NSA: Przepisy Karty Nauczyciela (KN) nie dają podstaw do określenia w regulaminie wynagradzania nauczycieli przypadków utraty prawa do dodatku. Przepisy opisujące takie przypadki są nieważne.

Naczelny Sąd Administracyjny zajął jednoznaczne stanowisko wobec kwestii, która wybrzmiewa w wielu rozstrzygnięciach nadzorczych wojewodów. Analiza regulaminu wynagradzania nauczycieli uchwalonego przez jeden z powiatów doprowadziła do jednoznacznego stwierdzenia, że określenie w regulaminie warunków przyznawania określonych dodatków nie może być rozszerzane poprzez przepisy o warunkach ich nieprzyznawania czy utraty. Sprawa trafiła na wokandę NSA w wyniku skargi kasacyjnej na wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z wyrokiem tym nie zgodziła się rada powiatu, która - w swoim przekonaniu - nie naruszyła prawa i prawidłowo zinterpretowała art. 30 ust. 6 KN.

Wspomniany przepis jest podstawą prawną wszystkich regulaminów wynagradzania nauczycieli, jakie są przygotowywane przez organy jednostek samorządu terytorialnego. Nakazuje organom prowadzącym szkoły określenie m.in. wysokości stawek dodatków (za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, a także za warunki pracy) oraz szczegółowych warunków ich przyznawania. Przepis bywa jednak mylnie interpretowany, choć - jak podaje NSA - określenie szczegółowych warunków przyznawania dodatków zamyka zakres upoważnienia dla organów tworzących regulaminy.

W regulaminie wynagradzania, którego częściową nieważność stwierdził wojewoda poparty następnie wyrokiem WSA, rada powiatu oprócz określenia warunków przyznawania dodatków, uzupełniła regulamin o zagadnienia utraty prawa do dodatków i ich nieprzysługiwania, wspominając m.in. o urlopie dla poratowania zdrowia. NSA stanowczo odrzucił możliwość interpretowania art. 30 ust. 6 pkt 1 KN w ten sposób i stosowania wykładni rozszerzającej. Ustawodawca przekazał do uregulowania wyłącznie warunki "przyznawania" dodatków, czyli przypadki "pozytywne". W ocenie Sądu, warunki przyznawania dodatków, to wyłącznie uprawnienie do opisu sytuacji faktycznych, w których dany nauczyciel nabywa prawo do dodatku w określonej wysokości.

Nieuprawnione stosowanie wykładni rozszerzającej, czyli w praktyce "dopisywanie" treści do jednoznacznego przepisu jest - jak przypomniał Sąd - naruszeniem zasady praworządności, wynikającej z art. 7 Konstytucji RP. Następuje bowiem przekroczenie granic prawa.

Wyrok NSA z 3 marca 2026 r. (sygn. III OSK 2797/24)

Źródło: CBOSA