Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie zajęła stanowisko w sprawie zawierania ugody z wykonawcą, któremu naliczono kary umowne.

Jedna z gmin zapytała krakowską RIO o możliwość zawarcia przez nią ugody pozasądowej z wykonawcą wyłonionym w toku postępowania przetargowego, który dopuścił się zwłoki w realizacji zawartej umowy. W przedstawionym stanie faktycznym samorząd naliczył karę umowną, a zapłata należności z tego tytułu jest aktualnie przedmiotem pozasądowego postępowania mediacyjnego.

Jak wskazała Izba, zgodnie z art. 54a ustawy o finansach publicznych, jednostka sektora finansów publicznych może zawrzeć ugodę w sprawie spornej należności cywilnoprawnej w przypadku dokonania oceny, że skutki ugody są dla tej jednostki lub odpowiednio Skarbu Państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego korzystniejsze niż prawdopodobny wynik postępowania sądowego albo arbitrażowego. Ocena skutków takiej ugody ma nastąpić w formie pisemnej z uwzględnieniem okoliczności sprawy, w szczególności zasadności spornych żądań, możliwości ich zaspokojenia i przewidywanego czasu trwania oraz kosztów postępowania sądowego albo arbitrażowego.

Dlatego w ocenie Izby, zanim zostanie zawarta ugoda, gmina musi przeprowadzić tego typu pisemną analizę w formie oceny skutków ugody. Podkreślono przy tym, że kompetencje i odpowiedzialność w zakresie sporządzenia przedmiotowej oceny i ewentualnego zawarcia ugody, spoczywają w pełnym zakresie na danej jednostce samorządu terytorialnego, a takiej oceny nie może dokonać też sama RIO.

Wobec tego to gmina, po analizie, musi podjąć decyzję co do zawarcia ugody pozasądowej lub rozstrzygnięcia sporu przed sądem powszechnym. W odpowiedzi dla gminy, przypomniano, że zawarcie ugody może również nastąpić już przed samym sądem, który jest władny ocenić treść tej ugody, w tym jej zgodność z zasadami współżycia społecznego i zgodność z prawem.

Opracowano na podstawie pisma RIO w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2026 r. znak WIAS.710.88.2026 (opubl. 1 października 2026).