Podczas majowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przywódcy lokalni i regionalni przyjęli opinię dotyczącą wzmocnienia gotowości kryzysowej oraz odporności strategicznej Unii Europejskiej. Dokument podkreśla potrzebę ściślejszej koordynacji działań na wszystkich szczeblach sprawowania rządów oraz pełnego zaangażowania miast i regionów w opracowywanie i wdrażanie unijnych ram gotowości.
Jak wskazano w przyjętej opinii, pandemia COVID-19 oraz wojna Rosji przeciwko Ukrainie uwidoczniły konieczność zwiększenia zdolności Unii Europejskiej do reagowania na sytuacje kryzysowe oraz wzmacniania bezpieczeństwa strategicznego. W tym kontekście przedstawiciele samorządów regionalnych i lokalnych pozytywnie ocenili Strategię Gromadzenia Zapasów UE, uznając ją za odpowiedź na rosnące zagrożenia geopolityczne.
Jednocześnie samorządowcy zaapelowali o większy udział regionów i miast w projektowaniu oraz wdrażaniu strategii i środków dotyczących gotowości. W opinii wskazano na potrzebę uczestnictwa samorządów w strategiach transgranicznych, unijnej sieci gromadzenia zapasów oraz publiczno-prywatnej Grupie Zadaniowej ds. Gotowości.
Dokument przygotowany przez Jánosa Ádáma Karácsonyego, wiceprzewodniczącego Rady Okręgu Pest Vármegye, zwraca uwagę na konieczność zwiększenia zdolności miast i regionów do zapewniania podstawowych dóbr i usług w czasie kryzysu. Wśród proponowanych działań wymieniono gromadzenie zapasów surowców, towarów i żywności, identyfikację krytycznych zależności, zwiększenie europejskiej produkcji kluczowych produktów oraz wzmacnianie mechanizmów jednolitego rynku.
W opinii zaapelowano również do Komisji Europejskiej o wspieranie europejskich zdolności przemysłowych – od produkcji po dystrybucję – w celu zwiększenia konkurencyjności, innowacyjności oraz odporności materiałowej na przyszłe kryzysy.
Przyjęty dokument odnosi się także do kwestii odporności systemów ochrony zdrowia. W opinii przygotowanej przez Antonio Aurigemmę, przewodniczącego Rady Regionalnej Lacjum, podkreślono, że poziom regionalny i lokalny nie został uwzględniony w Strategii Komisji Europejskiej dotyczącej medycznych środków przeciwdziałania, mimo że w dwóch trzecich państw członkowskich UE systemy ochrony zdrowia mają charakter zdecentralizowany.
Regiony i miasta wezwały Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do pełnego włączenia samorządów w opracowywanie, wdrażanie i zarządzanie strategiami gotowości zdrowotnej. Dotyczy to m.in. planowania transgranicznego, infrastruktury dla medycznych środków przeciwdziałania oraz systemów monitorowania ścieków.
W opinii podkreślono również potrzebę zapewnienia odpowiednich, długoterminowych inwestycji w odporność systemów ochrony zdrowia w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych UE. Autorzy dokumentu zaznaczyli, że skuteczna gotowość kryzysowa wymaga skoordynowanych działań na poziomie unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym.
„Gotowość nie może być już traktowana jako ćwiczenie techniczne lub zapobiegawcze; musi być rozumiana jako część naszej ogólnej zdolności do zapewnienia bezpieczeństwa i reagowania kryzysowego” – podkreślił János Ádám Karácsony.
Z kolei Antonio Aurigemma zaznaczył, że „silna strategia dotycząca medycznych środków przeciwdziałania ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i odporności Europy” oraz powinna obejmować cały łańcuch działań – od badań i produkcji po logistykę i wdrażanie.
