Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził prawidłowość działań Rzecznika Praw Pacjenta wobec podmiotu leczniczego, który umożliwiał wystawianie recept na leki o działaniu uzależniającym bez osobistego zbadania pacjenta. Wyrok uznano za ważny sygnał, że bezpieczeństwo pacjentów pozostaje nadrzędną wartością, a obowiązujące przepisy nie dopuszczają odstępstw w przypadku preparatów obarczonych wysokim ryzykiem uzależnienia.

Kara za niezaprzestanie niezgodnej z prawem praktyki

Sprawa dotyczyła placówki medycznej, na którą Rzecznik Praw Pacjenta nałożył karę w wysokości 126 tys. zł za niezaprzestanie praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów. Wcześniej wydano decyzję nakazującą natychmiastowe zakończenie nieprawidłowych działań, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Mimo to obowiązek nie został wykonany.

Podmiot leczniczy zaskarżył zarówno decyzję dotyczącą naruszenia praw pacjentów, jak i nałożoną karę finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jednak obie skargi, w pełni podzielając argumentację przedstawioną przez Rzecznika Praw Pacjenta.

Leki uzależniające wymagają szczególnej ostrożności

Przedmiotem postępowania było wystawianie recept na preparaty zawierające środki odurzające, substancje psychotropowe oraz inne substancje o działaniu uzależniającym, wymienione w odpowiednich przepisach Ministra Zdrowia. W takich przypadkach obowiązujące prawo jednoznacznie wymaga osobistego zbadania pacjenta przez lekarza przed wystawieniem recepty.

W analizowanej sprawie świadczenia były udzielane wyłącznie z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych oraz środków komunikacji na odległość, bez bezpośredniego kontaktu lekarza z pacjentem. Zdaniem organów było to niezgodne z obowiązującymi regulacjami i mogło stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa osób korzystających z takich świadczeń.

Nowe przepisy wzmacniają ochronę pacjentów

Znaczenie sprawy podkreśla również fakt, że decyzja została wydana już po wejściu w życie nowych przepisów regulujących zasady przepisywania leków zawierających substancje uzależniające i narkotyczne. Obowiązują one od 7 listopada 2024 roku i mają na celu ograniczenie nadużyć związanych z tzw. receptomatami oraz zwiększenie bezpieczeństwa farmakoterapii.

Przepisy jasno wskazują, że w przypadku preparatów o wysokim potencjale uzależniającym lekarz powinien osobiście ocenić stan zdrowia pacjenta. Takie rozwiązanie pozwala zweryfikować zasadność terapii, ograniczyć ryzyko niewłaściwego stosowania leków oraz zapobiegać ich nadużywaniu.

Wyrok wzmacnia walkę z receptomatami

Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego potwierdza, że działania podejmowane wobec podmiotów naruszających prawa pacjentów mają solidne podstawy prawne. Sąd uznał zarówno zasadność stwierdzenia naruszenia, jak i wysokość nałożonej kary finansowej.

Wyrok wpisuje się w szersze działania mające na celu eliminowanie praktyk polegających na wystawianiu recept na silnie działające leki bez przeprowadzenia wymaganej oceny stanu zdrowia pacjenta. Podkreślono, że telemedycyna pozostaje ważnym elementem systemu ochrony zdrowia, jednak w przypadku leków o wysokim ryzyku uzależnienia nie może zastępować osobistego badania. Zachowanie obowiązujących procedur ma chronić zarówno pacjentów, jak i zapewniać odpowiedzialne stosowanie preparatów, których niewłaściwe użycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Źródło: RPP