Które rośliny sadzić w przestrzeni publicznej, a których unikać? Przyrodnik Mikołaj Siemaszko, członek Zespołu ds. Zapylaczy przy Ministerstwie Klimatu i Środowiska, przygotował dwa bezpłatne opracowania. Mają pomóc samorządom w doborze gatunków do nasadzeń: od projektu, przez finansowanie i zlecenie, po odbiór prac. Oba materiały można pobrać pod artykułem.
Udostępnione opracowania to:
- „Katalog rodzimych gatunków roślin do nasadzeń w różnych siedliskach, w tym w trudnych warunkach miejskich. Dobór gatunków według warunków siedliskowych i wartości dla bioróżnorodności”.
- „Gatunki obce, których nie należy sadzić. Lista gatunków zakazanych, inwazyjnych, potencjalnie inwazyjnych i odradzanych prewencyjnie wraz z rodzimymi alternatywami”.
Cena i wygląd to za mało
Jak wskazuje autor, w inwestycjach publicznych rośliny często wybiera się przede wszystkim ze względu na cenę, dostępność albo walory dekoracyjne. Zbyt rzadko bierze się pod uwagę, czy pasują do siedliska, jakie mają znaczenie dla rodzimej fauny i czy mogą się rozprzestrzeniać poza miejsce nasadzenia. W efekcie nasadzenia bywają nietrwałe, a pielęgnacja i wymiana roślin kosztują więcej. Gatunki inwazyjne generują ponadto długotrwałe koszty późniejszego ograniczania lub usuwania.
Opracowania nie sprowadzają tematu do prostego podziału na gatunki rodzime i obce. Nie każdy gatunek rodzimy nadaje się na każde stanowisko i nie każdy gatunek obcy jest inwazyjny. Dlatego materiały uwzględniają wymagania siedliskowe, wartość roślin dla różnorodności biologicznej, rozpoznane ryzyko inwazyjności oraz status poszczególnych gatunków.
Jak samorządy mogą wykorzystać materiały
Opracowania mogą się przydać samorządom między innymi:
- przy przygotowywaniu projektów nasadzeń i standardów utrzymania zieleni,
- w opisach przedmiotu zamówienia, dokumentacji przetargowej i umowach z wykonawcami,
- podczas oceny projektów finansowanych ze środków publicznych,
- przy inwestycjach drogowych, retencyjnych, oświatowych i rekreacyjnych,
- w działaniach na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i adaptacji do zmian klimatu,
- jako materiał pomocniczy dla pracowników urzędów, zarządów dróg i zieleni, jednostek organizacyjnych, spółek komunalnych, projektantów oraz wykonawców.
Opracowania można bezpłatnie wykorzystywać i przekazywać dalej w niezmienionej formie, pod warunkiem zachowania informacji o autorze. Mają charakter pomocniczy i nie zastępują obowiązujących przepisów ani oceny warunków konkretnej inwestycji.
O autorze
Mikołaj Siemaszko jest przyrodnikiem i edukatorem. Należy do Zespołu ds. Zapylaczy przy Ministerstwie Klimatu i Środowiska. Współpracuje z samorządami i instytucjami publicznymi przy działaniach dotyczących zieleni i ochrony przyrody. Napisał cykl 11 artykułów o inwazyjnych gatunkach obcych, opublikowany w czasopiśmie „Zieleń Miejska”. Jako ekspert uczestniczy w pracach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii nad narzędziem dotyczącym zieleni niskiej.
Opracowania do pobrania znajdują się poniżej.
