W pierwszych sześciu miesiącach 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odzyskał 150,5 mln zł dzięki kontrolom zwolnień lekarskich oraz obniżeniu świadczeń wypłacanych po ustaniu zatrudnienia. Jak podkreśla ZUS, w wielu przypadkach okazywało się, że osoby ubezpieczone traktowały zwolnienie nie jako czas rekonwalescencji, lecz jako okazję do dorobienia lub wyjazdu na urlop.
Od stycznia do czerwca przeprowadzono 227 tys. kontroli, które zakończyły się wstrzymaniem wypłaty 14,8 tys. zasiłków na kwotę ponad 22,2 mln zł. Dodatkowo obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł. W efekcie do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wróciło łącznie 150,5 mln zł. Rok wcześniej, w tym samym okresie, przeprowadzono więcej bo 260,8 tys. kontroli, które zakończyły się 18,6 tys. decyzji, a odzyskana kwota wyniosła 117,5 mln zł.
ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie nie jest odpowiednikiem urlopu wypoczynkowego ani sposobem na dorabianie. To czas przeznaczony na powrót do zdrowia, odpoczynek i ewentualną rehabilitację. Osoby na zwolnieniu mogą wykonywać wyłącznie zwykłe czynności życia codziennego takie jak wizyta u lekarza, zakupy leków czy niezbędnych produktów spożywczych. Jeśli podczas kontroli stwierdzone zostanie nadużycie, ZUS ma prawo odmówić wypłaty zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego. Odmowa obejmuje cały okres zwolnienia, w którym doszło do nieprawidłowości.
Kontrole prowadzone przez ZUS mają dwa główne cele. Pierwszy z nich to weryfikacja prawidłowości orzekania o niezdolności do pracy. Lekarze orzecznicy sprawdzają, czy wystawienie zaświadczenia lekarskiego było uzasadnione stanem zdrowia i warunkami pracy pacjenta. Mogą skierować ubezpieczonego na dodatkowe badania, poprosić o dokumentację medyczną czy przeprowadzić własne badanie. Jeśli uznają, że niezdolność do pracy powinna skończyć się wcześniej, wystawiają zaświadczenie korygujące. W pierwszym półroczu 2025 roku takich kontroli było ponad 157,9 tys., z czego 6,7 tys. zakończyło się korektą zaświadczenia. Pozwoliło to zaoszczędzić 5,6 mln zł.
Drugim obszarem są kontrole prawidłowości wykorzystywania zwolnień. Chodzi o sprawdzenie, czy osoba przebywająca na chorobowym rzeczywiście przestrzega zaleceń lekarza, a nie pracuje, nie podejmuje dodatkowych zajęć czy aktywności, które mogą przedłużyć proces leczenia. Takie kontrole prowadzą nie tylko pracownicy ZUS, ale też duzi pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia co najmniej 20 osób. W ciągu pierwszego półrocza 2025 roku przeprowadzono 69,1 tys. takich sprawdzeń. W 8,1 tys. przypadków wykazano nieprawidłowości, co przełożyło się na wstrzymanie wypłat zasiłków o wartości 16,6 mln zł.
Wśród ujawnionych sytuacji znalazły się liczne przykłady nadużyć. Niektórzy ubezpieczeni zamiast dochodzić do zdrowia podróżowali po Europie, prowadzili usługi fryzjerskie czy kosmetyczne, dorabiali jako kierowcy taxi albo zajmowali się sprzedażą internetową. W jednym przypadku osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim organizowała wyjazdy zagraniczne, inna przyjmowała klientki w domowym salonie fryzjerskim, a jeszcze inna – w gabinecie kosmetycznym. Zasiłek stracił również mężczyzna, który w czasie chorobowego świadczył usługi transportowe, a także ubezpieczony zajmujący się sprzedażą mebli i biżuterii w Internecie. Ujawniono również przypadek osoby, która pobierając jednocześnie zasiłek i świadczenie rehabilitacyjne, wykonywała pomiary hydrologiczne na rzecz swojego zleceniodawcy.
Źródło: ZUS
