W piątek (09.01.2026 r.) miało miejsce posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Dialogu Obywatelskiego, którego temat brzmiał: „Bezrobocie wśród młodych - przyczyny oraz możliwości zorganizowania systemowego wsparcia”.
Jako pierwszy głos zabrał przedstawiciel strony rządowej – Zastępca Dyrektora Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Marcin Wiatrów. W ramach wystąpienia przedstawiono jak kształtuje się sytuacja osób młodych na rynku pracy, potwierdzając przy tym, że zauważalna jest niewielka, ale jednak, tendencja wzrostowa co do bezrobocia wśród tej grupy społecznej. Według zaprezentowanych danych, obecnie na tle UE jesteśmy wiceliderem jeśli chodzi o stopę bezrobocia ogółem. W przypadku młodych jesteśmy na 9 miejscu, a stopa bezrobocia wynosi ok 12%. Na przestrzeni ostatniego roku – od listopada nastąpił wzrost w tym zakresie z 10% na 12%. Obecnie jest około 874 tys. bezrobotnych, z czego 25% stanowią osoby do 30 roku życia. Wskazano także, iż młodzi coraz częściej szukają wsparcia psychologicznego, coachingowego oraz omawiano obowiązki związane z wprowadzeniem nowych zadań przez ustawę o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
W trakcie dyskusji głos zabrali również przedstawiciele organizacji młodzieżowych, zwracając uwagę na istotne problemy związane z doradztwem zawodowym. Podkreślali, że przy obecnych, zbyt niskich limitach czasowych nie ma możliwości rzetelnej realizacji tego zadania. Ich zdaniem młodzież już na etapie szkoły podstawowej powinna uzyskać podstawową wiedzę na temat realiów życia zawodowego oraz możliwych ścieżek kariery. Wskazano również na nierówności w finansowaniu kształcenia. Obecnie subwencja oświatowa dla liceów ogólnokształcących jest zbliżona do tej przeznaczanej dla szkół zawodowych, które – ze względu na konieczność zakupu specjalistycznych i kosztownych maszyn oraz urządzeń – ponoszą znacznie wyższe wydatki związane z przygotowaniem uczniów do wykonywania zawodu. Zwrócono uwagę, że choć w obrębie placówek oświatowych funkcjonują liczne przedsiębiorstwa, to wiele z nich nie jest w stanie samodzielnie udźwignąć kosztów kształcenia praktycznego, co wskazuje na potrzebę usprawnienia obowiązujących rozwiązań systemowych.
Kolejną poruszoną kwestią było doradztwo zawodowe skierowane do osób, które zakończyły już formalną edukację. Zdaniem przedstawicieli młodzieży wsparcie to powinno pomagać w odnalezieniu odpowiedniej ścieżki zawodowej i dostosowaniu kwalifikacji do potrzeb rynku pracy. Postulowano także stworzenie bezpiecznych systemów umożliwiających młodym osobom podejmującym pierwsze zatrudnienie, zdobywanie doświadczenia z prawem do popełniania błędów, bez negatywnych konsekwencji dla ich dalszej kariery. Przedstawiciele organizacji młodzieżowych opowiedzieli się za zwiększeniem nacisku na przygotowanie zawodowe we wszystkich szkołach ponadpodstawowych. Wśród proponowanych rozwiązań znalazło się wprowadzenie inkubatorów przedsiębiorczości, które są już przez ich struktury wdrażane na terenie województwa dolnośląskiego, a także obowiązkowej, praktycznej nauki przedsiębiorczości w szkołach ponadpodstawowych.
Młodzi uczestnicy debaty postulowali również o utworzenie ogólnokrajowego systemu oferującego ogłoszenia o pracę, praktyki i staże, wraz z narzędziami ułatwiającymi młodym ludziom dostęp do takich ofert. Ponadto domagali się jednoznacznego rozróżnienia w przepisach prawa charakteru pracy wychowawcy w Ochotniczych Hufcach Pracy oraz nauczyciela. Zaproponowano również połączenie formuły zajęć grupowych w przedmiocie doradztwa zawodowego prowadzonego w szkołach ponadpodstawowych z jednoczesną możliwością konsultacji indywidualnych w tym zakresie, wskazując, że obecnie na doradztwo zawodowe dla średnio 200 uczniów przeznaczona jest jedna godzina tygodniowo, co zdecydowanie jest rozwiązaniem niewystarczającym i nie zapewnia odpowiedniego wsparcia każdemu uczniowi z osobna.
W trakcie obrad głos zabrał również przedstawiciel Związku Powiatów Polskich – Mateusz Jabłoński, który odniósł się do planowanego na 2026 rok istotnego ograniczenia wydatków Funduszu Pracy przeznaczonych na aktywizację zawodową osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Jak wskazał, w porównaniu z rokiem 2025 środki na ten cel zostały zmniejszone o około 1,5 mld zł, co oznacza spadek o ponad 40% względem poprzedniego roku. Zdaniem ZPP tak znacząca redukcja finansowania, przy jednoczesnym rozszerzeniu zakresu zadań wynikających z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, może doprowadzić do istotnego ograniczenia dostępności kluczowych form wsparcia. W szczególności zagrożone są szkolenia i kursy podnoszące kwalifikacje, staże, prace interwencyjne oraz instrumenty wspierające tworzenie nowych miejsc pracy.
Dodatkowym problemem jest fakt, że część środków Funduszu Pracy na 2026 rok została już zaangażowana w realizację wcześniej zawartych umów. W praktyce oznacza to dalsze uszczuplenie puli środków, którymi będą mogły dysponować powiatowe urzędy pracy na bieżące działania aktywizacyjne, a które w niektórych przypadkach może w ogóle oznaczać brak aktywów na podejmowanie działań w bieżącym roku. Przedstawiciel ZPP zwrócił również uwagę, że we wszystkich województwach środki przeznaczone wyłącznie na formy pomocy finansowane z Funduszu Pracy są niższe niż rok wcześniej, a w niektórych regionach skala obniżek sięga nawet kilkudziesięciu procent.
Poruszona została również sytuacja zaistniała w Ochotniczych Hufcach Pracy, gdzie po redukcji budżetu brakuje środków na refundację nowych umów o praktyki, co w praktyce oznacza, że młodociani pracownicy pozostają bez możliwości ich odbycia. Jak wskazywano, do ZPP docierają sygnały, że w celu ratowania sytuacji niektóre jednostki OHP decydują się na zawieranie porozumień z uczniami, pracodawcami i szkołami, kierując młodocianych na bezpłatne urlopy. Rozwiązanie to pozwala uniknąć rozwiązywania umów o pracę, jednak po 30 dniach urlopu bezpłatnego uczeń traci prawo do świadczeń zdrowotnych wynikających z zatrudnienia.
W związku z powyższym Związek Powiatów Polskich zaapelował o zwiększenie planowanych środków Funduszu Pracy na 2026 rok, tak aby utrzymać możliwość realizacji działań na rzecz aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych i poszukujących pracy na poziomie porównywalnym do roku 2025, a także o zapewnienie stosownych środków na realizację nowych obowiązków, które wynikają z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Podobne stanowisko w tym zakresie zajął Maciej Bątkiewicz – Zastępca Dyrektora Urzędu Pracy m. st. Warszawy.
Ze strony przewodniczącej Zespołu – posłanki Bożeny Lisowskiej padła propozycja zorganizowania kolejnego spotkania w terminie przypadającym na pierwsze lutowe posiedzenie Sejmu RP.
Z nagraniem z posiedzenia można zapoznać się pod linkiem: www.sejm.gov.pl
