Konwent Powiatów Województwa Opolskiego wystosował stanowisko w sprawie konieczności zmiany przepisów ustawy o drogach publicznych, wzywając do pilnego podjęcia działań legislacyjnych. Dokument dotyczy regulacji w zakresie zmiany kategorii dróg publicznych, w szczególności dróg historycznie zaliczonych do kategorii powiatowych, które nie odpowiadają obecnie ustawowym, funkcjonalnym i technicznym cechom tej kategorii.
Konwent wskazuje, że obowiązujący model ustawowy nie zapewnia skutecznego mechanizmu uporządkowania kategorii dróg publicznych w sytuacjach, gdy dana droga formalnie pozostaje drogą powiatową, mimo że w sensie funkcjonalnym ma charakter wyłącznie lokalny. Prowadzi to do stanu, w którym formalna kwalifikacja drogi pozostaje w oczywistej sprzeczności z jej rzeczywistą funkcją w układzie komunikacyjnym.
Źródeł obecnego problemu Konwent upatruje w reformie administracyjnej z 1998 roku, na mocy której dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, niewymienione w wykazie Rady Ministrów, stały się z dniem 1 stycznia 1999 roku drogami powiatowymi. Mechanizm ten miał charakter generalny i ustawowy, co w praktyce oznaczało masowe zaliczenie określonych dróg do kategorii powiatowej. Zdaniem Konwentu dzisiejsza ustawa o drogach publicznych nie przewiduje skutecznej procedury pozwalającej na uporządkowanie statusu tych dróg, które uzyskały kategorię powiatową historycznie, a obecnie nie spełniają ustawowych cech drogi powiatowej.
Konwent podkreśla, że problem ma również istotny wymiar finansowy. Wskazany problem dotyczy wszystkich powiatów w Polsce i stanowi przeciętnie od 20 do 30% ich zasobów drogowych. Biorąc pod uwagę obecne koszty przebudowy dróg oraz ograniczone możliwości finansowe samorządów powiatowych, doprowadzenie spornych zasobów infrastruktury drogowej do odpowiedniego stanu technicznego może zająć powiatom nawet kilkadziesiąt lat.
W stanowisku wskazano konkretne postulaty legislacyjne. Konwent wnosi o wprowadzenie odrębnej, generalnej procedury weryfikacji adekwatności kategorii drogi publicznej, jednoznaczne przesądzenie w ustawie, że historyczne zaliczenie drogi do określonej kategorii nie wyłącza możliwości późniejszej jej korekty, a także określenie ustawowych kryteriów oceny właściwej kategorii drogi. Postuluje się ponadto wprowadzenie mechanizmu rozstrzygnięcia zastępczego w przypadku braku współdziałania jednostki samorządu terytorialnego, która powinna przejąć drogę, jasnych terminów dla zajęcia stanowiska przez organy jednostek samorządu terytorialnego, uregulowania skutków majątkowych i organizacyjnych zmiany kategorii drogi, a także rozważenie wprowadzenia ustawowego obowiązku okresowej weryfikacji adekwatności kategorii dróg publicznych.
Konwent Powiatów Województwa Opolskiego stoi na stanowisku, że dalsze utrzymywanie obowiązującego modelu bez stosownej korekty ustawowej będzie prowadziło do pogłębiania konfliktów pomiędzy samorządami, narastania obciążeń finansowych po stronie powiatów oraz utrwalania fikcji prawnej, w której droga formalnie pozostaje drogą powiatową, mimo że w rzeczywistości ma charakter drogi gminnej. Konwent apeluje o pilne podjęcie prac legislacyjnych i wprowadzenie rozwiązań ustawowych, które uczynią system zmiany kategorii dróg publicznych rzeczywiście skutecznym i odpowiadającym realiom funkcjonowania samorządu terytorialnego.
