Podczas marcowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przyjęto opinię w sprawie walki z ubóstwem dzieci w Unii Europejskiej. Zebrani przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych zaapelowali o wzmocnienie działań UE oraz przeznaczenie co najmniej 20 miliardów euro na skuteczne wdrożenie Europejskiej Gwarancji dla Dzieci.

W przyjętym dokumencie podkreślono, że dobrze wdrożona Gwarancja dla Dzieci, zapewniająca dostęp do podstawowych usług oraz świadczeń na dzieci, ma kluczowe znaczenie dla poprawy dobrostanu najmłodszych. Zdaniem członków Komitetu, walka z ubóstwem dzieci wymaga nie tylko wsparcia finansowego, lecz także kompleksowych działań gwarantujących dzieciom dostęp do mieszkalnictwa, opieki zdrowotnej, edukacji i odpowiedniego żywienia.

Opinia została przygotowana pod przewodnictwem Fauzayi Talhaoui, przewodniczącej Rady Prowincji Antwerpia. Lokalni i regionalni liderzy zwrócili uwagę, że pomimo podejmowanych wysiłków problem ubóstwa dzieci w Unii Europejskiej pozostaje poważny. W 2024 r. niemal jedno na czworo dzieci – około 19,5 mln – było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Autorzy opinii podkreślili, że samo wsparcie finansowe nie wystarczy, aby przerwać międzypokoleniowe cykle ubóstwa i nierówności.

Stanowisko samorządów zostało przygotowane na prośbę prezydencji Rady Unii Europejskiej, którą obecnie sprawuje Cypr. Europejska Gwarancja dla Dzieci to zobowiązanie państw członkowskich UE do zapewnienia, aby każde dziecko zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym miało dostęp do podstawowych praw, takich jak opieka zdrowotna i edukacja.

Członkowie Komitetu Regionów podkreślili, że polityki dotyczące dobrostanu dzieci powinny być traktowane jako długoterminowe inwestycje społeczne, istotne dla odporności i spójności społecznej Unii. W opinii wskazano potrzebę zintegrowanego podejścia, które łączy odpowiednie wsparcie dochodowe z realnym dostępem do podstawowych usług, takich jak wysokiej jakości edukacja, opieka zdrowotna, mieszkalnictwo, żywienie czy usługi wczesnej opieki nad dziećmi. Zwrócono również uwagę, że dzieci znajdujące się w szczególnie trudnej sytuacji powinny otrzymywać powszechne świadczenia na dzieci uzupełnione o dodatkowe, ukierunkowane wsparcie.

Regiony i miasta podkreśliły, że Europejska Gwarancja dla Dzieci jest kluczowym instrumentem zapewniającym dzieciom rzeczywisty dostęp do podstawowych usług. W związku z tym wezwały Komisję Europejską do przeznaczenia co najmniej 20 miliardów euro w kolejnym długoterminowym budżecie UE na lata 2028–2034 na jej wdrażanie. Jednocześnie zaznaczono, że postępy w realizacji tego instrumentu nie powinny zostać osłabione przez przesuwanie środków unijnych.

Samorządowi liderzy zaapelowali również o utrzymanie silnego i odpowiednio finansowanego Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (ESF+), który w ramach polityki spójności stanowi główny instrument inwestowania w ludzi, zwalczania ubóstwa oraz wzmacniania spójności społecznej i terytorialnej.

W opinii podkreślono także szczególną rolę władz lokalnych i regionalnych, które często jako pierwsze identyfikują pojawiające się zagrożenia oraz nowe formy ubóstwa dzieci i realizują konkretne działania pomocowe. Z tego względu przedstawiciele samorządów wezwali do ich aktywnego udziału w projektowaniu, wdrażaniu i monitorowaniu działań dotyczących dzieci, w tym krajowych planów działania w ramach Europejskiej Gwarancji dla Dzieci oraz przyszłej strategii walki z ubóstwem.

Członkowie Komitetu Regionów opowiedzieli się również za wzmocnieniem wielopoziomowego zarządzania, lepszym monitorowaniem sytuacji w poszczególnych regionach oraz ściślejszą współpracą między instytucjami UE, państwami członkowskimi i władzami lokalnymi oraz regionalnymi. Ma to zapewnić, że wsparcie w ramach Europejskiej Gwarancji dla Dzieci rzeczywiście trafi do najbardziej potrzebujących.

Aby lepiej powiązać doświadczenia lokalne i regionalne z procesem tworzenia polityk unijnych oraz upowszechnić skuteczne rozwiązania w całej UE, zgromadzenie wezwało Komisję Europejską – we współpracy z Parlamentem Europejskim – do powołania specjalnego koordynatora UE ds. Europejskiej Gwarancji dla Dzieci. Zaproponowano także wprowadzenie tzw. „child marker”, który pozwoli monitorować wydatki publiczne na rzecz dzieci w budżetach UE i państw członkowskich, zwiększając przejrzystość i rozliczalność tych działań.

„Blisko 20 milionów dzieci w Europie jest zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Jeśli poważnie myślimy o przerwaniu międzypokoleniowych cykli ubóstwa, musimy zagwarantować każdemu dziecku rzeczywisty dostęp do mieszkalnictwa, opieki zdrowotnej, wysokiej jakości edukacji i odpowiedniego żywienia. Inwestowanie w dzieci nie jest kosztem — to najbardziej strategiczna inwestycja w przyszłość Europy” – podkreśliła sprawozdawczyni opinii Fauzaya Talhaoui.