Podczas lipcowej sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów zebrani przywódcy samorządowi przyjęli opinię dotyczącą projektu rozporządzenia ustanawiającego instrument Global Europe, czyli nowy instrument finansowania działań zewnętrznych Unii Europejskiej na lata 2028–2034. W przyjętym stanowisku podkreślono, że miasta i regiony powinny zostać uznane za strategicznych partnerów unijnej polityki zagranicznej oraz otrzymać formalną rolę we współpracy rozwojowej, polityce rozszerzenia Unii Europejskiej oraz działaniach prowadzonych na obszarach niestabilnych.
Autor opinii, Joško Klisović, członek Zgromadzenia Miasta Zagrzebia, zwrócił uwagę, że w okresie narastających napięć geopolitycznych Unia Europejska powinna wzmacniać swoje działania zewnętrzne. W opinii zaakcentowano również, że wielopoziomowe zarządzanie oraz lokalny wymiar realizacji polityk powinny stać się jednymi z podstawowych zasad funkcjonowania instrumentu Global Europe. Zdaniem Europejskiego Komitetu Regionów władze lokalne i regionalne mogą znacząco zwiększyć skuteczność i zasięg międzynarodowych partnerstw Unii Europejskiej.
W dokumencie wskazano, że aktywny udział miast i regionów ma fundamentalne znaczenie dla realizacji wielu celów wspólnotowych. Zwrócono uwagę, że bez ich zaangażowania nie byłoby możliwe osiągnięcie 65% Celów Zrównoważonego Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. Podkreślono również, że miasta i regiony odpowiadają za 70% działań ograniczających skutki zmian klimatu oraz nawet za 90% działań adaptacyjnych. Jednocześnie przypomniano, że około 70% prawodawstwa Unii Europejskiej wdrażane jest właśnie na poziomie lokalnym i regionalnym, co sprawia, że samorządy odgrywają kluczową rolę również w procesie rozszerzenia Wspólnoty.
Przyjęta opinia wskazuje, że dla pełnego wykorzystania potencjału miast i regionów konieczne jest zapewnienie im odpowiednich i ukierunkowanych środków finansowych, w tym w ramach programu Global Gateway oraz instrumentów wspierających współpracę transgraniczną i międzyregionalną. Komitet Regionów podkreślił jednocześnie, że proponowany budżet instrumentu Global Europe nie powinien zostać ograniczony, ponieważ pozwoli to Unii Europejskiej zachować pozycję wiarygodnego partnera międzynarodowego oraz wzmocnić jej rolę na arenie światowej.
Przyjęta opinia jest jedną z dwudziestu przygotowywanych przez Europejski Komitet Regionów analiz odnoszących się do poszczególnych elementów przyszłych wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2028–2034.
Podczas tej samej sesji plenarnej przyjęto również drugą opinię poświęconą znaczeniu współpracy zdecentralizowanej oraz dyplomacji miast w działaniach Unii Europejskiej prowadzonych na obszarach niestabilnych. Dokument został opracowany na wniosek Prezydencji Cypru w Radzie Unii Europejskiej przez Magali Altounian, członkinię Rady Regionalnej Prowansji-Alp-Lazurowego Wybrzeża.
W opinii podkreślono, że miasta i regiony są często jedynym szczeblem administracji publicznej, który pozostaje zdolny do działania w warunkach konfliktów i kryzysów. Z tego względu działania zewnętrzne Unii Europejskiej powinny wspierać lokalne i regionalne władze zapewniające mieszkańcom podstawowe usługi nawet w wyjątkowo trudnych warunkach.
Europejski Komitet Regionów zwrócił również uwagę, że samorządy z państw Unii Europejskiej od wielu lat utrzymują kontakty ze swoimi partnerami funkcjonującymi w niestabilnych regionach świata. Pozwala to zachować kanały komunikacji w okresach napięć dyplomatycznych oraz zapewniać praktyczne wsparcie na poziomie lokalnym. Jako przykład takiego działania wskazano Inicjatywę Nikozjańską oraz prowadzoną przez Komitet Regionów współpracę z libijskimi samorządami.
Zdaniem autorów obu opinii silniejsze zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych w działania zewnętrzne Unii Europejskiej może przyczynić się zarówno do skuteczniejszej realizacji unijnych polityk, jak i budowania trwałych partnerstw opartych na współpracy prowadzonej bezpośrednio na poziomie lokalnym i regionalnym.
