Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w swoim sprawozdaniu za rok 2012 zawarł interesującą odpowiedź pytanie, czy szpital miał prawo przekazać Rzecznikowi Praw Pacjenta księgi odmów przyjęć i porad ambulatoryjnych wykonywanych w izbie przyjęć szpitala.
W odpowiedzi Generalny Inspektor wskazał, że kwestie udostępnienia Rzecznikowi Praw Pacjenta określonych danych osobowych w związku z wykonywaniem przez niego ustawowych zadań, powinna być rozpatrywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 159). Mając na uwadze normy rozdziału 12 cytowanej ustawy, regulujące funkcjonowanie centralnego organu administracji rządowej właściwego w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w niniejszej ustawie oraz w przepisach odrębnych, jakim jest Rzecznik Praw Pacjenta, Generalny Inspektor zauważył, że podmiot ten podejmuje działania w granicach kompetencji określonych stosownymi, powszechnie obowiązującymi przepisami. Jak stanowi art. 47 ust. 1 pkt 1 ww. aktu prawnego, do zakresu działania Rzecznika należy m.in. prowadzenie postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W celu wszechstronnego zbadania danej sprawy, Rzecznik Praw Pacjenta musi uzyskiwać dostęp do określonych dokumentów, w tym do dokumentacji medycznej, co wynika z szczególności z treści art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Zgodnie z tym przepisem, Rzecznik ma prawo żądać przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że naruszają zbiorowe prawa pacjentów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania żądania. Żądanie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać wskazanie zakresu informacji, celu żądania, terminu udzielania informacji oraz pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd (ust. 2 ww. przepisu).
Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną również organom władzy publicznej, Narodowemu Funduszowi Zdrowia, organom samorządu zawodów medycznych oraz konsultantom krajowym i wojewódzkim, w zakresie niezbędnym do wykonywania przez te podmioty ich zadań, w szczególności kontroli i nadzoru. Generalny Inspektor odniósł powyższe do zasad ochrony danych osobowych, w szczególności do przepisów art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, który reguluje sytuacje dopuszczalności przetwarzania danych szczególnie chronionych, w tym danych o stanie zdrowia.
Wskazał następnie, że uprawnienie Rzecznika Praw Pacjenta do dostępu do danych sensytywnych zawartych w dokumentacji medycznej w związku z prowadzonymi z urzędu czynnościami wyjaśniającymi, wynika z przepisów szczególnych. A zatem spełniona zostaje przesłanka z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, tj. przetwarzanie danych, o których mowa w ust. 1, jest dopuszczalne, jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą, i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Przesłanki zezwalające na przetwarzanie danych tzw. szczególnie chronionych, określone w art. 27 ust. 2 pkt 1 – 10 są równoprawne. Zgoda jest jedynie jednym z warunków, po spełnieniu którego istnieje możliwość przetwarzania danych wrażliwych, a zatem w sytuacji, gdy przetwarzanie danych opiera się na innej podstawie, pozyskiwanie zgody od osoby, której dane dotyczą jest zbędne.
Podkreślił przy tym, iż powołane powyżej przepisy dotyczące uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta w związku z prowadzeniem postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta, nie powinny być interpretowane jako zezwalające na automatyczne pozyskiwanie przez ten podmiot danych tzw. szczególnie chronionych, tylko powinno być każdorazowo uzależnione od zakresu i celu przeprowadzanego postępowania. Nie wyklucza to jednak możliwości pozyskiwania przez ten organ informacji zindywidualizowanych, pod warunkiem, iż zakres pozyskiwanych danych jest adekwatny do celu, a także uzasadniony i niezbędny dla wyjaśniania istotnych wątpliwości w toku prowadzonej kontroli.
Źródło: "Sprawozdaniu z działalności GIODO w 2012 roku", GIODO, 2013
