Jeżeli przyjrzeć się normie kompetencyjnej zawartej w art. 38 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - to nasuwa się wniosek, że intencją ustawodawcy było przeniesienie na rzecz organu jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia do ustalenia ogólnych zasad związanych z procesem przyznawania dotacji oświatowych jak i trybu weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznawanych środków.

Zakres swobody przekazany organom jednostek samorządu terytorialnego jest w tym względzie dosyć duży (nie ma zbyt wielu przepisów ustawowych ograniczających określone kompetencje), co uzasadnione jest stworzeniem skutecznego systemu kontroli pozwalającego na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów przyznanych dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 21 stycznia 2026 r. (I SA/Bk 473/25) za zasadne uznał następujące rozwiązania przewidziane w uchwale w sprawie trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobierania i wykorzystywania dotacji oświatowej:

• forma zawiadomienia o zamiarze prowadzenia kontroli niewątpliwie zawiera się w upoważnieniu ustawowym do ustanowienia trybu przeprowadzenia kontroli. Zdaniem sądu forma telefoniczna zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli jest dopuszczalna. Niemniej to organ kontrolujący zobowiązany będzie w razie sporu udowodnić, że podjął czynności kontrolne na podstawie tego rodzaju zawiadomienia wystosowanego z wystarczającym wyprzedzeniem, wraz z podaniem jakie miało treść i jakie dane/informacje przekazano w ten sposób podmiotowi kontrolowanemu;
• z przepisu art. 36 ust. 2 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych nie wynika obowiązek prowadzenia kontroli wyłącznie w placówkach oświatowych, z wyłączeniem siedziby organu dotującego. Przepis ten stanowi podstawę wstępu do miejsc w nim wymienionych (przedszkoli, szkół, placówek) oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji. Natomiast nie zobowiązuje w żaden sposób do podejmowania wszystkich czynności kontroli jedynie u kontrolowanego.
• z art. 36 ust. 2 ustawy nie wynika, że osoba prowadząca kontrolę nie może wykonywać czynności kontrolnych np. w siedzibie podmiotu prowadzącego placówkę oświatową, podobnie - niektóre czynności kontrolne mogą być prowadzone w siedzibie organu dotującego. Przeprowadzenie efektywnej kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji wymaga zapewnienia osobom kontrolującym dostępu do dokumentacji z tym związanej. Organ uchwałodawczy, określając tryb przeprowadzenia kontroli, powinien zatem mieć na względzie jej skuteczność. Miejsce kontroli determinowane jest przede wszystkim miejscem przechowywania dokumentów poddanych tejże kontroli. Jeżeli dokumentacja niezbędna do skontrolowania sposobu wykorzystania dotacji znajduje się w innym miejscu niż te, w którym prowadzone są czynności kontrolne - jak najbardziej logicznym rozwiązaniem są zapisy uchwały zobowiązujące do ich dostarczenia w określonym terminie do miejsca, gdzie te czynności są prowadzone. Jeżeli dopuszczalne jest przeprowadzenie kontroli również w siedzibie organu dotującego, to rzeczą naturalną jest, że taka kontrola musi opierać się na dokumentacji dotyczącej udzielonej dotacji, która musi być udostępniona, przez jej dostarczenie, organowi kontrolującemu.
• przewidziane w przepisach uchwały kompetencje kontrolujących do dokonywania kopii, skanów, odpisów dokumentów itd., czy też możliwość występowania do organu prowadzącego o udzielanie wyjaśnień - to niewątpliwie elementy trybu kontroli, sprzyjające jej efektywnej realizacji. Zdaniem sądu brak jest jakichkolwiek podstaw aby twierdzić, że pozostają one w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym.

Źródło: orzeczenia.nsa.gov.pl orzeczenie nieprawomocne