Ponad 106 milionów euro trafi na realizację Programu „Kultura” w ramach IV edycji Funduszy Norweskich i EOG. To trzeci co do wielkości budżet w obecnym Mechanizmie Finansowym Europejskiego Obszaru Gospodarczego i jednocześnie kwota o 20 proc. wyższa niż w poprzedniej edycji programu. Środki te zostaną przeznaczone na wsparcie różnorodnych inicjatyw kulturalnych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem mniejszych i średnich miast.

Program „Kultura” powstał w ścisłej współpracy z partnerami z Norwegii i Islandii, w tym Norweską Radą Sztuki, Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa Kulturowego oraz Islandzkim Centrum Badań. Jego głównym celem jest zwiększenie uczestnictwa w kulturze, wspieranie różnorodności artystycznej oraz ochrona i rozwój lokalnego dziedzictwa kulturowego.

Czwarta edycja programu koncentruje się na wzmacnianiu roli kultury w rozwoju lokalnym oraz na reagowaniu na współczesne wyzwania, takie jak ograniczony dostęp do oferty kulturalnej, kryzys wartości, zmiany klimatyczne czy potrzeba budowania spójności społecznej i odporności wspólnot lokalnych.

Polskie Stolice Kultury jako projekt strategiczny

Integralną częścią programu są cztery predefiniowane projekty o charakterze strategicznym i długofalowym. Jednym z nich jest projekt „Polskie Stolice Kultury 2026–2028”, który ukazuje kulturę jako istotny czynnik rozwoju społeczno-gospodarczego miast. Projekt obejmuje Bielsko-Białą, Katowice i Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię oraz Kołobrzeg, a jego budżet wynosi 3 mln euro.

Projekt realizowany jest przez Narodowe Centrum Kultury we współpracy z Norweską Radą Sztuki, Norweskim Forum Kulturalnym (NOCU) oraz trzema norweskimi miastami: Stavanger, Voss i Kristiansund.

Trzy filary projektu

Działania w ramach „Polskich Stolic Kultury” realizowane będą w trzech uzupełniających się komponentach. Pierwszy z nich ma charakter badawczy i koncentruje się na analizie wpływu tytułu Polskiej Stolicy Kultury na rozwój miast - w wymiarze kulturalnym, społecznym, wizerunkowym i ekonomicznym. Wyniki badań posłużą do wypracowania skutecznych strategii rozwoju opartych na kulturze.

Drugi komponent to część artystyczna, zakładająca stworzenie nowego formatu wydarzenia kulturalnego - Festiwalu Wędrującego, organizowanego co roku kolejno w miastach noszących tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Festiwal, tworzony we współpracy z artystami z Norwegii, będzie poruszał tematy dobrostanu, relacji człowieka z naturą oraz współistnienia społecznego. Pierwsza edycja wydarzenia zaplanowana jest na 12-14 czerwca 2026 roku w Bielsku-Białej.

Trzeci filar projektu dotyczy wymiany wiedzy i profesjonalizacji. Obejmuje on działania skoncentrowane na dzieleniu się doświadczeniami w realizacji projektów kulturalnych w środowiskach miejskich, współpracy z mieszkańcami i lokalnymi artystami oraz rozwoju edukacji kulturalnej. W planach są wizyty studyjne, wspólny udział w konferencjach i seminariach, a także coroczna wymiana wolontariuszy pomiędzy miastami polskimi i norweskimi.

Fundusze Norweskie i EOG - wsparcie dla rozwoju i współpracy

Fundusze Norweskie i EOG to bezzwrotna forma wsparcia finansowego udzielana przez Norwegię, Islandię i Liechtenstein piętnastu państwom Unii Europejskiej, w tym Polsce. Ich celem jest zmniejszanie różnic społecznych i ekonomicznych w Europie oraz wzmacnianie współpracy międzynarodowej między państwami-darczyńcami a krajami-beneficjentami.

Partnerami Programu „Kultura” ze strony państw-darczyńców są Norweski Dyrektoriat ds. Kultury, Norweski Dyrektoriat ds. Dziedzictwa Kulturowego oraz Islandzkie Centrum Badań.

Źródło: NCK