WSA: Domy wczasów dziecięcych prowadzą swoją działalność przez cały rok. Dotacja należy się nie tylko za miesiące, w których organizuje się i prowadzi kształcenie, lecz także za okresy uzupełniania i wspierania nauki wychowanków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę na czynność zarządu powiatu w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty dotacji oświatowej dla domu wczasów dziecięcych. Potwierdził tym samym, że placówki tego rodzaju prowadzą swoją działalność przez cały rok, w tym również w okresie ferii, zaś analiza ich funkcjonowania i weryfikacja spełnienia wymagań uzasadniających wypłatę dotacji wymagają oceny charakteru zajęć.
Dom wczasów dziecięcych jak szkoła? Przepisy sugerują coś innego
Skarga dotyczyła czynności zarządu powiatu, który odmówił przekazania dotacji spółce prowadzącej dom wczasów dziecięcych. Uzasadnieniem odmowy było rzekome nierealizowanie przez korzystające z usług placówki dzieci obowiązku szkolnego. Miesiącem, za który spółka nie otrzymała pieniędzy, był grudzień. W ocenie zarządu powiatu trwająca wtedy przerwa w nauce oznacza zawieszenie realizacji obowiązkowej podstawy programowej.
Z poglądem organu powiatu nie zgodziła się sama spółka, która w wystosowanej skardze zarzuciła mu m.in. naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (dalej: rozporządzenie). Z § 71 ust. 1 rozporządzenia wynika zakres działalności domów wczasów dziecięcych, które mają służyć organizowaniu i prowadzeniu kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania kształcenia - przy jednoczesnym wspieraniu fizycznego i psychicznego rozwoju, wzmacnianiu kondycji i kształtowaniu postaw prozdrowotnych z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. W opinii strony skarżącej organ powiatu zinterpretował ten przepis niewłaściwie, przyjmując, że podstawowym celem domów wczasów dziecięcych jest uzupełnianie kształcenia tylko w formie szkolnej, zatem w ramach kalendarza roku szkolnego. Podniesiony został także argument naruszenia § 77, który stanowi o prowadzeniu przez domy wczasów dziecięcych działalności przez cały rok kalendarzowy. Błędna wykładnia organu miała polegać na przyjęciu, że organizowanie i prowadzenie kształcenia poza okresem faktycznych zajęć szkolnych nie mieści się w zakresie objętym dotowaniem na podstawie ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (u.f.z.o.).
Wspieranie kształcenia możliwe przez cały rok. Kluczowy charakter zajęć.
Sąd, uwzględniając skargę, powołał się na orzecznictwo w postaci wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2025 r. (sygn. I GSK 225/24). Choć wyrok ten zapadł w czasie obowiązywania poprzedniego rozporządzenia MEN dotyczącego placówek tego typu, wciąż zachowuje aktualność. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, możliwość prowadzenia działalności domów wczasów dziecięcych w okresach wolnych od nauki nie wzbudza żadnych wątpliwości, a w organizacji ich pracy nie przewiduje się szkolnych ferii. Samo funkcjonowanie tych placówek jest natomiast oparte na dwóch płaszczyznach. Pierwszą z nich stanowi organizowanie i prowadzenie kształcenia, zaś drugą - jego wspieranie i uzupełnianie. Świadczy o tym użyty w treści § 71 rozporządzenia spójnik "lub". Tym samym - zdaniem Sądu - uzależnienie wypłaty dotacji od kształcenia w formie typowo szkolnej jest niewłaściwe. Wystarczające jest bowiem prowadzenie przez dom wczasów dziecięcych zajęć wspierających naukę, co nie jest ograniczone trwaniem roku szkolnego ani ferii, które w tego typu placówkach nie są przewidziane.
Wyrok podkreśla zatem, że każdy uczeń może korzystać z form dokształcania w domach wczasów dziecięcych w wybranych przez siebie (czy rodziców) terminach, a nic nie stoi na przeszkodzie uzupełnianiu wiedzy w okresie wolnym od zajęć szkolnych. Działalność polegająca na uzupełnianiu i wspieraniu kształcenia poza ramami nauki szkolnej podlega zatem dotowaniu na równi z organizowaniem i prowadzeniem kształcenia w formie typowo szkolnej. Kluczowe znaczenie ma przy tym rzeczywisty charakter danych zajęć. Odmowa wypłacenia dotacji nie może bowiem opierać się na uznaniu, że plan zajęć nie był realizowany, jeśli organ nie przyjrzy się dokładnie ich formie. Sama przerwa w roku szkolnym nie jest wystarczającym uzasadnieniem. W przeciwnym razie sąd administracyjny (jak w tym przypadku) stwierdzi bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 29 kwietnia 2026 r. (sygn. III SA/Wr 57/26) - orzeczenie nieprawomocne
Źródło: CBOSA
