Projekt rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia dotyczący świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień wywołał zdecydowany sprzeciw środowiska zaangażowanego w reformę psychiatrii środowiskowej. Grupa Robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jednogłośnie negatywnie zaopiniowała projekt, wskazując zarówno na jego wady legislacyjne, jak i zagrożenia dla dalszego rozwoju systemu opieki psychiatrycznej w Polsce.
Zarzuty dotyczące zgodności z Konstytucją
Najpoważniejsze zastrzeżenia dotyczą – zdaniem autorów stanowiska – przekroczenia przez Ministerstwo Zdrowia zakresu delegacji ustawowej. Resort jest zobowiązany do określenia wykazu świadczeń gwarantowanych oraz warunków ich realizacji. Tymczasem, jak wskazano w uzasadnieniu projektu, jego celem ma być również „kształtowanie modelu funkcjonowania psychiatrycznej opieki zdrowotnej”.
Według Grupy Roboczej oznacza to, że projekt rozporządzenia wprowadza rozwiązania o charakterze ustrojowym, które zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP powinny być regulowane ustawą, a nie aktem wykonawczym. W ocenie autorów stanowiska projekt wykracza poza upoważnienie wynikające z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Krok wstecz wobec reformy psychiatrii środowiskowej
Eksperci podkreślają, że proponowane rozwiązania odchodzą od modelu wypracowanego podczas pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego. W ich ocenie projekt rezygnuje z kluczowych elementów reformy, takich jak odpowiedzialność terytorialna za mieszkańców, integracja leczenia szpitalnego z opieką środowiskową oraz finansowanie oparte na ryczałcie przypisanym do populacji.
To właśnie te rozwiązania – jak przypomina Grupa Robocza – pozwoliły w czasie pilotażu ograniczyć liczbę hospitalizacji oraz zapewnić pacjentom szybką, kompleksową i lepiej skoordynowaną pomoc.
Zdaniem autorów stanowiska proponowane zmiany oznaczają odejście od modelu psychiatrii środowiskowej, który był jednym z głównych założeń Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Zamrożenie finansowania psychiatrii
Szczególne zaniepokojenie wzbudził zapis uzasadnienia projektu przewidujący utrzymanie wydatków na psychiatrię dla dorosłych na niezmienionym poziomie w latach 2027–2029.
Grupa Robocza określa ten zapis jako skandaliczny, zwracając uwagę, że Polska już dziś należy do państw europejskich o najniższych nakładach na opiekę psychiatryczną. Zdaniem autorów stanowiska zamrożenie finansowania oznacza dalsze pogłębianie dysproporcji pomiędzy psychiatrią a innymi dziedzinami medycyny oraz utrudni rozwój nowoczesnej opieki środowiskowej.
Ryzyko chaosu od 2027 roku
Eksperci wskazują również na liczne wady legislacyjne projektu. Ich zdaniem nieprecyzyjne przepisy mogą prowadzić do problemów interpretacyjnych podczas kontraktowania świadczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia oraz utrudniać ich realizację przez placówki medyczne.
W opinii Grupy Roboczej skutkiem wejścia w życie rozporządzenia może być pogłębienie nierówności w dostępie do świadczeń psychiatrycznych, wzrost ryzyka organizacyjnego dla całego systemu oraz utrudnienie kontynuacji reformy. Autorzy stanowiska ostrzegają, że niesprawdzone wcześniej rozwiązania mogą od 1 stycznia 2027 r. wprowadzić dodatkowy chaos organizacyjny i negatywnie odbić się na sytuacji pacjentów.
Apel o odrzucenie projektu
Ze względu na skalę zastrzeżeń formalnych i merytorycznych Grupa Robocza uznała, że projektu nie da się poprawić poprzez zgłaszanie pojedynczych uwag do poszczególnych przepisów. W związku z tym zaapelowała o jego odrzucenie w całości oraz przygotowanie nowych rozwiązań legislacyjnych zgodnych z Konstytucją i celami Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Źródło: niepelnosprawni.pl
