Proponowane zmiany w ustawie o pomocy społecznej mogą osłabić rolę domów pomocy społecznej i zaburzyć funkcjonowanie systemu opieki długoterminowej – alarmuje Związek Powiatów Polskich. Samorządowcy podkreślają, że placówki te są ważnym elementem wsparcia osób wymagających stałej opieki, a planowane rozwiązania nie uwzględniają rzeczywistych potrzeb mieszkańców oraz wyzwań demograficznych.

W przyjętym stanowisku szczególne zastrzeżenia wzbudziła proponowana definicja deinstytucjonalizacji. Zdaniem ZPP stawia ona opiekę stacjonarną w opozycji do opieki środowiskowej, podczas gdy obie formy wsparcia powinny się wzajemnie uzupełniać i tworzyć spójny system pomocy. Samorządowcy zwracają uwagę, że każda osoba wymagająca wsparcia powinna mieć dostęp do formy opieki najlepiej odpowiadającej jej sytuacji życiowej. Jednocześnie wskazują, że ze względu na trendy demograficzne zapotrzebowanie na stacjonarną opiekę długoterminową będzie rosło. W ich ocenie obserwowane obecnie działania zmierzają jednak do ograniczania znaczenia tej formy wsparcia.

Sprzeciw Związku Powiatów Polskich budzi także propozycja zakazania umieszczania osób małoletnich w domach pomocy społecznej oraz wykreślenia z ustawy typów domów przeznaczonych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. W stanowisku podkreślono, że decyzję o umieszczeniu dziecka w domu pomocy społecznej podejmuje sąd, a taka forma wsparcia nie zawsze wynika z niewłaściwego wykonywania funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez rodziców.

Samorządowcy wskazują również, że w warunkach pogłębiającego się kryzysu rodzinnej pieczy zastępczej alternatywą dla pobytu w domu pomocy społecznej mogą stać się inne placówki opiekuńcze, wychowawcze lub funkcjonujące w systemie ochrony zdrowia. Zdaniem autorów stanowiska rodzi to pytania o zasadność zastępowania jednej instytucji innymi rozwiązaniami działającymi poza systemem pomocy społecznej.

W dokumencie ponownie zwrócono uwagę na problemy, z którymi domy pomocy społecznej mierzą się na co dzień. Jednym z najpoważniejszych jest narastający kryzys kadrowy, wynikający z rosnących różnic pomiędzy poziomem wynagrodzeń w pomocy społecznej i ochronie zdrowia. Problem ten ma szczególnie dotykać placówek przeznaczonych dla osób przewlekle psychicznie chorych oraz osób z niepełnosprawnością intelektualną.

ZPP wskazuje także na brak odpowiednich rozwiązań prawnych i organizacyjnych pozwalających reagować w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa mieszkańców i pracowników domów pomocy społecznej. Według samorządowców placówki nie dysponują obecnie narzędziami umożliwiającymi właściwe zabezpieczenie osób wymagających wzmożonego nadzoru z powodu zaburzeń psychicznych.

Kolejnym wyzwaniem pozostaje organizacja świadczeń pielęgniarskich. W stanowisku podkreślono brak systemowych rozwiązań gwarantujących odpowiednie zabezpieczenie opieki medycznej w domach pomocy społecznej. Problem ten ma szczególne znaczenie w placówkach dla osób z zaburzeniami psychicznymi, gdzie całodobowa obecność personelu medycznego jest niezbędna.

Samorządowcy zwracają również uwagę na brak spójności między systemem pomocy społecznej a systemem ochrony zdrowia. Dotyczy to przede wszystkim przepływu mieszkańców i pacjentów pomiędzy domami pomocy społecznej a zakładami opiekuńczo-leczniczymi oraz zakładami opiekuńczo-pielęgnacyjnymi. W ocenie ZPP źródłem problemu są odmienne zasady finansowania obowiązujące w obu systemach.

Wśród nierozwiązanych kwestii wymieniono również brak dedykowanych programów wspierających modernizację infrastruktury i wyposażenia domów pomocy społecznej. Zdaniem autorów stanowiska ogranicza to możliwości dostosowywania placówek do rosnących potrzeb mieszkańców i zmieniających się standardów opieki.

Przyjęte stanowisko stanowi apel o zachowanie istotnej roli domów pomocy społecznej w systemie opieki długoterminowej oraz o podjęcie działań pozwalających rozwiązać problemy organizacyjne, kadrowe i finansowe, z którymi placówki te mierzą się na co dzień. W ocenie Związku Powiatów Polskich tylko spójny i komplementarny system wsparcia będzie w stanie odpowiedzieć na rosnące potrzeby osób wymagających długoterminowej opieki.

Z pełną treścią stanowiska można zapoznać się TUTAJ.