Lasy otaczające Wrocław stały się pierwszym w Polsce obszarem o wiodącej funkcji społecznej. To efekt wielomiesięcznych konsultacji i uzgodnień prowadzonych z udziałem administracji publicznej, samorządów, leśników, naukowców oraz organizacji społecznych. Wprowadzane rozwiązania mają pogodzić ochronę przyrody z potrzebami mieszkańców, którzy coraz częściej traktują las jako miejsce wypoczynku, aktywności i kontaktu z naturą.

Nowe zasady obejmują tereny czterech nadleśnictw oraz dziewięciu gmin o łącznej powierzchni około 13 tys. hektarów. Na większości tego obszaru wprowadzono status lasów ochronnych, co oznacza zmiany w sposobie prowadzenia gospodarki leśnej oraz ograniczenie pozyskiwania drewna.

Ochrona przyrody i potrzeby mieszkańców

Decyzjami ministra klimatu i środowiska ponad 11,6 tys. hektarów lasów uzyskało status lasów ochronnych. Na tym terenie gospodarka leśna będzie prowadzona w sposób uwzględniający przede wszystkim funkcje społeczne i przyrodnicze. Ograniczono również możliwość pozyskiwania drewna, a na dodatkowym obszarze około 1,6 tys. hektarów wycinka będzie dopuszczalna jedynie w sytuacjach związanych z bezpieczeństwem publicznym lub ochroną sanitarną lasów.

Pozostałe tereny objęto zasadami obowiązującymi w lasach o wiodącej funkcji społecznej na podstawie przepisów Lasów Państwowych. Dzięki temu cały uzgodniony obszar będzie zarządzany z uwzględnieniem potrzeb mieszkańców oraz ochrony cennych walorów przyrodniczych.

Las nie tylko dla leśników

Nowy model zakłada, że las pełni znacznie więcej funkcji niż produkcja drewna. To przestrzeń rekreacji, aktywności fizycznej, edukacji oraz odpoczynku. Jednocześnie lasy odgrywają istotną rolę w zatrzymywaniu wody, oczyszczaniu powietrza, ochronie gleb i łagodzeniu skutków zmian klimatu.

Zmodyfikowane zasady gospodarowania mają wzmacniać właśnie te funkcje. Nie oznacza to zamknięcia lasów dla mieszkańców ani zmiany formy nadzoru nad nimi. Celem jest prowadzenie gospodarki leśnej w sposób bardziej dostosowany do oczekiwań lokalnych społeczności oraz wartości przyrodniczych danego terenu.

Efekt wielomiesięcznego dialogu

Prace nad wyznaczeniem lasów społecznych rozpoczęły się w 2024 roku i od początku opierały się na szerokich konsultacjach. W proces zaangażowali się przedstawiciele administracji rządowej, samorządów, Lasów Państwowych, środowiska naukowego, organizacji społecznych, przedsiębiorców leśnych oraz mieszkańcy.

Wypracowane rozwiązania mają być dowodem na to, że nawet w sprawach budzących wiele emocji możliwe jest osiągnięcie kompromisu poprzez dialog i współpracę różnych środowisk. Zdaniem autorów projektu właśnie taki model ma stać się podstawą dalszych zmian w gospodarowaniu lasami położonymi w pobliżu dużych miast.

Kolejne miasta czekają na podobne rozwiązania

Na utworzeniu lasów społecznych wokół Wrocławia proces się nie kończy. Trwają już prace nad wyznaczeniem podobnych obszarów wokół dziewięciu kolejnych aglomeracji, w tym Warszawy, Krakowa, Poznania, Trójmiasta, Łodzi, Katowic, Szczecina, Bielska-Białej oraz Torunia i Bydgoszczy.

Planowane są analizy przyrodnicze, konsultacje społeczne oraz geoankiety, dzięki którym mieszkańcy będą mogli wskazać, jakie funkcje powinny pełnić okoliczne lasy. Równolegle rozwijane są nowe mechanizmy współpracy z lokalnymi społecznościami, w tym przygotowanie ogólnopolskiego portalu konsultacyjnego oraz dalsze zmiany w zasadach planowania gospodarki leśnej. Wszystko wskazuje na to, że model zapoczątkowany wokół Wrocławia ma stać się wzorem dla kolejnych regionów, w których lasy będą pełnić coraz ważniejszą rolę jako przestrzeń służąca mieszkańcom i ochronie środowiska.

Źródło: MKiŚ