Podczas sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów przywódcy samorządowi jednogłośnie przyjęli dwie opinie dotyczące przyszłego finansowania unijnych programów Erasmus+ i AgoraEU w ramach wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028-2034. W przyjętych dokumentach zaapelowano o odpowiednie finansowanie obu programów oraz ostrzeżono przed cięciami lub przesunięciami środków z polityki spójności.

Europejski Komitet Regionów podkreślił, że finansowanie programów Erasmus+ i AgoraEU powinno zostać utrzymane w ujęciu realnym, a wszelkie rozszerzenia inicjatyw muszą zostać zabezpieczone dodatkowymi środkami w kolejnych wieloletnich ramach finansowych. Samorządowcy zwrócili uwagę, że programy wspierające edukację, kulturę i uczestnictwo demokratyczne nie powinny podlegać ograniczeniom budżetowym.

Jedna z opinii dotyczy programu Erasmus+ na lata 2028-2034. Dokument, przygotowany przez Roberto Pellę, burmistrza Valdengo, pozytywnie ocenia propozycję Komisji Europejskiej, jednocześnie wskazując na potrzebę znacznie bardziej ambitnego budżetu. W opinii podkreślono, że Erasmus+ powinien pełnić rolę „społecznej windy”, a nie jedynie programu mobilności dla osób już uprzywilejowanych.

Regiony i miasta wezwały Komisję Europejską do zwiększenia inkluzywności programu oraz rozszerzenia dostępu dla osób mających mniej możliwości, młodzieży z obszarów defaworyzowanych oraz regionów dotkniętych depopulacją, spadkiem demograficznym lub oddaleniem geograficznym. W dokumencie zaapelowano również o większe zaangażowanie instytucji z regionów słabiej reprezentowanych w sojuszach Uniwersytetów Europejskich.

W opinii wskazano także na potrzebę utrzymania i wzmocnienia zdecentralizowanego systemu zarządzania programem Erasmus+ oraz zwiększenia synergii z instrumentami strukturalnymi i polityką spójności. Samorządowcy zwrócili uwagę na brak jasności dotyczącej podziału środków pomiędzy priorytety i działania programu, ostrzegając przed ryzykiem powielania działań oraz ograniczenia elastyczności i inkluzywności programu.

Europejski Komitet Regionów podkreślił również znaczenie sportu jako istotnego elementu programu Erasmus+, rekomendując jednocześnie uruchomienie programów pilotażowych wspierających gminy z obszarów oddalonych i defaworyzowanych poprzez pomoc techniczną i budowanie potencjału. W dokumencie zaapelowano także o silniejsze wsparcie mobilności w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego.

Druga z przyjętych opinii dotyczy programu AgoraEU. Dokument opracowany przez Csabę Borbolya, wiceprzewodniczącego Rady Powiatu Harghita, wskazuje, że nowy program ma stanowić fundament kolejnych wieloletnich ram finansowych oraz odzwierciedlać wspólne wartości Unii Europejskiej. Europejski Komitet Regionów podkreślił, że AgoraEU powinien zostać odpowiednio finansowany, aby mógł realizować tę rolę.

Komitet ostrzegł jednocześnie, że konsolidacja programów Creative Europe i CERV+ nie może prowadzić do osłabienia poszczególnych komponentów dotyczących kultury, mediów, zaangażowania obywatelskiego, równości i praw, które powinny zachować własną tożsamość i cele.

W opinii zaznaczono, że władze lokalne powinny zostać uznane za głównych partnerów wdrażających program, ze względu na ich rolę w tworzeniu przestrzeni dla demokracji i uczestnictwa obywatelskiego. Samorządowcy wyrazili również ubolewanie z powodu braku orientacyjnego wykazu działań kwalifikujących się do wsparcia, uznając taki wykaz za istotny dla przejrzystości programu i przygotowania beneficjentów.

Regiony i miasta zaapelowały o uproszczenie zasad dostępu do finansowania, w tym poprzez wprowadzenie dwuetapowych aplikacji, grantów kaskadowych oraz ograniczenie wymaganego wkładu własnego do maksymalnie 10 proc. kosztów kwalifikowalnych. W opinii wskazano również na potrzebę utworzenia punktów kontaktowych AgoraEU na poziomie krajowym i regionalnym.

Dokument podkreśla także znaczenie odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji w sektorach kultury i kreatywnym oraz potrzebę wsparcia lokalnej i regionalnej produkcji medialnej oraz mediów publicznych, szczególnie na obszarach wiejskich zagrożonych zjawiskiem „pustyń medialnych”. Europejski Komitet Regionów zaapelował ponadto o uznanie ochrony dziedzictwa kulturowego za odrębny priorytet z dedykowanym finansowaniem.

Debatę podczas sesji plenarnej otworzył europejski komisarz ds. sprawiedliwości międzypokoleniowej, młodzieży, kultury i sportu Glenn Micallef, który wezwał do zwiększenia wsparcia finansowego dla programów Erasmus+ i AgoraEU. Jak podkreślił, inwestowanie w młodych ludzi poprzez te inicjatywy stanowi najcenniejszy wkład, jaki można wnieść. Stanowisko to poparł również włoski minister sportu i młodzieży, wskazując, że projekty takie jak Erasmus+ są strategicznym zobowiązaniem na rzecz rozwoju społecznego.