NSA: Do czasu obsadzenia opróżnionego stanowiska dyrektora szkoły pełnienie jego obowiązków powierza się wicedyrektorowi, jeśli w danej szkole takie stanowisko istnieje. Jest to procedura wynikająca wprost z przepisów Prawa oświatowego, a jej stosowanie nie wymaga zgody wicedyrektora.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wójta gminy na wyrok WSA w Poznaniu, mocą którego sąd ten stwierdził nieważność zarządzenia wójta w sprawie powierzenia obowiązków dyrektora zespołu szkół. Zarządzenie, wokół którego wywiązał się spór, zostało wydane w odpowiedzi na rezygnację dotychczasowego dyrektora w związku z chęcią przejścia na emeryturę. Sytuację komplikował fakt, iż powołani w szkole wicedyrektorzy nie wyrazili zgody na pełnienie obowiązków dyrektora.
Gdy wicedyrektor odmawia pełnienia obowiązków dyrektora
Skargę na zarządzenie złożył wojewoda, który oparł swój zarzut na naruszeniu przepisu art. 63 ust. 13 ustawy - Prawo oświatowe (P.oś.). Przepis ten reguluje możliwość powierzenia stanowiska dyrektora szkoły do czasu obsadzenia go w drodze konkursu lub przez powierzenie tej funkcji przez organ prowadzący w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny. Zdaniem wojewody, wójt bezzasadnie uznał, że do pełnienia najwyższej kierowniczej funkcji przez wicedyrektora konieczna jest jego zgoda. Ponadto jak wynikało ze skargi, bezpodstawnie potraktował powierzenie stanowiska nauczycielowi niezatrudnionemu w danej szkole za zgodne z prawem. Orzekający w I instancji wojewódzki sąd administracyjny uwzględnił skargę i zwrócił uwagę na sprzeczność zaskarżonego zarządzenia ze wskazanym wcześniej przepisem P.oś. Do czasu powierzenia stanowiska w wyniku przeprowadzonego konkursu czy ustaleń organu prowadzącego z kuratorem oświaty pełnienie obowiązków dyrektora szkoły można zlecić wicedyrektorowi. Tylko w przypadku szkół, w których stanowisko wicedyrektora nie zostało wyodrębnione, możliwe jest powierzenie wykonywania obowiązków kierowniczych nauczycielowi. Jak wskazał WSA, mając na uwadze istnienie stanowiska wicedyrektora, organ prowadzący nie mógł wyznaczyć na p.o. dyrektora innej osoby.
Wójt gminy nie zgodził się z treścią wyroku i w wystosowanej skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię przepisów - w tym art. 63 ust. 13 P.oś. Zdaniem skarżącego kasacyjnie oświadczenia wicedyrektorów o niewyrażeniu zgody na podjęcie się funkcji dyrektora należało uszanować, a powierzenie takich obowiązków nauczycielowi było konieczne dla dalszego funkcjonowania zespołu. W skardze stwierdził również, że samo przyjęcie funkcji wicedyrektora szkoły nie oznacza wyrażenia z góry zgody na wykonywanie funkcji "głównego" dyrektora.
Tylko brak wicedyrektora umożliwia tymczasowe powierzenie obowiązków dyrektora innemu nauczycielowi
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zawierała jednak usprawiedliwionych podstaw. NSA w pełni podzielił pogląd sądu I instancji, jasno wskazując, że do czasu wyłonienia nowego dyrektora szkoły pełnienie głównych obowiązków kierowniczych musi zostać przekazane wicedyrektorowi. Wynika to bezpośrednio z art. 63 ust. 13 P.oś. Stanowisko to wybrzmiewało już w orzecznictwie NSA, w tym w wyroku z 18 listopada 2013 r. (sygn. I OSK 2007/13), w którym wskazano, że możliwość powierzenia tej funkcji nauczycielowi nie dotyczy szkół ani przedszkoli, w których utworzono stanowisko choćby jednego wicedyrektora. NSA dodał również, że żaden z obowiązujących przepisów nie uzależnia możliwości tymczasowego pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi od jego zgody. Nadmienił przy tym, że taka regulacja nie narusza przepisów kodeksu pracy (art. 11 k.p. ustanawiającego zasadę swobody nawiązywania stosunku pracy), ponieważ mowa jest o powierzeniu nowych obowiązków tylko na czas określony (do 10 miesięcy), co nie oznacza nowego stosunku pracy. Ponadto zdaniem NSA, każda osoba wyrażająca zgodę na pełnienie funkcji wicedyrektora szkoły powinna mieć świadomość konieczności zastępowania dyrektora w sytuacjach przewidzianych prawem.
Wyrok NSA potwierdza, że stanowisko wicedyrektora nie jest jedynie uzupełnieniem aparatu kierowniczego danej szkoły czy placówki oświatowej. W razie opróżnienia stanowiska dyrektora "głównego", to wicedyrektor jest bowiem pierwszą osobą, której można powierzyć pełnienie jego obowiązków. Podjęcie się funkcji wicedyrektora powinno być traktowane jako akceptacja takiej ewentualności.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2026 r. (sygn. III OSK 3456/23)
Źródło: CBOSA
