WSA: Pytania ze szkolnych sprawdzianów traktuje się jako informację publiczną. Są bowiem podstawą oceny tego, jak szkoła realizuje program nauczania, a więc wykonuje zadanie publiczne.
W ostatnim czasie z dużym zainteresowaniem Czytelników spotkał się artykuł dotyczący informacji publicznych w bieżącej działalności szkoły (Z wokandy wiele szkolnych spraw w tym oceny uczniów to informacje publiczne). Orzekający w tej sprawie WSA w Poznaniu uznał, że podlegające udostępnieniu na żądanie wnioskodawcy informacje publiczne, to m.in. te dotyczące wystawianych ocen niedostatecznych, struktury klas, liczby skreśleń z listy uczniów czy szczególnych osiągnięć dzieci i młodzieży. Choć wyrok ten zwrócił uwagę na wiele przykładów, temat informacji publicznej w działalności szkół zasługuje na dalsze omówienie. Tym razem pochylimy się nad statusem... sprawdzianów i pytań, na które odpowiadają rozwiązujący je uczniowie.
Sprawdzian - "tylko" czy "aż" w systemie edukacji?
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok, który - podobnie jak większość orzeczeń dotyczących informacji publicznej - trafił na wokandę po złożeniu skargi przez obywatela, któremu odmówiono przedstawienia żądanych informacji. Spór dotyczył pytań ze sprawdzianów z języka polskiego, które zostały przeprowadzone w konkretnej klasie i konkretnym miesiącu. Dyrektor szkoły, do którego trafił wniosek o ich przesłanie w formacie pdf, stwierdził, że oczekiwana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie udostępni jej, gdyż nie ma takiego obowiązku. W toku późniejszej polemiki z wnioskodawcą dyrektor argumentował, że przymiot informacji publicznej dotyczy zadań egzaminacyjnych o większym znaczeniu. O takiej informacji można mówić w przypadku chociażby zadań rozwiązywanych na maturze czy egzaminie ósmoklasisty. W takich przypadkach wyniki egzaminów wywołują bowiem istotne skutki prawne, co samo w sobie sprawia, że dokładna forma egzaminów stanowi informację publiczną. Czym innym są natomiast bieżące prace kontrolne przeprowadzane w każdej szkole dla sprawdzenia poziomu wiedzy uczniów.
Wnioskodawca nie zgodził się z takim poglądem i wniósł do WSA skargę na bezczynność dyrektora konsekwentnie odmawiającego udzielenia informacji. W skardze tej wniósł również o zobowiązanie dyrektora do udostępnienia żądanej informacji po uprawomocnieniu się wyroku. Ten jednak w dalszym ciągu bronił swojego stanowiska. Podnosił m.in., że sprawdzian jest wewnętrznym dokumentem danej szkoły, a jego treść nie jest skierowana na zewnątrz i nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej ucznia.
Sądy za jawnością sposobów weryfikowania wiedzy uczniów
W opisywanej sprawie wygrana była po stronie skarżącego. Sąd, uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, rozpoczął je od porządkowego przypomnienia, że dyrektor szkoły, będąc podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.p.) jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Powinien zatem mieć odpowiednie rozeznanie w różnych typach informacji, które takiemu udostępnieniu podlegają. Jeśli chodzi o sprawdziany, ich główna funkcja pozostaje poza sporem. Służą weryfikacji wiedzy uczniów, dostarczając przy tym informacji o poziomie edukacji prowadzonej przez nauczyciela. Istota sporu sprowadza się właśnie do tego, jak duże znaczenie mają informacje tego typu i czy znaczenie to - nawiązując do argumentacji dyrektora - wychodzi poza mury szkoły.
Zdaniem Sądu istotnie treść pytań zadawanych na sprawdzianach wiąże się bowiem z realizacją zadania publicznego, jakim jest edukacja. Wnioskowane informacje odzwierciedlają sposób funkcjonowania szkoły, czyli podmiotu, który te zadania wykonuje. Za uznaniem dokumentów tego typu za informację publiczną, a nie tylko sprawy wewnętrzne, przemawia także sama definicja informacji publicznej. Zgodnie z nią jest to treść wszelkiego rodzaju dokumentów w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Miano "dokumentu wewnętrznego" przysługuje natomiast dokumentom, które w ogóle nie są kierowane na zewnątrz. W przypadku sprawdzianów, adresatami ich treści są uczniowie, ich rodzice i opiekunowie. Możliwość poznania wymagań stawianych uczniom na sprawdzianach służy jawności sfery publicznej, umożliwiając społeczną kontrolę nad sposobem wykonywania zadań z obszaru edukacji. Mówiąc o charakterze pytań na sprawdzianie w kontekście informacji publicznej, należy zatem mieć na myśli nie tylko ich znaczenie dla danego ucznia, lecz także to, w jaki sposób odzwierciedlają bieżącą pracę szkoły i realizację programu nauczania.
Fakt wykonywania publicznych zadań wiele zmienia
Należy podkreślić, że stanowisko wrocławskiego sądu administracyjnego w tej sprawie nie jest odosobnione. O prawie dostępu do treści egzaminów, które już się odbyły, orzekał niegdyś Trybunał Konstytucyjny (wyrok sygn. K 8/15), który pochylił się nad zagadnieniem egzaminów zawodowych. W jego uzasadnieniu stwierdził, że możliwość zapoznania się z pytaniami nie narusza wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych ani nie zagraża porządkowi publicznemu, bezpieczeństwu czy ważnemu interesowi gospodarczemu państwa. Nie mieści się również w katalogu wyjątków wynikających z u.d.p. takich jak prywatność osoby fizycznej czy tajemnica przedsiębiorcy.
Co do zasady zatem publiczny charakter mają dokumenty związane z realizacją zadań publicznych i stanowiące element ich wykonywania.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 25 marca 2025 r. (sygn. IV SAB/Wr 879/24) - orzeczenie prawomocne
Źródło: CBOSA
