WSA: Nauczyciele zatrudnieni w szkole, co do której zgłoszono zamiar likwidacji, nie są uprawnieni do złożenia skargi na uchwałę o takim zamiarze.
Coraz częściej poruszany, istotny społecznie temat likwidacji szkół, doczekał się wielu orzeczeń sądów administracyjnych. Wydane w tym przedmiocie wyroki każą odróżniać od siebie dwa osobne zagadnienia - zlikwidowania szkoły i samego zgłoszenia zamiaru takiej likwidacji. Od tego zależą bowiem możliwości zaskarżenia podejmowanych uchwał.
Interes prawny jako bariera w walce o utrzymanie szkoły
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę na uchwałę w sprawie zamiaru likwidacji jednej ze szkół. Stało się tak, mimo że uchwale sprzeciwiło się szerokie grono osób, których działalność szkoły dotyczyła pośrednio lub bezpośrednio - w tym zatrudnieni w niej nauczyciele. Skarżący podnieśli, że podjęta przez radę miasta uchwała rażąco narusza ich interes prawny, wynikający z art. 48 ust. 1 oraz art. 70 Konstytucji RP.
Niezależnie od argumentacji skarżących, którzy na podstawie ww. przepisów podnosili naruszenie prawa rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z przekonaniami, a także naruszenie szeroko pojętego prawa do nauki, złożona przez nich skarga napotkała na barierę proceduralną. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), możliwość wniesienia skargi na uchwałę lub akt do sądu administracyjnego jest uwarunkowana naruszeniem interesu prawnego wnoszącego skargę. Konsekwencją braku naruszenia interesu prawnego jest odrzucenie skargi przez sąd administracyjny na podstawie art. 58 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
Samo pojęcie interesu prawnego doczekało się licznych interpretacji. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się jednak, że oznacza ono istnienie związku między danym aktem prawnym a sferą indywidualnych praw i obowiązków osoby skłonnej go zaskarżyć. Aby skarga była dopuszczalna, skarżący musi wykazać, że akt godzi w jego sytuację prawną. Nie wystarczy do tego stwierdzenie ogólne - interes prawny musi być bowiem bezpośredni, indywidualny, aktualny i realny, łącząc skarżącego z danym aktem.
W dotychczas opisywanych wyrokach poświęconych uchwałom w sprawie zamiaru likwidacji szkoły, podkreślano brak interesu prawnego po stronie rodziców uczniów danej placówki. Orzeczenie wrocławskiego sądu administracyjnego wskazuje, że ten sam przypadek występuje w odniesieniu do zatrudnionych w takiej szkole nauczycieli.
Dwa kroki, dwie różne grupy adresatów
W celu umiejscowienia swojego wywodu na tle obowiązujących przepisów, Sąd przypomniał o brzmieniu art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego (P.oś.). Zgodnie z ww. przepisami, likwidacja publicznych szkół i placówek przebiega w dwóch fazach. Pierwszą jest podjęcie uchwały o zamiarze likwidacji danej szkoły, a zatem aktu takiego, jak w opisywanym przypadku. Dopiero późniejsza uchwała o likwidacji szkoły urzeczywistnia ten proces. Dopóki druga uchwała nie zostanie podjęta, obowiązująca uchwała intencyjna stanowi tylko źródło informacji o zamiarach organów jednostki samorządu terytorialnego. Sąd podkreślił, że choć - istotnie - wskazuje, która szkoła może ulec likwidacji, to jeszcze o tym nie przesądza. Uchwała, o której mowa, otwiera drogę do zamknięcia szkoły, ale jeszcze nie kończy jej działalności. Może się okazać, że do likwidacji w ogóle nie dojdzie.
Co za tym idzie, tak długo jak mamy do czynienia z uchwałą w sprawie zamiaru zlikwidowania szkoły, żadne materialnoprawne skutki nie zostają (jeszcze) wywołane. Bez względu na to, czy skarżącym miałby być rodzic ucznia, sam uczeń, czy zatrudniony w danej szkole nauczyciel, uchwała intencyjna stanowi dla niego wyłącznie informację i - nie będąc aktem prawa miejscowego - nie wpływa na sytuację prawną i nie tworzy interesu prawnego niezbędnego do wniesienia skargi. Sąd podkreślił, że informacja tego typu nie jest adresowana do ogółu mieszkańców danej jednostki, w tym związanych z działalnością szkoły. Nie prowadzi do zmiany statutu, nawiązania czy rozwiązania stosunku pracy ani do innych zmian w wewnętrznych stosunkach. Sytuacja zmienia się dopiero po przyjęciu "właściwej" uchwały o likwidacji szkoły.
Stanowisko WSA we Wrocławiu w tej kwestii nie jest odosobnione. Podobne stanowisko o braku możliwości naruszenia czyjegokolwiek interesu prawnego przez uchwałę o zamiarze likwidacji szkoły, wydawały już inne sądy, w tym NSA wyrokiem z 25 marca 2025 r. (sygn. III OSK 428/22).
Dla jednostek samorządu terytorialnego z tego oraz podobnych orzeczeń wynika jasna informacja o formie uchwały intencyjnej, która ma charakter aktu o ograniczonym, wewnętrznym oddziaływaniu. Postanowienie utwierdza także w przekonaniu o braku możliwości wejścia w sądowy spór z mieszkańcami jednostki, którzy postanowią taką uchwałę zaskarżyć.
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 8 kwietnia 2026 r. (sygn. IV SA/Wr 148/25) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA
