Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 18 grudnia 2025 r. (sygn. II SA/Ke 525/25) oddalił skargę inwestorów na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, na mocy której nakazano rozbiórkę budynku handlowo-magazynowego użytkowanego jako sklep ogrodniczy, a wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Orzeczenie obrazuje jak w praktyce działa mechanizm przewidziany w art. 48 ustawy Prawo budowlane, gdy inwestor nie doprowadza do zakończenia procedury legalizacyjnej.
Z akt sprawy wynika, że inwestorzy rozpoczęli roboty budowlane na początku stycznia 2020 r., przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Na działce znajdował się wcześniej budynek magazynowy wzniesiony w latach 60. XX wieku, który został przez inwestorów całkowicie rozebrany, włącznie z fundamentami. W jego miejscu wybudowano nowy obiekt o konstrukcji stalowej, obudowany płytami warstwowymi, o wymiarach 30,00 x 12,10 m i wysokości 5,73 m. Budynek został następnie wykończony i oddany do użytkowania jako sklep ogrodniczy z zapleczem magazynowym.
Po przeprowadzeniu kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego 12 lutego 2020 r., stwierdził prowadzenie wspomnianych robót budowlanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i wydał postanowienie o wstrzymaniu robót. Jednocześnie, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w tym projektu architektoniczno-budowlanego oraz zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem przepisów dotyczących obszaru ochrony uzdrowiskowej.
Inwestorzy przedłożyli część wymaganych dokumentów, jednak złożony projekt budowlany nie spełniał wymogów określonych w przepisach Prawa budowlanego oraz aktach wykonawczych. Braki dotyczyły m.in. niekompletnej części architektoniczno-budowlanej, niespójności pomiędzy opisem technicznym a częścią rysunkową oraz braku jednoznacznego wykazania zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności w zakresie funkcji obiektu i parametrów zabudowy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wielokrotnie wzywał inwestorów do usunięcia wskazanych nieprawidłowości, precyzując zakres wymaganych uzupełnień oraz pouczając o skutkach ich niewykonania. Terminy na złożenie kompletnej dokumentacji były kilkakrotnie przedłużane, z uwagi na deklarowaną przez inwestorów wolę doprowadzenia sprawy do końca. Ostatecznie organ wyznaczył nieprzekraczalny termin do 31 grudnia 2024 r. Pomimo upływu tego terminu dokumentacja nie została uzupełniona w sposób umożliwiający jej zatwierdzenie. W tej sytuacji organ I instancji, działając w ramach ustawowych kompetencji oraz po przeprowadzeniu stosownej kontroli, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. WINB po rozpoznaniu wniesionego odwołania, utrzymał rozstrzygnięcie w mocy, korygując jedynie wskazaną w decyzji podstawę prawną, bez ingerencji w jej istotę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach podzielił stanowisko organów obu instancji, wskazując, że niewykonanie w terminie obowiązków określonych w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 48 ust. 1 i 4 tej ustawy. W takim stanie prawnym decyzja o nakazie rozbiórki ma charakter związany i nie pozostawia organowi możliwości wyboru innego rozstrzygnięcia, a także jest prostą konsekwencją faktu braku wykonania zobowiązania zmierzającego do zalegalizowania samowoli.
Sąd wyjaśnił również, że na etapie kontroli decyzji rozbiórkowej brak było możliwości dokonywania od nowa ustaleń, czy skarżący dopuścili się samowoli budowlanej, jak i przeprowadzania ponownej jej kwalifikacji prawnej, zaś przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że zakres kontroli sądowej zaskarżonej decyzji pokrywałby się z zakresem kontroli prawidłowości postanowienia wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej.
Wyrok WSA w Kielcach z 18 grudnia 2025 r. (sygn. II SA/Ke 525/25)
Źródło: CBOSA
