Elbląg stał się miejscem ważnej europejskiej debaty na temat bezpieczeństwa i przyszłości regionów przygranicznych. W zabytkowym Ratuszu Staromiejskim odbyło się seminarium zewnętrzne CIVEX Europejskiego Komitetu Regionów pt. „On the EU-Russia border: perspectives and challenges for the EU border regions”, poświęcone wyzwaniom stojącym przed wschodnią granicą Unii Europejskiej. Wydarzenie odbyło się na zaproszenie Europejskiego Komitetu Regionów, we współpracy z władzami regionu warmińsko-mazurskiego oraz miasta Elbląg.

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele samorządów, instytucji unijnych oraz eksperci z kilkunastu państw członkowskich UE. Spotkanie zgromadziło uczestników z krajów bezpośrednio sąsiadujących z Federacją Rosyjską, w tym Polski, Litwy, Łotwy, Estonii i Finlandii, a także reprezentantów Unii Europejskiej i środowisk analitycznych.

Nowa rzeczywistość na granicy UE

Jednym z głównych tematów była zmieniająca się sytuacja geopolityczna na wschodniej granicy Unii. Jak podkreślano w trakcie obrad, granica UE z Rosją – licząca blisko 2500 kilometrów – funkcjonuje obecnie w warunkach podwyższonego reżimu bezpieczeństwa i ograniczonego ruchu, co stanowi nową rzeczywistość dla regionów przygranicznych .

Uczestnicy wskazywali na rosnące zagrożenia, takie jak działania hybrydowe, cyberataki, dezinformacja czy instrumentalne wykorzystywanie migracji. W ich ocenie wyzwania te mają charakter nie tylko militarny, ale również społeczny i gospodarczy, wpływając bezpośrednio na rozwój lokalnych wspólnot.

Wyzwania dla samorządów

Znaczną część dyskusji poświęcono roli władz lokalnych i regionalnych w reagowaniu na nowe zagrożenia. Podkreślano, że to właśnie samorządy znajdują się na pierwszej linii reagowania – zarówno w kontekście bezpieczeństwa, jak i przeciwdziałania skutkom zamknięcia granic, takim jak zerwanie relacji gospodarczych czy ograniczenie kontaktów międzyludzkich.

Uczestnicy paneli dyskusyjnych

W pierwszej sesji poświęconej nowym zagrożeniom dla regionów przy wschodniej granicy UE udział wzięli:

• Marcin Kuchciński – marszałek województwa warmińsko-mazurskiego, członek Europejskiego Komitetu Regionów
• Jacek Protas – poseł do Parlamentu Europejskiego
• Karen Melchior – Centre for European Policy Studies, była europosłanka
• Jonathan van Blaaderen – przedstawiciel Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (EEAS)
• Konstantinas Rečkovas – radny samorządu Druskienik, przedstawiciel młodych polityków w Komitecie Regionów

Z kolei w drugiej sesji, dotyczącej odporności, współpracy i przyszłych kierunków działań, uczestniczyli:

• Antje Grotheer – przewodnicząca grupy roboczej ds. Ukrainy w Komitecie Regionów
• Pavel Branda – przewodniczący Europejskiej Platformy Współpracy Transgranicznej
• Michał Missan – prezydent Elbląga
• Simona Pohlová – przedstawicielka Komisji Europejskiej (DG REGIO)
• Martín Guillermo Ramírez – sekretarz generalny Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych

Współpraca i odporność jako priorytety

Druga część seminarium koncentrowała się na możliwościach budowania odporności oraz dalszej współpracy w regionach przygranicznych. Dyskutowano o potrzebie nowych polityk i instrumentów, które pozwolą utrzymać rozwój społeczno-gospodarczy mimo trudnej sytuacji geopolitycznej.

Przedstawiciele instytucji europejskich podkreślali znaczenie programów współpracy transgranicznej oraz inicjatyw wspierających lokalne społeczności. Wskazywano również na konieczność lepszego wykorzystania doświadczeń państw granicznych w kształtowaniu polityki całej Unii Europejskiej.

Polska perspektywa ważna dla Europy

Seminarium w Elblągu pokazało, że doświadczenia Polski i innych państw wschodniej flanki UE mają dziś kluczowe znaczenie dla całej Wspólnoty. Uczestnicy byli zgodni, że skuteczna odpowiedź na współczesne zagrożenia wymaga nie tylko solidarności, ale także lepszego zrozumienia specyfiki regionów przygranicznych przez partnerów z pozostałych części Europy.

Spotkanie zakończyło się apelem o dalszy dialog i wzmocnienie współpracy między poziomem lokalnym, krajowym i unijnym. Jak podkreślano, bezpieczeństwo Europy zaczyna się na jej granicach – a głos regionów przygranicznych powinien być w tej dyskusji słyszany szczególnie wyraźnie.