Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowało projekt ustawy o krajowych ramach budowania odporności rynku wewnętrznego oraz reagowania na kryzys na rynku wewnętrznym (UC157). Ustawa ma przede wszystkim zapewnić stosowanie unijnego rozporządzenia IMERA, a także wdrożyć towarzyszące mu przepisy dotyczące nadzwyczajnych procedur oceny zgodności produktów.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2747, określane jako rozporządzenie IMERA, stosuje się od 29 maja 2026 r. Jego celem jest przygotowanie państw członkowskich do ewentualnych przyszłych kryzysów wpływających na funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz zapewnienie skoordynowanej reakcji na takie sytuacje. Rozwiązania zostały opracowane m.in. na podstawie doświadczeń związanych z pandemią COVID-19, rosyjską agresją na Ukrainę oraz kryzysem energetycznym.
IMERA ustanawia horyzontalne ramy obejmujące towary i usługi, z wyłączeniem obszarów objętych dedykowanymi ramami sektorowymi. Rozporządzenie dotyczy również swobodnego przepływu osób, w tym pracowników. Przewiduje zarówno działania podejmowane stale, służące budowaniu odporności i wcześniejszemu wykrywaniu zagrożeń, jak i szczególne środki uruchamiane w przypadku pogorszenia sytuacji. W ramach aktu wyróżniono tryb podwyższonej czujności dotyczącej rynku wewnętrznego oraz tryb sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym. Projekt określa także, które polskie organy i podmioty będą odpowiedzialne za wykonywanie poszczególnych zadań. Centralną rolę ma pełnić minister właściwy do spraw gospodarki. Będzie on m.in. prowadził działania monitorujące łańcuchy dostaw, tworzył i aktualizował wykaz odpowiednich podmiotów gospodarczych działających w łańcuchach dostaw towarów i usług o krytycznym znaczeniu oraz prowadził konsultacje z przedstawicielami przedsiębiorców i partnerami społecznymi.
Minister właściwy ds. gospodarki będzie również prowadził Centralne Biuro Łącznikowe oraz Pojedynczy Punkt Kontaktowy. Centralne Biuro Łącznikowe ma zapewniać koordynację, współpracę i wymianę informacji między krajowymi organami, Komisją Europejską i innymi państwami członkowskimi. Pojedynczy Punkt Kontaktowy będzie natomiast aktywowany w szczególności w związku z uruchomieniem trybu sytuacji nadzwyczajnej i ma pomagać obywatelom, konsumentom, przedsiębiorcom, pracownikom oraz ich przedstawicielom w uzyskiwaniu informacji o krajowych ograniczeniach swobodnego przepływu oraz w procedurach kryzysowych.
Nowe obowiązki będą wymagały dostępu do danych dotyczących przedsiębiorców. Tym samym projekt przyznaje ministrowi właściwemu do spraw gospodarki dostęp, w zakresie niezbędnym do realizacji zadań ustawowych, również do nieudostępnianych publicznie danych z CEIDG i rejestru REGON. Zakładane jest także przetwarzanie informacji dotyczących m.in. przedmiotu działalności, planów i zdolności produkcyjnych, zapasów surowców, półproduktów i wyrobów gotowych oraz liczby pracowników i ich kwalifikacji. Projekt zakłada jednocześnie współpracę ministra właściwego do spraw gospodarki z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa. Ma ona obejmować wymianę informacji istotnych w kontekście kryzysu oraz komunikację dotyczącą ryzyka.
Kolejnym elementem systemu będzie Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych. Ma ona realizować zadania dotyczące zamówień publicznych przewidziane w tytule V rozporządzenia IMERA oraz koordynować proces ukierunkowanej dystrybucji towarów lub usług istotnych w kontekście kryzysu.
Projekt obejmuje także tzw. omnibusy, tj. rozporządzenie (UE) 2024/2748 i dyrektywę (UE) 2024/2749, które zmieniają przepisy dotyczące oceny zgodności i nadzoru rynku. W efekcie w sytuacji kryzysowej możliwe będzie m.in. priorytetowe traktowanie przez jednostki notyfikowane wniosków dotyczących towarów istotnych w kontekście kryzysu oraz zastosowanie określonych odstępstw od standardowych procedur oceny zgodności.
Jednym z nowych rozwiązań będzie możliwość wydania przez właściwy organ krajowy decyzji zezwalającej producentowi na wprowadzenie wyrobu do obrotu lub oddanie go do użytku bez przeprowadzenia procedury oceny zgodności wymagającej udziału jednostki notyfikowanej. Zezwolenie będzie możliwe wyłącznie w sytuacjach uzasadnionych potrzebami wynikającymi z kryzysu, a producent będzie musiał wykazać spełnienie zasadniczych wymagań dotyczących bezpieczeństwa.
Projektowane przepisy tworzą więc krajowe ramy organizacyjne dla bezpośrednio stosowanego rozporządzenia IMERA. Ich podstawowym elementem będzie nie tylko reagowanie na już występujący kryzys, ale również stałe monitorowanie łańcuchów dostaw i identyfikowanie incydentów mogących doprowadzić do zakłóceń dostępności towarów lub usług.
Z pełnym brzmieniem projektu można zapoznać się tutaj: legislacja.gov.pl
