Hierarchia wartości Polaków uległa pewnym zmianom w stosunku do poprzedniego pomiaru, jednak nadal najbardziej cenimy sobie szczęście rodzinne i zdrowie. Tę pierwszą wartość, mimo spadku o 6 punktów procentowych w stosunku do badania z 2019 roku, wymienia najwięcej, bo aż 74% ankietowanych, zaś drugą z nich – 71% respondentów (wzrost aż o 16 punktów).
Dla blisko połowy respondentów (49%) kluczową wartością w życiu jest uczciwość – w tym przypadku obserwujemy dość wyraźny wzrost deklaracji w porównaniu z poprzednim pomiarem z 2019 roku (o 7 punktów procentowych). Niemal połowa Polaków wskazuje także na spokój jako wartość mającą kluczowe znaczenie w codziennym życiu (48%), zaś więcej niż czterech na dziesięciu badanych ceni sobie szacunek innych ludzi (41%).
Ponad jedna czwarta ankietowanych wskazuje w tym kontekście pracę zawodową (27%, spadek o 9 punktów procentowych w porównaniu z poprzednim badaniem), a także wolność głoszenia własnych poglądów (26%, wzrost o 8 punktów). Podobny odsetek badanych za ważne uważa posiadanie grona przyjaciół (25%). Tu mamy jednak do czynienia z największym spadkiem w porównaniu z poprzednim pomiarem z 2019 roku (aż o 20 punktów procentowych).
Dla ponad jednej piątej respondentów istotną wartością jest wiara religijna (21%, spadek o 7 punktów procentowych od poprzedniego badania). Nieco mniej badanych jako wartości ważne w życiu wskazuje pomyślność ojczyzny (20%) oraz wykształcenie (18%, wzrost o 8 punktów procentowych).
Dla jednego na dziesięciu Polaków znaczenie mają: dobrobyt, bogactwo, a także możliwość udziału w życiu demokratyczno-społecznym (po 10%) oraz kontakt z kulturą (9%). Do rzadziej wskazywanych wartości należą życie pełne przygód i wrażeń (6%) oraz osiągnięcie sukcesu, sława (3%).
System wartości Polaków jest w pewnej mierze uwarunkowany ich cechami społeczno-demograficznymi. Mężczyźni częściej niż kobiety podkreślają znaczenie patriotyzmu (pomyślności ojczyzny), dobrobytu czy też wolności głoszenia własnych poglądów. Kobiety z kolei częściej doceniają takie wartości jak szacunek innych ludzi, spokój czy posiadanie grona przyjaciół.
W grupach wyróżnionych ze względu na wiek widać wyraźną prawidłowość, zgodnie z którą młodsi ankietowani znacząco częściej niż osoby w starszych grupach wiekowych akcentują znaczenie wykształcenia, przyjaciół czy też życia pełnego przygód i wrażeń.
Uwzględniając wielkość miejscowości zamieszkania można stwierdzić, że mieszkańcy największych miast relatywnie rzadziej niż inni cenią szczęście rodzinne i wiarę religijną. Częściej natomiast akcentują znaczenie posiadania grona przyjaciół, wolności głoszenia własnych poglądów czy też ogólnie rozumianego bogactwa i dobrobytu.
Istotne znaczenie ma również poziom wykształcenia respondentów. Osoby z wykształceniem wyższym częściej niż przeciętnie akcentują znaczenie wolności głoszenia własnych poglądów, możliwości udziału w demokratycznym życiu społeczno-politycznym, a także kontaktu z kulturą – sztuką, muzyką, filmem czy literaturą. Ankietowani z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym relatywnie częściej niż inne grupy doceniają natomiast znaczenie wiary religijnej czy zachowania dobrego zdrowia.
Wraz ze wzrostem zadowolenia Polaków z warunków materialnych ich gospodarstw domowych rośnie znaczenie przypisywane takim wartościom jak: wykształcenie, grono przyjaciół oraz dobrobyt, maleje natomiast znaczenie szacunku innych ludzi.
Wyższy poziom religijności – mierzonej częstością uczestniczenia w praktykach religijnych – sprzyja częstszemu podkreślaniu wartości wiary religijnej oraz uczciwości.
Źródło: CBOS
