W  środę, 28 października, odbyło się posiedzenie plenarne Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Najważniejsze tematy dotyczyły przyszłości funkcjonowania podmiotów leczniczych prowadzonych przez JST, roli samorządów w procesie repatriacji oraz opiniowania ustaw budżetowych.

Obradom przewodniczyli Marszałek Województwa Śląskiego i przedstawiciel Związku Województw RP Wojciech Saługa oraz Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański.

Związek Powiatów Polskich reprezentowali Prezes Zarządu Andrzej Płonka, Dyrektor Biura Rudolf Borusiewicz oraz jego Zastępca Grzegorz Kubalski. 

Podmioty lecznicze – deklaracja współpracy

W porządku obrad znalazł się wniosek strony samorządowej o odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na stanowisko organizacji samorządowych dotyczące przyszłości funkcjonowania podmiotów leczniczych prowadzonych przez gminy, powiaty i województwa.

W tym temacie głos zabrała Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyna Kęcka. Przedstawicielka resortu przypomniała, że poprzedniego dnia odbyło się w Ministerstwie spotkanie, w którym uczestniczyli przedstawiciele Związku Powiatów Polskich, na którym to ze strony resortu padła jasna deklaracja ścisłej współpracy w kontaktach roboczych.

Prezes ZPP Andrzej Płonka przypomniał o Szczycie Szpitali Powiatowych, które odbyło się 19 października w Warszawie i poprosił o odpowiedź na wypracowane stanowisko.

– Przyjechało ponad 500 przedstawicieli samorządów, dyrektorów szpitali, mówiąc jednym głosem, że jest źle – mówił.

Zaapelował również, by spotkanie w sprawie wszystkich szpitali samorządowych odbyło się w Ministerstwie z udziałem Ministra Finansów.

– Nie chcemy mieć na tym spotkaniu jego przedstawicieli. Chcemy mieć pana Ministra Finansów, ponieważ jeżeli dzisiaj mówimy o konsolidacji, o tym, że gdzieś zamykamy oddziały, łączymy, to wszędzie potrzebne są środki finansowe. A jeżeli już połączymy, to warto mówić – jeżeli następuje restrukturyzacja – o tym, aby można było pozyskać środki na oddłużenie – mówił.

W odpowiedzi Katarzyna Kęcka przyznała, że problem w ochronie zdrowia ma charakter systemowy i zasadne jest, by w dyskusji wzięły udział dwa resorty.

Elektroniczna rejestracja pojazdów za wcześnie

Grzegorz Kubalski zaapelował o przesunięcie terminu udostępnienia obywatelom możliwości składania elektronicznych wniosków o rejestrację pojazdów, która ma nastąpić 18 stycznia.  

– Legislacja jest taka, że co prawda wniosek można złożyć elektronicznie, ale i tak trzeba przyjść do starostwa powiatowego bądź urzędu miasta na prawach powiatu, żeby przekazać oryginały dokumentów. Nie są w chwili obecnej przygotowane wszystkie akty wykonawcze niezbędne do wdrożenia tych rozwiązań. Sprzęt – pady do składania podpisów przy poszczególnych stanowiskach – jest co prawda zakupiony, ale dostajemy go bez informacji o tym, w jaki sposób go podłączyć, bo nie nastąpiło porozumienie z Polską Wytwórnią Papierów Wartościowych, która jest producentem systemu informatycznego Pojazd, za pomocą którego robimy wszystkie operacje. Ze względu na nieprzygotowanie wcześniej środowiska testowego, PWPW nie rozpoczęła prac, które mają na celu zaktualizować system informatyczny do stanu, który umożliwi nam przyjmowanie wniosków z dniem 18 stycznia. A w tej chwili COI z PWPW przerzucają się winą: kto jest winny zaistniałego stanu. (…) Biorąc pod uwagę stan zaawansowania prac po stronie rządowej, my nie będziemy w stanie z dniem 18 stycznia bezproblemowo rozpocząć realizacji zadań, które wynikają z ustaw. (…) – uzasadniał. – Apeluję o to, żebyśmy w trybie natychmiastowym rozpoczęli prace legislacyjne i przesunęli ten termin szacunkowo o co najmniej pół roku, jednocześnie wskazując, że jeżeli te prace nie zostaną podjęte, to niestety nie chciałbym, żeby którykolwiek z ministrów tłumaczył się potem, że nie wiedział, że powstanie taki efekt, jaki powstanie.

Z powodu braku na posiedzeniu odpowiedniego przedstawiciela strony rządowej, samorządy nie uzyskały odpowiedzi na zgłoszoną prośbę.

Samorządy w procesie repatriacji

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiło informacje na temat roli samorządów w procesie repatriacji. Resort zachęca, by samorządy zaangażowały się w niego w większym stopniu.

– Jeżeli chodzi o zadania starostów w tym procesie – mówimy o wsparciu finansowym, pomagającym zaadaptować się w mieszkaniu, w którym repatrianci przebywają – starostowie rozpatrują wnioski o przyznanie takiej pomocy, wydają decyzje, które są następnie finansowane ze środków pochodzących z rezerwy celowej budżetu państwa: Pomoc dla repatriantów. To zadanie powiatów jest zadaniem z zakresu administracji rządowej – mówiła Monika Prus z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Dobre praktyki w zakresie repatriacji przedstawili reprezentanci samorządów, które zajmują się tym od lat: Środy Wielkopolskiej, Gliwic oraz Warszawy.

– Mamy grupę samorządów w Polsce, 139 średnich miast, które cały czas tracą funkcje społeczno-gospodarcze. Nie ukrywam, że np. po zakończonych turnusach w ośrodkach adaptacyjnych dostrzegam taką szansę właśnie dla tych gmin, które tracą swoje funkcje, aby to one np. zapraszały również do stałego zamieszkania repatriantów. I w tym zakresie po pierwsze możemy zyskać stałą liczbę ludności, po drugie, możemy zwiększyć czasową liczbę ludności, bo repatrianci, którzy przyjeżdżają na samym początku, jeśli nie wybierają swojego stałego miejsca osiedlenia, to najczęściej ci, którzy mają rodziny, przyjaciół, znajomych, osiedlają się u nich. I to jest ten czas, który samorządy powinny wykorzystać, aby np. przekonać repatriantów do tego, by podejmowali pracę w różnych zawodach fizycznych (…) Dalej, zwiększenie ilości uczniów. To, co dzisiaj dostrzegamy i wszyscy z tym się borykamy, to zwiększenie ilości uczniów w dziennych szkołach ponadpodstawowych, dla których organem prowadzącym jest powiat. Pierwsze doświadczenia młodzieży w Polsce są kluczowe dla ukierunkowania ich zaangażowania w naukę i ewentualnego dalszego kształcenia. Przemyślana strategia samorządowa powinna zawierać nawiązywanie więzi z miejscem zamieszkania. Lokalny, rozwijający się rynek pracy może być idealną zachętą do powrotu w dorosłym życiu, np. po ukończeniu studiów lub do studiowania zaocznego, a po pracy, i zamieszkania w miejscu pierwszego osiedlenia się po powrocie do Polski. Kolejna korzyść: zwiększenie ilości uczniów weekendowych w szkołach ponadpodstawowych działających na terenie powiatu i powiększenie rynku pracy o osoby z dużym doświadczeniem zawodowym w zawodach np. kierowców ciągników, ciągników z przyczepami, kombajnów, autobusów, których dziś państwo potrzebujecie – wymieniał Bartosz Wieliński (Środa Wielkopolska).

Temat prawdopodobnie będzie powracał w dyskusjach.

Ustawa budżetowa z głosem JST

W imieniu strony samorządowej jej Sekretarz Marek Wójcik przedstawił stanowisko w sprawie opiniowania projektów ustaw budżetowych. Strona samorządowa nie akceptuje stanu, w którym projekty te nie są przedstawiane samorządom do zaopiniowania.

– To kłóci się zapisami ustawy o Komisji Wspólnej oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów. Z oczywistych powodów ta regulacja wpływa na działalność samorządu terytorialnego i zupełnie niezrozumiały dla nas jest brak reakcji Ministra Finansów na tę prośbę – mówił.

Stanowisko strony samorządowej zostanie przekazane stronie rządowej na piśmie.

Inne sprawy

Narodowy Instytut Samorządu Terytorialnego przedstawił prezentację „Zróżnicowanie wdrażania planów ogólnych gmin”.

Krzysztof Kosiński ze Związku Miast Polskich zapowiedział przekazanie na ręce Wiceministra Tomasza Szymańskiego stanowiska organizacji w sprawie wykluczenia 19 miast z możliwości aplikowania do ogłoszonego w tym miesiącu przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej programu dla miast „Rozwój Lokalny”.

–  Przedstawiciele Związku Miast Polskich spotkali się 21 października z ówczesną Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyną Pełczyńską-Nałęcz w sprawie zasad naboru w programie Rozwój Lokalny. Otrzymaliśmy informację, że decyzja o wykluczeniu 19 miast była podjęta osobiście przez panią Minister i przekazana pracownikom resortu do wdrożenia. Minister wprost powiedziała, że była to jej indywidualna decyzja. Wobec planowanej zmiany personalnej w tym resorcie zwracamy się do premiera o interwencję w resorcie w sprawie tego programu, a do przyszłej minister o usunięcie dyskryminacyjnej decyzji byłej minister i przywrócenie 19 miastom możliwości ubiegania się o dofinansowanie w programie – powiedział.

KWRiST wyraziła zgodę na upoważnienie Zespołów problemowych do wydania opinii wiążącej do:

• projektu rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenie w sprawie programu ochrony środowiska przed hałasem (WPL 1291) (Główny Inspektorat Ochrony Środowiska);
• projektu ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (UD402) (Ministerstwo Infrastruktury) – pod warunkiem, że będzie to opinia pozytywna;
• projektu rozporządzenia Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (WPL MI 192) – pod warunkiem, że będzie to opinia pozytywna;
• projektu rozporządzenia Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (WPL MI 193) – pod warunkiem, że będzie to opinia pozytywna;
• projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast i ich obszarów funkcjonalnych (UPR03) (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej);
• projektu ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (UD436) (Ministerstwo Finansów);
• projektu ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji oraz niektórych innych ustaw (UD391) (Ministerstwo Rozwoju i Technologii);
• propozycji kryteriów podziału 20% puli rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w roku 2026 (Ministerstwo Finansów).

KWRiST nie wyraziła zgody na upoważnienie Zespołów problemowych do wydania opinii wiążącej do:

• projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz niektórych innych ustaw (UD274);
• projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz ustawy o odpadach (UD400) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska);
• projektu ustawy o zmianie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych ustaw (nr UD396 w Wykazie prac legislacyjnych RM);
• projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie minimalnych walorów krajobrazowych, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (UD402) (Ministerstwo Finansów).

KWRiST wyraziła zgodę na pilne zaopiniowanie:

• projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia rządowego programu wsparcia powiatu w organizacji i tworzeniu rodzinnych form pieczy zastępczej w 2026 r.;
• projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty sądowej od wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia (B986).

KWRiST zaopiniowała pozytywnie następujące projekty:

• projekt ustawy o zmianie ustaw w celu optymalizacji niektórych procesów w zakresie spraw obywatelskich (UD329) (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji);
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (UD 449) (Ministerstwo Sprawiedliwości);
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (UC99) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska) – z uwagą;
• projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu prowadzenia rejestru wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę oraz rejestru zgłoszeń dotyczących budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1–3 ustawy – Prawo budowlane (WPL 69) (Ministerstwo Rozwoju i Technologii);
• projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie progów uznania incydentu za poważny (RD236) (Ministerstwo Cyfryzacji);
• projekt rozporządzenia Ministra Cyfryzacji w sprawie wysokości opłaty za udział w piaskownicy regulacyjnej oraz sposobu jej wnoszenia (WPL MC poz. 51);
• projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych sposobów realizacji obowiązków w zakresie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych, minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych i wymiany danych z podmiotami publicznymi (RD313) (Ministerstwo Cyfryzacji);
• projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (MZ 1917);
• projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia rządowego programu wspierania rodziny „Asystent rodziny w 2026" (Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej);
• projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie gmin, na których terenie będą stosowane szczególne zasady związane z realizacją inwestycji celu publicznego w zakresie Centralnego Portu Komunikacyjnego (Pełnomocnik Rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego);
• projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych;
• projekt rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie zaświadczenia dołączanego do wniosku o wydanie certyfikatu znajomości języka polskiego;
• projekt rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu dokumentów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie wymaganych do uzyskania dyplomu zawodowego albo dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie nauczanym na poziomie technika;
• projekt Strategii Rozwoju Województwa Pomorskiego (Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego);
• propozycję podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty na rok 2026 (Ministerstwo Edukacji Narodowej) – strona samorządowa pozytywnie opiniuje podział środków z rezerwy w trzech z czterech obszarów: dotyczącego zwiększonych zadań, sytuacji losowych oraz tzw. „innych”.

KWRiST zaopiniowała negatywnie projekt ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa (UD450) (Ministerstwo Finansów).

Kolejne posiedzenie plenarne KWRiST odbędzie się 25 listopada.