Od dwóch lat osoby dorosłe z niepełnosprawnościami mogą ubiegać się o świadczenie wspierające, które miało stać się jednym z filarów nowego systemu wsparcia, niezależnego od opieki sprawowanej przez bliskich. Choć rozwiązanie to w założeniu miało wzmocnić samodzielność i podmiotowość osób z niepełnosprawnościami, w praktyce wciąż wywołuje liczne emocje. Najczęściej wskazywane problemy dotyczą długiego czasu oczekiwania na decyzję komisji oraz struktury beneficjentów, wśród których wyraźnie zaznacza się wysoki udział seniorów.

Jak działa system punktowy

Podstawą przyznania świadczenia jest decyzja wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, który określa poziom potrzeby wsparcia w skali od 1 do 100 punktów. Dopiero po jej uzyskaniu możliwe jest złożenie wniosku o wypłatę świadczenia i ustalenie jego wysokości. System opiera się na progach punktowych, które przekładają się na procent renty socjalnej – od 40 proc. przy najniższym progu uprawniającym do wsparcia, aż do 220 proc. w przypadku najwyższej punktacji. Co istotne, przejście na świadczenie wspierające oznacza utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna.

Skala wydanych decyzji

Do końca 2025 roku wydano ponad 630 tys. decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia. Najliczniejszą grupę stanowiły osoby, które uzyskały mniej niż 70 punktów, a więc nie nabyły prawa do świadczenia. Znacznie mniej decyzji dotyczyło najwyższych progów punktowych, choć to właśnie one wiążą się z największym wsparciem finansowym. Dane pokazują, że sama liczba decyzji nie przekłada się bezpośrednio na liczbę wypłat – tylko część uprawnionych decyduje się bowiem na złożenie wniosku o świadczenie.

Ilu beneficjentów faktycznie otrzymuje pieniądze

W 2025 roku świadczenie wspierające otrzymało przynajmniej raz ponad 255 tys. osób. Najwięcej z nich pobierało je w najwyższej wysokości, co dodatkowo podsyca dyskusję o strukturze beneficjentów. Od bieżącego roku system objął również osoby z oceną 70–74 punktów, którym przysługuje najniższy próg świadczenia. Wcześniej takie wsparcie było przyznawane jedynie wyjątkowo, co znacząco ograniczało dostęp do pomocy dla tej grupy.

Nowe wytyczne i problem wieku

W odpowiedzi na narastające wątpliwości resort rodziny przekazał zespołom orzekającym nowe wytyczne, które mają ujednolicić i doprecyzować sposób oceny. Szczególny nacisk położono na przypadki osób powyżej 75. roku życia. Komisje mają dokładniej analizować zdolność do wykonywania konkretnych czynności dnia codziennego, takich jak poruszanie się w nieznanym środowisku, korzystanie z transportu czy załatwianie spraw urzędowych. Jednocześnie podkreślono, że wsparcie powinno wynikać z niepełnosprawności, a nie wyłącznie z wieku, co ma ograniczyć automatyczne przyznawanie wysokiej punktacji seniorom.

System w fazie korekty

Świadczenie wspierające stało się jednym z najbardziej złożonych instrumentów wsparcia społecznego ostatnich lat. Z jednej strony zapewniło realną pomoc setkom tysięcy osób, z drugiej – obnażyło ograniczenia systemowe, w tym przeciążenie komisji i niejednoznaczne kryteria oceny. Nowe wytyczne mają być krokiem w stronę większej sprawiedliwości i przejrzystości, jednak debata o kierunku dalszych zmian pokazuje, że system wciąż znajduje się w fazie korekty i dostosowywania do rzeczywistych potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Źródło: niepelnosprawni.pl