4 marca 2026 r. podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów zebrani przywódcy samorządowi przyjęli opinię, w której wezwali do ściślejszej i bardziej strategicznej współpracy między organami publicznymi i prywatnymi w celu zmniejszenia dysproporcji terytorialnych i gospodarczych w Europie.
Dokument został przyjęty jednogłośnie. Członkowie Europejskiego Komitetu Regionów podkreślili w nim, że mimo znacznych postępów osiągniętych w ciągu ostatnich dwóch dekad nadal istnieją istotne luki utrudniające pełne wykorzystanie potencjału polityki spójności w przyciąganiu inwestycji prywatnych oraz zapewnianiu trwałego wzrostu we wszystkich regionach Unii Europejskiej.
W opinii wskazano również główne bariery utrudniające skuteczną współpracę między sektorem publicznym i prywatnym. Wśród nich znalazły się m.in. nieefektywność biurokratyczna, słabe systemy zamówień publicznych, nakładające się kontrole, brak dostosowania działań na szczeblu lokalnym oraz niestabilność polityczna.
Autorem opinii jest Kristoffer Tamsons, członek rady hrabstwa Sztokholm. W dokumencie Europejski Komitet Regionów wzywa do przeanalizowania możliwości zwiększenia roli sektora prywatnego w realizacji polityki spójności.
Przywódcy regionalni i lokalni odnieśli się także do trwających negocjacji dotyczących kolejnego długoterminowego budżetu UE na lata 2028–2034. Podkreślili w nich znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw dla realizacji celów polityki spójności, wskazując na ich kluczową rolę w rozwoju lokalnych gospodarek. W poprzednim okresie programowania 2014–2020 wsparcie w ramach polityki spójności otrzymało około pięciu milionów MŚP na łączną kwotę 118 mld euro, co przyczyniło się do utworzenia 370 tys. nowych bezpośrednich miejsc pracy.
Członkowie Komitetu zwrócili również uwagę na potrzebę zapewnienia odpowiedniego wsparcia technicznego w terenie. Podkreślili, że sektor publiczny i prywatny powinny współpracować, aby każdemu euro finansowania unijnego towarzyszyła wiedza ekspercka, inwestycje oraz rozliczalność zarówno po stronie podmiotów publicznych, jak i prywatnych. Tylko w ten sposób możliwe będzie osiągnięcie wymiernych rezultatów dla obywateli Unii Europejskiej.
Samorządowcy ostrzegli także przed rosnącą przepaścią między regionami będącymi liderami innowacji a regionami słabiej rozwiniętymi, które nie dysponują takim samym doświadczeniem ani zdolnościami instytucjonalnymi do korzystania z nowych funduszy i instrumentów finansowych. W ich ocenie nowy wniosek dotyczący budżetu UE powinien przewidywać odpowiednie wsparcie doradcze i techniczne dla mniej doświadczonych regionów, tak aby zapewnić sprawiedliwy podział środków.
Wśród propozycji zmian znalazły się również postulaty uproszczenia przepisów dla beneficjentów końcowych oraz podmiotów publicznych. Przywódcy lokalni i regionalni zaproponowali m.in. możliwość stosowania uproszczonych procedur kontrolnych dla małych projektów o wartości poniżej 100 tys. euro, pod warunkiem że ich rezultaty zostaną jasno wykazane. Wskazali także na potrzebę wprowadzenia mechanizmu szybkiego przeglądu, który pozwoliłby identyfikować i usuwać nieproporcjonalne wymogi krajowe oraz poprawić spójność przepisów unijnych i krajowych – zwłaszcza w obszarze pomocy państwa i współfinansowania projektów z funduszy polityki spójności.
Jak podkreślił autor opinii, Kristoffer Tamsons, członek rady okręgu Sztokholm: „Zaangażowanie sektora prywatnego nie jest opcjonalne – ma zasadnicze znaczenie dla długoterminowej odporności i wpływu inwestycji w obszarze spójności”.
