WSA: Jeśli osoby uczestniczące w zajęciach prowadzonych przez szkołę policealną nie posiadają wymaganych do podjęcia praktycznej nauki zawodu zaświadczeń lekarskich, nie są brane pod uwagę jako słuchacze. Dotacja na takie osoby nie przysługuje.
Nie każde zaświadczenie lekarskie pozwala na praktyczną naukę zawodu
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrzył skargę spółki prowadzącej kształcącą w zawodzie szkołę policealną. Spór dotyczył wydanej przez prezydenta miasta i podtrzymanej przez samorządowe kolegium odwoławcze decyzji o zwrocie do budżetu dotacji, jako środków pobranych nienależnie. Przyczyną wydania takich decyzji były stwierdzone naruszenia zasad rekrutacji do szkoły. W toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono bowiem, że wielu uczestników prowadzonych przez szkołę kursów nie posiadało odpowiednich zaświadczeń lekarskich o braku przeciwwskazań zdrowotnych do praktycznej nauki zawodu.
Skala problemu była duża. Ponad 40 osób przedstawiło zaświadczenia wydane z naruszeniem procedury określonej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 26 sierpnia 2019 r., które określa zakres, tryb i sposób dokumentowania badań lekarskich kandydatów do szkół, słuchaczy, studentów czy doktorantów narażonych na czynniki szkodliwe dla zdrowia. Wśród tych naruszeń znalazły się przypadki wystawiania zaświadczeń przez lekarzy nieposiadających stosownych uprawnień, a także prowadzenia badań na podstawie skierowań wydanych przez agencję pracy, a nie placówkę dydaktyczną. Ponadto, jeden z uczniów zaświadczenia nie przedstawił w ogóle.
Błędy w rekrutacji mogą słono kosztować
Konsekwencją zauważonych uchybień było nakazanie spółce zwrotu dotacji pobranych na osoby, które zostały przyjęte do szkoły wbrew przepisom. Decyzję wydano na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych (u.f.p.), na mocy którego dotacje pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia nieprawidłowości.
Z decyzją wydaną przez kolegium nie zgodziła się spółka prowadząca szkołę policealną. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego zarzuciła m.in. błędne przyjęcie, że osoby posiadające obarczone wadami zaświadczenia lekarskie nie mogą być uznane za słuchaczy, na których przysługuje dotacja. Kontrargumentem spółki było spełnianie przez te osoby wszystkich wymogów wynikających zarówno z ustaw, jak i ze statutu szkoły. Skoro zatem uczniowie ci mieli prawo być słuchaczami kwalifikacyjnego kursu zawodowego, istniały podstawy udzielenia na nich dotacji. Spółka podnosiła, że ewentualne nieprawidłowości związane z zaświadczeniami lekarskimi nie zmieniły faktu, że uczestnicy kursu ukończyli go i zdobyli kwalifikacje, a żaden tryb wzruszenia decyzji o ich przyjęciu nie został wdrożony.
WSA stanowczo - żadnych dotacji na słuchaczy przyjętych wbrew prawu
Łódzki sąd administracyjny nie zgodził się z zarzutami skargi i przyznał rację organowi I instancji oraz orzekającemu w dalszej kolejności samorządowemu kolegium odwoławczemu. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że dotacja jest przyznawana na słuchacza (słowo - klucz) kursu zawodowego, którym może być wyłącznie osoba spełniająca określone warunki. Jednym z tych warunków jest spełnienie wymogu określonego w art. 147 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego (P.oś.). Zgodnie z nim, na kwalifikacyjny kurs zawodowy przyjmuje się kandydatów posiadających zaświadczenia lekarskie zawierające orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia praktycznej nauki zawodu. Co szczególnie istotne w tej sprawie - inny przepis, tj. art. 134 ust. 1 pkt 2 P.oś. bezpośrednio wskazuje, że zaświadczenie to musi być wydane zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o medycynie pracy. Zdaniem Sądu, usuwa to wszelkie spekulacje dotyczące zaświadczeń innego rodzaju. Opinia lekarska musi zostać wystawiona przez lekarza spełniającego określone w drodze rozporządzenia wymagania. Skierowanie na badanie musi wydać placówka dydaktyczna, co wynika z § 3 ust. 1 wspomnianego już rozporządzenia MZ z 2019 r. Jak podkreślił Sąd, ten wymóg związany z uzyskaniem statusu słuchacza został ujęty w ustawie jako odrębna pozycja. Nie można zatem podnosić, że jest to nieistotny, biurokratyczny wymóg, na którego obejście da się "przymknąć oko".
W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że dotacja może być przekazana wyłącznie na ucznia, który spełnia warunki do kształcenia w danej szkole, a nie na jakąkolwiek osobę wpisaną do szkolnego rejestru. Odwołując się do wyroku NSA z 10 listopada 2023 r. (sygn. I GSK 1438/22), Sąd nadmienił, że kontrola prawidłowości pobrania spornej dotacji musi opierać się na ustaleniu, czy wszystkim podmiotom, na które pobrano pieniądze, przysługiwał status słuchacza. Co za tym idzie - konieczne jest sprawdzenie, czy każdy z nich dostarczył wszystkie wymagane dokumenty. Jeżeli w dokumentacji wystąpiły braki, status słuchacza nie przysługuje, a zatem każda pobrana na nie-słuchacza dotacja jest dotacją pobraną niezasadnie i podlegającą zwrotowi.
W przypadku opisywanej szkoły, spora część uczestników kursu nie mogła formalnie podjąć kształcenia. Nieposiadanie odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego pociągnęło za sobą brak statusu słuchacza. Niezależnie od tego, czy kurs zawodowy został ukończony, cały czas jego trwania był obarczony poważną wadą. Po stronie szkoły oznaczało to brak podstaw do uzyskania dotacji. Co równie ważne, organ prowadzący szkołę (zatem w tym przypadku spółka, która złożyła skargę) ma obowiązek aktualizowania na bieżąco danych o liczbie słuchaczy, ponieważ oddziałuje to na wysokość dotacji.
Opisane orzeczenie jest cennym źródłem wiedzy o tym, jak duże znaczenie dla organów prowadzących szkoły kształcące w zawodzie ma prawidłowość zaświadczeń lekarskich wydawanych uczniom czy słuchaczom. Jeśli uczestnik kursu nie spełnia wymogów formalnych, nie uzyska w ogóle statusu słuchacza. W konsekwencji - każda pobrana na niego dotacja będzie dotacją nienależną i podlegającą zwrotowi.
Wyrok WSA w Łodzi z 27 stycznia 2026 r. (sygn. I SA/Łd 642/25) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA
