Podczas lipcowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przywódcy samorządowi jednogłośnie przyjęli opinię, w której opowiedzieli się za utrzymaniem Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) jako samodzielnego instrumentu finansowego Unii Europejskiej oraz za znaczącym zwiększeniem jego budżetu w kolejnej perspektywie finansowej na lata 2028-2034.

W przyjętym dokumencie Europejski Komitet Regionów wyraził sprzeciw wobec planów Komisji Europejskiej zakładających połączenie Europejskiego Funduszu Społecznego z innymi instrumentami unijnymi w ramach jednolitych krajowych planów. Zdaniem samorządowców EFS powinien zachować odrębny charakter i nadal pozostawać jednym z głównych instrumentów finansowych wspierających realizację polityki społecznej Unii Europejskiej.

Autorzy opinii wskazali, że Europa stoi obecnie przed szeregiem poważnych wyzwań społecznych. Do najważniejszych zaliczyli wyludnianie obszarów wiejskich, ubóstwo energetyczne, bezrobocie oraz bezdomność. Podkreślili, że problemy te wymagają zdecydowanych działań na poziomie Unii Europejskiej, których skuteczna realizacja nie będzie możliwa bez odpowiednich środków finansowych.

W opinii zwrócono uwagę, że proponowany przez Komisję Europejską minimalny poziom 14% wydatków społecznych w przyszłym wieloletnim budżecie UE jest niewystarczający. Z tego względu Europejski Komitet Regionów zaapelował o zwiększenie siedmioletniego budżetu Europejskiego Funduszu Społecznego z obecnych 100 mld euro do co najmniej 124,19 mld euro, według cen z 2025 roku.

Przyjęta opinia przywołuje również dane obrazujące skalę wyzwań społecznych w Unii Europejskiej. Szacuje się, że 94,6 mln osób, czyli dwóch na dziesięciu obywateli UE, żyje w gospodarstwach domowych zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Jednocześnie 42% mieszkańców Unii nie posiada podstawowych umiejętności cyfrowych, a ponad 50 mln pracowników wymaga podnoszenia kwalifikacji poprzez szkolenia.

Zdaniem członków Europejskiego Komitetu Regionów odpowiednio finansowany Europejski Fundusz Społeczny powinien zapewnić środki niezbędne do realizacji celów Europejskiego Filaru Praw Socjalnych, wzmacniania spójności społecznej, przeciwdziałania ubóstwu dzieci oraz wspierania młodych ludzi w wejściu na rynek pracy.

Szczególne miejsce w opinii poświęcono sytuacji dzieci i młodzieży. Samorządowcy przypomnieli, że jedno na czworo dzieci w Unii Europejskiej jest zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, natomiast stopa bezrobocia wśród młodych ludzi zbliża się do 15%. W związku z tym wezwali do wzmocnienia Europejskiej Gwarancji dla Dzieci oraz Gwarancji dla Młodzieży poprzez zapewnienie im dedykowanych budżetów, wskaźników uwzględniających uwarunkowania terytorialne oraz zaangażowanie wyspecjalizowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

W przyjętym stanowisku podkreślono również konieczność powierzenia Europejskiemu Funduszowi Społecznemu kluczowej roli w walce z ubóstwem, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony dzieci. Działania te powinny obejmować realizację zaproponowanej przez Komisję Europejską mapy drogowej na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy, opartej na edukacji, szkoleniach oraz promowaniu sprawiedliwych i godziwych wynagrodzeń.

Europejski Komitet Regionów zaakcentował ponadto, że skuteczność Europejskiego Funduszu Społecznego zależy od rzeczywiście terytorialnego podejścia do inwestycji społecznych oraz od znaczącego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w planowanie i realizację działań finansowanych z tego instrumentu.

Sprawozdawcą przyjętej opinii był Tom Jungen, burmistrz Roeser, który podkreślił, że zasadniczym pytaniem nie jest już to, czy Europejski Fundusz Społeczny będzie nadal istniał, lecz czy pozostanie silnym i chronionym instrumentem europejskim, czy też stanie się jedynie kolejnym celem wydatkowym konkurującym z wieloma innymi. Jak zaznaczył, Europa potrzebuje dobrze finansowanego Europejskiego Funduszu Społecznego, który nadal będzie inwestował w rozwój umiejętności, wysokiej jakości miejsca pracy, walkę z ubóstwem dzieci oraz włączenie społeczne, ponieważ – jak stwierdził – nie ma konkurencyjności bez spójności społecznej.