Europejskie miasta i regiony apelują o decentralizację odbudowy Ukrainy.
Przedstawiciele europejskich miast i regionów podkreślili konieczność silnego zaangażowania samorządów lokalnych i regionalnych w proces odbudowy Ukrainy podczas debaty z udziałem Wiceministra Rozwoju Wspólnot i Terytoriów Ukrainy Ołeksija Riabykina, która odbyła się 7 maja w ramach sesji plenarnej Europejskiego Komitetu Regionów.
Dyskusja poprzedza Konferencję na rzecz Odbudowy Ukrainy (Ukraine Recovery Conference – URC), zaplanowaną na 25-26 czerwca 2026 roku w Gdańsku. Wydarzenie zgromadzi przedstawicieli rządów, instytucji międzynarodowych, sektora finansowego, biznesu, władz lokalnych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu koordynacji wsparcia dla odbudowy Ukrainy.
Europejski Komitet Regionów, który powołał Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy, wskazał, że proces odbudowy powinien opierać się na decentralizacji i aktywnym udziale miast oraz regionów.
Przewodnicząca KR Kata Tüttő podkreśliła, że „odbudowa Ukrainy dokona się lokalnie - w miastach i regionach, które utrzymują kraj w funkcjonowaniu i odbudowują społeczności”.
Wiceminister Ołeksij Riabykin poinformował, że mimo regularnych ataków na infrastrukturę ukraińskie miasta i regiony nadal skutecznie utrzymują usługi publiczne, dostosowując systemy zarządzania, energetykę i podstawowe usługi do warunków wojennych. Według przedstawionych danych potrzeby odbudowy Ukrainy w ciągu najbliższej dekady szacowane są na 588 miliardów dolarów.
Podczas debaty wskazano również na rozwój nowych modeli odporności opartych na zdecentralizowanym podejmowaniu decyzji, rozproszonej produkcji energii, ochronie infrastruktury krytycznej oraz szybkich systemach odbudowy. Strona ukraińska zaznaczyła, że doświadczenia Ukrainy mogą stanowić praktyczne wsparcie dla europejskich samorządów mierzących się z rosnącymi wyzwaniami w obszarze bezpieczeństwa i gotowości kryzysowej.
Prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz podkreśliła, że odbudowa Ukrainy nie może być prowadzona wyłącznie na poziomie stolic państw i musi uwzględniać równoległe działania obejmujące drogę do członkostwa w UE, reagowanie na bieżące kryzysy oraz strategiczną odbudowę zgodną z zasadą „Build Back Better”. Zaznaczyła również konieczność zapewnienia realnego wsparcia technicznego, strukturalnego i merytorycznego na poziomie regionalnym i lokalnym.
Marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl zwrócił uwagę na strategiczną rolę regionów graniczących z Ukrainą w zakresie wsparcia logistyki, infrastruktury i technologii podwójnego zastosowania.
Podkreślił także rosnące znaczenie współpracy pomiędzy europejskimi i ukraińskimi władzami lokalnymi od początku rosyjskiej inwazji.
Przygotowania do konferencji URC obejmowały również spotkanie lokalnych i regionalnych liderów oraz organizacji samorządowych, które odbyło się w ubiegłym tygodniu w Rzeszowie. Uczestniczyła w nim m.in. Antje Grotheer, przewodnicząca Parlamentu Kraju Związkowego Brema oraz przewodnicząca Grupy Roboczej KR ds. Ukrainy. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że trwała odbudowa Ukrainy może zostać zrealizowana wyłącznie na poziomie lokalnym i regionalnym, a miasta i regiony muszą być w pełni zaangażowane zarówno w planowanie strategiczne, jak i skuteczną realizację odbudowy.
Tego samego dnia burmistrz Buczy Anatolii Fedoruk otworzył przedstawicielstwo miasta przy Europejskim Komitecie Regionów w Brukseli. Bucza stała się piętnastym ukraińskim samorządem lub organizacją regionalną korzystającą z oferty KR dotyczącej udostępnienia przestrzeni roboczej i zaplecza konferencyjnego dla ukraińskich władz lokalnych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Konferencja URC 2026 w Gdańsku ma koncentrować się m.in. na energetyce, infrastrukturze krytycznej, logistyce, rozwoju odpornych społeczności, zrównoważonym rozwoju miast i obszarów wiejskich, mieszkalnictwie oraz lokalnym ożywieniu gospodarczym. Polska i Ukraina planują również utworzenie wspólnej platformy umożliwiającej bezpośrednią komunikację pomiędzy samorządami oraz wymianę informacji i dobrych praktyk.
