Konwent Powiatów Województwa Dolnośląskiego wyraża stanowcze zaniepokojenie znaczącym ograniczeniem środków Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację zadań ustawowych przez Powiatowe Urzędy Pracy w 2026 roku. W związku z drastycznym spadkiem finansowania działań z zakresu aktywizacji osób bezrobotnych oraz wspierania zatrudnienia u pracodawców, Konwent wskazuje na konieczność niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do zwiększenia puli środków Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację tych zadań.
Zgodnie z obowiązującymi założeniami budżetowymi, poziom finansowania Funduszu Pracy w 2026 roku ulega istotnemu obniżeniu. W 2025 roku środki Funduszu Pracy wynosiły około 3,33 mld zł, natomiast w 2026 roku zaplanowano je na poziomie 1,98 mld zł, co stanowi 59% środków roku poprzedniego. Oznacza to spadek rok do roku o 41%, przy czym środki przeznaczone bezpośrednio na aktywizację osób bezrobotnych zmniejszają się aż o 78%.
Jednocześnie w 2026 roku poziom wydatków Funduszu Pracy na realizację programów finansowanych ze środków unijnych pozostaje bez zmian, a wydatki o charakterze fakultatywnym utrzymano na poziomie zbliżonym do roku 2025. W praktyce oznacza to, że całe ograniczenie finansowe dotyczy środków przeznaczonych na aktywizację osób bezrobotnych. Skala redukcji jest na tyle duża, że w znacznej liczbie urzędów pracy – w tym w 12 z 26 jednostek funkcjonujących na terenie województwa dolnośląskiego – przyznane limity nie pozwalają nawet na pokrycie zobowiązań wynikających z realizacji programów rozpoczętych w 2025 roku. W konsekwencji w bieżącym roku brak będzie możliwości udzielenia jakiegokolwiek wsparcia ze środków Funduszu Pracy.
Jak podkreśla Konwent w województwie dolnośląskim środki Funduszu Pracy przeznaczone na realizację form pomocy uległy zmniejszeniu o blisko 94 mln zł. Przeciętny poziom finansowania Powiatowych Urzędów Pracy na 2026 rok wynosi około 22% limitu obowiązującego w roku poprzednim, z wyłączeniem środków EFS+. Przy dopuszczalnym poziomie zaciągania zobowiązań na rok kolejny, wynoszącym do 30% limitu bieżącego roku, w wielu przypadkach przyznane środki nie pozwalają na pokrycie zobowiązań wynikających z realizacji form wsparcia rozpoczętych w 2025 roku.
Z danych przekazanych przez dolnośląskie Powiatowe Urzędy Pracy wynika, że łączna wartość zobowiązań przenoszonych na 2026 rok wynosi 25 568 531,28 zł, natomiast całkowita kwota środków Funduszu Pracy przyznana województwu dolnośląskiemu na 2026 rok została określona na poziomie 25 929 145,28 zł. Oznacza to, że suma zobowiązań jest zbliżona do całkowitego limitu środków dostępnych dla województwa, co w praktyce znacząco ogranicza możliwość realizacji bieżących działań aktywizacyjnych.
Szczególne zaniepokojenie Konwentu budzi fakt tak znacznego ograniczenia środków na aktywizację w kontekście wejścia w życie nowej ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Ustawa ta rozszerzyła katalog osób uprawnionych do korzystania ze wsparcia, m.in. o rolników i emerytów, podniosła wysokość zasiłków - w tym dla osób z krótszym stażem pracy, wydłużyła okres pobierania zasiłku dla określonych grup, w tym osób powyżej 50. roku życia oraz członków rodzin wielodzietnych, zniosła ograniczenia wiekowe w dostępie do wybranych instrumentów rynku pracy, takich jak bon na zasiedlenie, a także zwiększyła poziom wielu świadczeń i dofinansowań, w tym stypendiów stażowych.
Rozszerzenie zakresu wsparcia oraz podniesienie wysokości świadczeń przy jednoczesnym drastycznym zmniejszeniu dostępnych środków finansowych prowadzi do istotnego ograniczenia możliwości realizacyjnych Powiatowych Urzędów Pracy i znacząco osłabia zdolność instytucji rynku pracy do skutecznego przeciwdziałania bezrobociu.
Przedstawiciele Konwentu zwracają również uwagę, że w sytuacji całkowitego braku środków na aktywizację urzędy pracy nie będą w stanie realizować robót publicznych ani prac społecznie użytecznych, kierowanych do osób znajdujących się w najtrudniejszym położeniu na rynku pracy. Formy te były dotychczas powszechnie wykorzystywane przez samorządy jako skuteczne narzędzie wsparcia tej grupy osób.
Podkreślono także, że potencjalne oszczędności wynikające z ograniczenia środków Funduszu Pracy mogą mieć charakter krótkotrwały i pozorny oraz zostać szybko zniwelowane przez wzrost wydatków na zasiłki dla bezrobotnych i świadczenia z pomocy społecznej. Doświadczenia praktyczne wskazują, że zmniejszenie skali działań aktywizacyjnych prowadzi do wzrostu stopy bezrobocia oraz wydłużenia okresów pozostawania bez zatrudnienia.
Jednocześnie Konwent zauważa, że mimo istotnego ograniczenia środków przeznaczonych na aktywizację, Fundusz Pracy jako całość pozostaje w dobrej kondycji finansowej. Przychody Funduszu Pracy w 2026 roku szacowane są na około 12 mld zł, przy planowanych wydatkach rzędu 10 mld zł, z czego jedynie około 2 mld zł przewidziano na przeciwdziałanie bezrobociu. Oznacza to istnienie rezerwy w wysokości około 2 mld zł. Dodatkowo na koniec 2025 roku ogólna rezerwa Funduszu Pracy wynosiła około 25,5 mld zł.
Konwent Powiatów Województwa Dolnośląskiego podkreśla, że tak znaczące ograniczenie wydatków Funduszu Pracy w sytuacji pogarszających się uwarunkowań na rynku pracy wywołuje poważne obawy co do konsekwencji tych działań. W związku z powyższym wnioskuje się o uruchomienie środków z rezerwy Funduszu Pracy lub o dokonanie odpowiednich przesunięć w planie wydatków, w celu przywrócenia Powiatowym Urzędom Pracy realnych możliwości prowadzenia działań aktywizacyjnych, które obecnie zostały w istotnym stopniu ograniczone.
