każda indywidualna nieuczciwość, prędzej czy później, odbija się na reputacji całego urzędu, choć to konkretny pracownik jest odpowiedzialny za wszystkie podjęte przez siebie działania.

Z powyższych rozważań wynika, iż jeśli instytucja publiczna chce uzyskać opinię instytucji sprawnie i etycznie działającej, powinna zdecydować się na prowadzenie długofalowej polityki etycznej. Zatem należało się zastanowić się nad tym, jak instytucja może kształtować tę politykę, a dokładniej, jak praktycznie może ona wpłynąć na podniesienie swego poziomu etycznego. Otóż, w dokumencie Polityka Etyczna Urzędu powinno się wskazać na kilka podstawowych narzędzi, które pozwolą podnieść poziom etyczny, a tym samym wpłynąć na ukształtowanie wizerunku Urzędu jako organizacji etycznej. Do tych narzędzi zalicza się zagwarantowanie profesjonalnej, ciągle rozwijającej się kadry pracowniczej, która w sposób właściwy wykonuje powierzone zadania i stosuje zasady etyki zawodowej, efektywne, transparentne zarządzanie i gospodarowanie środkami publicznymi, zapewnienie przestrzegania etyki zawodowej oraz mających zastosowanie przepisów prawa, uwzględnienie informacji wynikających z analizy skarg i wniosków w celu podnoszenia standardów obsługi klientów, ciągłe doskonalenie własnej organizacji pod kątem etyki postępowania, jawne i transparentne prowadzenie procesu rekrutacji. Oczywiście nie jest to katalog zamknięty a jedynie przykładowe wyliczenie, pozwalające na dowolną jego modyfikację i zawarcie także innych elementów, które Urząd uzna za konieczny w świetle sytuacji etycznej jaka będzie miała miejsce później.

Ponad to dokument Polityka Etyczna Urzędu niejako rozszerza zagadnienia, które mogą zostać uregulowane w Kodeksach Etyki. Wymieniając podstawowe cechy etycznie postępującego urzędnika polityka etyczna poza ogólnymi zasadami postawy etycznej stawia także nacisk na takie kwestie jak dyskryminacja czy godne zachowanie w miejscu pracy, które to wbrew pozorom mają także ogromny wpływ na ocenę moralności pracownika samorządowego.

Ważnym elementem, który odróżnia Politykę Etyczną Urzędu jest także wskazanie na obowiązki i prawa klientów urzędu w zakresie infrastruktury etycznej urzędu. Kodeks Etyczny jako dokument wewnętrzny urzędu kładzie nacisk jedynie na kwestie etyczne dotyczące pracowników tegoż urzędu i zasad ich postępowania. Jest więc jasne, że nie będzie on nakazywał określonych zachowań także klientom urzędu. Niemniej jednak zachowanie osób, które pragnął skorzystać z pomocy urzędników, może mieć ogromy wpływ na kształtowanie postawy etycznej pracownika samorządowego. Jest rzeczą oczywistą, że nieetyczne postępowanie klienta może spowodować lawinowo także nieetyczne zachowanie pracownika urzędu. Oczywiście może ale nie musi jeżeli pracownik urzędu jasno określi zasady załatwiania spraw w urzędzie i zakaz jakiegokolwiek materialnego czy słownego wpływania na pracę urzędnika. Z uwagi na powyższe w Polityce etycznej urzędu należy odnieść się także do konieczności etycznego zachowania także klientów urzędu. Podkreślenia wymaga, że osoba pragnąca skorzystać z pomocy w urzędzie powinna także przestrzegać zasad poprawnego zachowania, z poszanowaniem godności pracowników i powagi Urzędu. Aby klienci czuli się bezpiecznie należy dać im także możliwość zgłaszania do wyznaczonych w tym zakresie osób, wszelkich zauważonych uchybień w pracy urzędu. Oczywiście powinny one być przyjmowane ale podlegają późniejszej ocenie przez upoważnioną do tego osobę w urzędzie tak, aby w sposób rzeczowy wyciągnąć stosowne konsekwencje lub nie doprowadzić do krzywdzącego potraktowania pracownika urzędu na skutek nietrafnego zarzutu klienta.