W najnowszym numerze Pisma Samorządu Terytorialnego WSPÓLNOTA, m.in.:

Requiem dla węgla. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji nie jest wyłącznie instrumentem finansowania inwestycji energetycznych czy dekarbonizacji w sensie technologicznym. Jego rzeczywistą funkcją staje się tworzenie warunków do budowy nowych podstaw rozwoju regionów po okresie dominacji sektora wydobywczego. Ale czy w praktyce spełnia swoje zadanie? Zapytaliśmy przedstawicieli samorządów.

Wyzwaniem są rozbudowane procedury. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji daje pieniądze na transformację terenów pogórniczych, ale miasto często nie jest jeszcze właścicielem terenu, który mogłoby poddać transformacji – mówi Mieczysław Kieca, prezydent Wodzisławia Śląskiego.

BGK stawia na bezpieczeństwo, odporność i finansowanie na 50 lat. Prezes BGK Mirosław Czekaj w dużej rozmowie wyjaśnia, jak mają działać nowe instrumenty oraz gdzie przebiega granica między wsparciem rozwojowym a odpowiedzialnym zarządzaniem długiem. 

Pieniędzy na lokalne drogi będzie mniej. Rozszerzenie katalogu inwestycji finansowanych z Funduszu Dróg Samorządowych bez proporcjonalnego zwiększenia jego budżetu może ograniczyć pieniądze dostępne na drogi gminne i powiatowe – ostrzega Związek Gmin Wiejskich RP.

Potrzeby ekologiczne nie dla wszystkich? Na liście beneficjentów otrzymujących środki z tytułu potrzeb ekologicznych nie powinno być największych miast. To abstrakcyjne, że Warszawa musi mieć rekompensatę z tego tytułu, że ma niewielkie obszary leśne w swoich granicach – mówi Eugeniusz Gołembiewski, wiceprezes Unii Miasteczek Polskich.

Włodarze pod referendalną lupą. Inicjatyw referendalnych w lokalnej Polsce przybywa, ale nie rośnie ich skuteczność. Częściej niż doświadczeni, wieloletni samorządowcy, odwoływani są debiutanci – pisze dr Aneta Kowalewska, dyrektor Biura Związku Gmin Wiejskich RP.

Nowe standardy równego traktowania w samorządzie. 19 czerwca 2026 r. Sejm przyjął ustawę zmieniającą kodeks pracy oraz kodeks postępowania cywilnego, która wprowadza istotne modyfikacje w zakresie przeciwdziałania nierównemu traktowaniu i dyskryminacji w zatrudnieniu. Nowe regulacje analizuje Katarzyna Gospodarowicz, radca prawny.

Działania gminy w sytuacjach zagrożenia. Wójt, burmistrz i prezydent miasta są terytorialnymi organami ochrony ludności działającymi najbliżej mieszkańców. Ustawa nakłada na nich liczne obowiązki, których zakres w sytuacji zagrożenia nie zawsze jest jednoznacznie interpretowany – pisze bryg. dr hab. inż. Paweł Gromek z Akademii Pożarniczej, kierownik Wyższych Kursów Ochrony Ludności.

Samowole mają się dobrze. NIK ocenia, że gminy, starostwa i powiatowy nadzór budowlany nie prowadzą systemowych działań pozwalających wykrywać nielegalną zabudowę na terenach atrakcyjnych turystycznie. Podaje liczne przykłady.

Kreatywne pracownie edukacyjne w szkołach a odliczenie VAT. Analizujemy interpretację indywidualną dotyczącą skutków w podatku od towarów i usług realizacji przez powiat przedsięwzięcia polegającego na tworzeniu kreatywnych pracowni edukacyjnych w szkołach.

Dostęp do drogi publicznej – problemy ze służebnością. Ustalenie, czy nieruchomość ma prawnie zapewniony dostęp do drogi publicznej, bywa jednym z trudniejszych elementów postępowań dotyczących warunków zabudowy, podziału nieruchomości czy procesu inwestycyjnego. Wątpliwości pojawiają się zwłaszcza, gdy wpisy w księgach wieczystych są nieaktualne lub nieruchomość była wcześniej dzielona albo scalana. Jak w praktyce rozwiązywać takie problemy?

Nadpłata z odsetkami od dnia zapłaty podatku. Jeżeli decyzja podatkowa została uchylona dlatego, że oparto ją na wykładni przepisu uznanej przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodną z konstytucją, podatnikowi przysługuje oprocentowanie nadpłaty od dnia jej powstania – rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny.

Zwrot opłat za DPS można umorzyć także z innych powodów niż dochód. „Szczególnie uzasadniony przypadek”, który pozwala organowi odstąpić od żądania zwrotu opłat za świadczenia z pomocy społecznej, nie ogranicza się wyłącznie do sytuacji materialnej, ekonomicznej czy zdrowotnej strony.

Rada nie określa zadań sołtysa. Regulamin korzystania z gminnych świetlic nie może nakładać na sołtysów ani jednostki OSP szczegółowych obowiązków związanych z obsługą tych obiektów, ponieważ wykracza to poza ustawowe upoważnienie rady – stwierdził wojewoda zachodniopomorski w rozstrzygnięciu nadzorczym.

Rada, uchwalając plan miejscowy, musi ściśle trzymać się swoich kompetencji. MPZP nie może wprowadzać własnego sposobu mierzenia wysokości budynku ani modyfikować ustawowych warunków usuwania drzew i krzewów – przypomniał wojewoda dolnośląski, uchylając część przepisów uchwały rady gminy.

Kontroler nie musi być pracownikiem urzędu. Brak zatrudnienia w urzędzie nie wyklucza skutecznego upoważnienia do kontroli dotacji oświatowej, jeśli osoba wykonująca kontrolę pozostaje podporządkowana burmistrzowi – tłumaczy RIO.

Pomoc dla beneficjentów „Czystego Powietrza”. Do Sejmu trafił projekt ustawy, który ma umożliwić realną pomoc beneficjentom programu „Czyste Powietrze” poszkodowanym przez nierzetelnych wykonawców. Przewidziano m.in. zawieszenie spłaty należności, możliwość ich umorzenia oraz dochodzenie pieniędzy bezpośrednio od wykonawców.

Zdjęcia ze szkolnych akademii tylko za zgodą? Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad przepisami, zgodnie z którymi utrwalanie, przechowywanie i rozpowszechnianie wizerunku małoletniego będzie możliwe dopiero po uzyskaniu zgody opiekunów prawnych bądź jego samego.

Cztery poziomy wykorzystania AI w urzędzie. Sztuczna inteligencja może usprawnić pracę, ale nie każdy proces jest dobrym miejscem na pierwsze wdrożenie. Wyniki badania NASK pokazują, że pracownicy administracji największy potencjał AI widzą m.in. w wyszukiwaniu i analizie dokumentów, redagowaniu treści oraz pracy na dużych zbiorach danych.

Pensja dla rodzica, składka emerytalna od dzieci i „rodzinne” samorządy? To główne propozycje z raportu Stowarzyszenia Rozwój Plus „Demografia Polski. Opis kryzysu, skutki i przeciwdziałanie”.

Cmentarz to także miejsce dla żywych. Jeśli, zgodnie z przepisami, spojrzymy na cmentarz jak na teren zieleni o dużym areale, to zobaczymy obszar, który może zasilić system zielono-niebieskiej infrastruktury. To ważny teren zieleni publicznej – podkreśla w rozmowie dr inż. Anna Długozima z Katedry Architektury Krajobrazu SGGW, autorka badań z zakresu planowania i projektowania cmentarzy w Polsce.

Kulturalny młyn. Remont trwał ponad trzy lata. Prace wymagały czasu i precyzji. Dzięki temu udało się zachować zabytkowy charakter młyna z przełomu XIX i XX wieku. Dziś obiekt, już jako Park Kultury Młyn, ma stać się jednym z najważniejszych miejsc kulturalnych i społecznych Ciechanowa.

Gliwice: mural upamiętni Stanisława Soykę. Komisja konkursowa wybrała projekt „Zobacz we mnie człowieka”. Stanisław Soyka był mocno z Gliwicami związany.

Zamawiając prenumeratę „Wspólnoty” otrzymują Państwo:

• kompleksowy przegląd najważniejszych zagadnień w jednym miejscu,
• bezpłatny stały dodatek KURIER PRAWNY,
• dostęp do ekskluzywnych rankingów,
• bezpłatny dostęp do wydań archiwalnych,
• bezpłatne porady prawne.

Inspirujemy, omawiamy i analizujemy prawo, finanse, gospodarkę JST. 
Zachęcamy do dołączenia do naszej wspólnoty. W sposób profesjonalny i innowacyjny wspieramy rozwój naszych lokalnych ojczyzn. 

Prenumeratę można zamówić: 

• za pomocą formularza wysłanego na adres: MUNICIPIUM SA, ul. Marynarska 19A, 02-674 Warszawa
• e-mailowo: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
• online w księgarni: www.wspolnota.org.pl/ksiegarnia