Związek Powiatów Polskich przedstawił szereg uwag do projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), opracowanego przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Stanowisko ogólne

Na wstępie Związek Powiatów Polskich wyraził poparcie dla wprowadzenia pełnego systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) jako elementu systemu gospodarki odpadami w Polsce, uznając projekt ustawy za „krok w dobrym kierunku". Organizacja podkreśliła, że system ROP powinien funkcjonować równolegle do systemu kaucyjnego, o co samorządy postulowały od dawna. ZPP zaznaczył również, że nie wyklucza wypracowania wspólnego stanowiska z innymi reprezentatywnymi korporacjami samorządowymi działającymi w ramach KWRiST.

Szczegółowe uwagi do projektu

1. Procedura zatwierdzania Zasad Działania Organizacji ROP (art. 59)

ZPP postuluje, aby procedura zatwierdzania Zasad Działania Organizacji ROP przewidywała co najmniej opiniowanie projektu Zasad przez interesariuszy, w tym przez samorządy. Organizacja wskazuje, że rozważyć należy, czy poza Radą ROP projekt Zasad nie powinien być przedmiotem opinii Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

2. Forma rozliczeń z gminami – umowy cywilnoprawne (art. 64)

ZPP kwestionuje zasadność wymuszania zawierania umów cywilnoprawnych dotyczących finansowania w relacji między Organizacją ROP – którą ma być instytucja publiczna w postaci NFOŚiGW – a gminami. Organizacja pyta, czy nie właściwsze byłoby stworzenie ustawowego mechanizmu rozliczeń z gminami, bez dodatkowych komplikacji w postaci umów, zwłaszcza że umowy mają być co do zasady jednolite pod kątem warunków. Zdaniem ZPP obecne rozwiązanie zaburza klarowność systemu rozliczeń.

3. Brak mechanizmu milczącego załatwienia sprawy (art. 64 i kolejne, art. 72)

ZPP wskazuje na lukę w projektowanych przepisach dotyczących finansowania systemu przez Organizację ROP. Przepisy wymagają złożenia wniosków i zawarcia umów, jednak nie regulują sytuacji, w której wniosek nie zostaje zatwierdzony w sposób bierny (a nie przez odmowę) albo gdy po jego zatwierdzeniu nie dochodzi do zawarcia umowy w wyznaczonym terminie. Organizacja postuluje wprowadzenie mechanizmu milczącego załatwienia sprawy – uznania braku działania za zatwierdzenie wniosku i powstanie obowiązku zawarcia umowy, do którego wypełnienia wnioskodawca, w tym gminy, mógłby wezwać Organizację ROP.

4. Przelicznik finansowania gmin oparty na liczbie mieszkańców (art. 64 ust. 4)

ZPP zgłasza wątpliwości wobec uzależniania poziomu finansowania gmin od prostego przelicznika opartego na liczbie mieszkańców według danych GUS. Organizacja podnosi dwa zastrzeżenia: po pierwsze, dane GUS mogą nie oddawać rzeczywistej liczby osób faktycznie przebywających na danym terenie – dotyczy to zwłaszcza miast na prawach powiatu; po drugie, liczba mieszkańców nie musi bezpośrednio przekładać się na liczbę wytwarzanych odpadów poddawanych recyklingowi, a przez to na koszty funkcjonowania systemów odbioru i przetwarzania odpadów.

5. Skład Rady ROP (art. 117 ust. 2 pkt 3)

ZPP postuluje, aby w składzie Rady ROP znalazł się obowiązkowo przedstawiciel miast na prawach powiatu. Choć projekt przewiduje, że dwóch przedstawicieli wyłoni strona samorządowa KWRiST, organizacja ocenia, że specyfika gospodarki odpadami w największych ośrodkach miejskich – odmienna od zagospodarowania odpadów na wsi i w małych miastach – powinna znaleźć odzwierciedlenie w składzie Rady. Zdaniem ZPP strona samorządowa (poza urzędami marszałkowskimi) powinna mieć trzech przedstawicieli, w tym obowiązkowo przedstawiciela miast na prawach powiatu.

6. Przeznaczenie wpływów z kar administracyjnych (art. 189 ust. 2)

ZPP kwestionuje konstrukcję, w której całość administracyjnych kar pieniężnych trafia do budżetu państwa. Organizacja proponuje, aby część kar – przynajmniej tych wymierzanych przez marszałków województw i Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska – zasilała budżety gminne w celu obniżania kosztów gminnych systemów gospodarki odpadami, ewentualnie trafiała również do budżetów samorządów województw jako podmiotów zaangażowanych w zadania związane z ROP.

7. Zakres informacji w analizie publikowanej w BIP (art. 197, nowelizacja art. 9tb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach)

ZPP pyta, czy zakres informacji, który ma zostać dopisany do analizy publikowanej w Biuletynie Informacji Publicznej, nie jest nadmiarowy. Organizacja wskazuje, że uzasadnienie projektu nie wyjaśnia celu zamieszczania szczegółowych informacji dotyczących kontroli i postępowań, a wyszczególnione zestawienia ocenia jako dodatkowy obowiązek biurokratyczny.

8. Obowiązek zapewnienia wody z kranu – brak klauzuli wyłączenia (art. 202, dodawany art. 19a ust. 3 ustawy o odpadach)

ZPP postuluje uzupełnienie przepisu nakładającego na lokale gastronomiczne obowiązek zapewnienia wody z kranu zdatnej do spożycia o regulację wyłączającą jego stosowanie w przypadkach, gdy zapewnienie takiej wody jest niemożliwe z przyczyn obiektywnych. Organizacja wskazuje, że choć lokale gastronomiczne co do zasady powinny mieć dostęp do sieci wodociągowej lub własnego ujęcia, w praktyce mogą wystąpić sytuacje uniemożliwiające spełnienie tego wymogu, takie jak awaria sieci czy wykrycie bakterii.