Ubiegłoroczna zmiana przepisów Karty Nauczyciela oznacza konieczność przygotowania przez organy jednostek samorządu terytorialnego nowych regulaminów wynagradzania nauczycieli. Termin ich przygotowania upływa 28 lutego 2027 r.
28 lutego 2027 r. - data, którą trzeba zapamiętać
Ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (KN) oraz niektórych innych ustaw (dalej - ustawa zmieniająca), która weszła w życie 1 września 2025 r., wprowadziła szereg zmian, których konsekwencje bezpośrednio dotyczą organów prowadzących szkoły. Nowelizacja uzupełniła dotychczasowe zapisy ustawy o regulacje dotyczące wynagradzania nauczycieli za godziny ponadwymiarowe. Nowa metoda ich obliczania została wskazana w art. 35 ust. 3a-3h KN. Tym samym aktualność stracił przepis art. 30 ust. 6 pkt 2 KN, który do tej pory nakazywał organom prowadzącym szkoły określenie w drodze regulaminu szczegółowych warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. Od 1 września ub. r. przepis ten nie obowiązuje.
W konsekwencji zmianie uległ art. 30 ust. 6 KN, na podstawie którego organy jednostek samorządu terytorialnego uchwalają regulaminy wynagradzania nauczycieli. Ustawodawca w art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej zastrzegł przy tym, że regulaminy dotychczasowe zachowają ważność aż do wejścia w życie nowych regulaminów, wydanych już na podstawie zmienionego upoważnienia ustawowego. Ważność regulaminów uchwalonych przed wrześniem 2025 r. została jednak ograniczona do maksymalnie 18 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji.
Mając to na uwadze, wszystkie organy prowadzące szkoły będące jednostkami samorządu terytorialnego muszą uchwalić nowe regulaminy najpóźniej do 28 lutego 2027 r. Należy zatem pamiętać o przeprowadzeniu całej procedury na nowo. Brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej wskazuje na to, że sama zmiana regulaminów już obowiązujących nie będzie wystarczająca.
Uzgodnienie nowego regulaminu ze związkami zawodowymi nie musi być trudne
Konieczność przygotowania i uchwalenia nowych regulaminów pociąga za sobą konieczność uzgodnienia ich ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli, do czego zobowiązuje pozostawiony w niezmienionym kształcie art. 30 ust. 6a KN. Wymóg ten wywołuje u części organów samorządowych pewne obawy, jednak należy przy tym zwrócić uwagę na dwie kwestie.
Po pierwsze, obowiązek uzgodnienia regulaminu nie oznacza konieczności spełnienia wszystkich oczekiwań zgłaszanych przez organizacje związkowe. Orzecznictwo sądów powołujących się m.in. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 marca 1998 r. (sygn. U 23/97) wskazuje, że "uzgodnienie" regulaminu oznacza nie tyle osiągnięcie zgody, co sam proces dochodzenia do tej zgody, ujednolicania i wzajemnego harmonizowania stanowisk. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 marca 2024 r. (sygn. III OSK 1619/22) dodał, że choć interes samorządu i związków zawodowych może być rozbieżny, strony uzgodnień nie muszą wypracować całkowitej zgody. Podstawowe znaczenie ma bowiem sam fakt dialogu i przeprowadzenie procedury uzgadniającej.
Po drugie, nowe regulaminy nie muszą różnić się od dotychczasowych znacząco. Zmienia się tylko część upoważnienia ustawowego, które odtąd nie pozwala już na określanie warunków obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Wystarczające wydaje się zatem uchwalenie regulaminów opartych na obowiązujących dotychczas, tyle że pozbawionych treści wykluczonych po nowelizacji. Mała skala zmian wprowadzanych w nowych regulaminach może być zatem argumentem przydatnym w uzgodnieniach prowadzonych z przedstawicielami związków zawodowych.
Samorządy powinny zatem bezwzględnie pamiętać o swoim obowiązku i nie zwlekać zanadto z przygotowaniem nowych regulaminów - luty przyszłego roku nie jest odległy.
