Związek Powiatów Polskich wystąpił z wnioskiem o pilne omówienie na plenarnym posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego kwestii procedowania nowelizacji ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Organizacja wskazuje, że sposób procedowania projektu rzutuje na poziom zaufania strony samorządowej do przedstawicieli Rządu. Pismo skierowane zostało do współprzewodniczących KWRiST.
Kontekst sprawy
Do Sejmu skierowano projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2307), który wcześniej stanowił przedmiot prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Analiza projektu i jego uzasadnienia spowodowała, zdaniem ZPP, konieczność omówienia kwestii współpracy z Rządem w ramach procedowania projektów legislacyjnych.
Zarzuty wobec strony rządowej
Nieprawdziwe przedstawienie opinii KWRiST
Związek Powiatów Polskich wskazuje, że w Ocenie Skutków Regulacji nieprawdziwie stwierdzono, że Komisja Wspólna pozytywnie zaopiniowała projekt. W rzeczywistości opinia była pozytywna częściowo. Do dwóch zmian Komisja wyraziła opinię negatywną.
Brak odpowiedzi na propozycje poprawek
W toku prac poproszono ZPP o przygotowanie propozycji ewentualnych poprawek w przepisach, które nadal budziły wątpliwości strony samorządowej. Zgodnie z ustaleniami, ZPP przygotowało propozycje, które przesłano do MSWiA. Resort w żaden sposób nie odniósł się do pisma, a analiza projektu wykazała, że nie zostały one praktycznie w ogóle uwzględnione.
Złamanie gwarancji dotyczących zadań zleconych
Jednym z warunków strony samorządowej co do opinii pozytywnej było to, że jeśli co do zasady doręczanie wezwań do służby w obronie cywilnej to zadanie wojewody, to w przypadku wykorzystania do tego celu wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) powinno być to zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Strona rządowa przychyliła się do tego stanowiska, a co więcej, zagwarantowała wprowadzenie tego sformułowania do projektu. Obiecanej gwarancji w projekcie skierowanym do parlamentu jednak nie było, co ZPP traktuje jako złamanie ustaleń Rządu ze stroną samorządową.
Dopiero zwrócenie na ten fakt uwagi przez przedstawiciela Związku Powiatów Polskich już w ramach prac komisji sejmowych spowodowało propozycję poprawki popartą przez Rząd, która spowodowała usunięcie roli wójtów. Nie rozwiązuje to jednak problemu, ponieważ w zaopiniowanym przez stronę samorządową pozytywnie w dobrej wierze projekcie rozporządzenia w sprawie Ewidencji Obrony Cywilnej (w § 14 ust. 2) jest zapis, że zadanie za wojewodów mają realizować organy wykonawcze szczebla gminnego.
Niespójność z ustawą o finansach publicznych
Mimo kilkukrotnego zwracania uwagi, że nowelizacja przepisów w kontekście dotacji dla organizacji pożytku publicznego jest niespójna z ustawą o finansach publicznych, wydaje się, że proponowane przez ZPP rozwiązanie nie zostało przedstawione przez gospodarza procesu, czyli MSWiA, resortowi finansów.
W toku prac sejmowej podkomisji strona rządowa wyrażała zainteresowanie poprawką, jednocześnie sugerując konieczność konsultacji z Ministerstwem Finansów – tymczasem problem ten był opisywany jeszcze na etapie KWRiST i to już na początku procedowania projektu nowelizacji.
ZPP przypomina, że projekty aktów prawnych konsultowane są w ramach prac ze stroną rządową, a nie pojedynczym resortem.
Zmiany w finansowaniu inwestycji wieloletnich
Do projektu dodano zasadnicze zmiany w kwestii finansowania inwestycji wieloletnich w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Wbrew zapewnieniom Rządu i projektowi opiniowanemu przez KWRiST, obecne brzmienie projektowanego art. 156 nie gwarantuje, że finansowanie z Programu OLiOC będzie obejmować inwestycje/działania wieloletnie (nie tylko budowlane).
Przed skierowaniem do parlamentu ust. 7 brzmiał: „W Programie uwzględnia się ciągłość finansowania inwestycji wieloletnich". Była to kluczowa gwarancja dla samorządów pod kątem korzystania z dofinansowań z Programu.
W dodatku, już po opinii KWRiST, do projektu wprowadzono art. 156a, który ustanawia procedurę, zgodnie z którą inwestorzy korzystający z Programu, w tym JST, muszą uzyskiwać zgodę na zaciąganie zobowiązań w wyznaczonych limitach. Nie jest przy tym jasne, kiedy zgoda będzie wyrażana i czy będzie obejmowała całą planowaną inwestycję.
Związek podkreśla, że bez gwarancji finansowania samorządy same nie będą mogły zaciągać zobowiązań finansowych przekraczających rok budżetowy. Zapewnienia przedstawicieli Rządu, że wojewodowie będą uwzględniać wieloletnie inwestycje budowlane w planach wojewódzkich, nie jest w ocenie ZPP poparte odpowiednią konstrukcją legislacyjną.
Podsumowanie i wnioski
Związek Powiatów Polskich zwraca uwagę, że realizacja zadań ochrony ludności w szczególny sposób łączy odpowiedzialność administracji rządowej i samorządowej. Strona samorządowa wielokrotnie dawała tutaj wyraz zaufania administracji rządowej.
Niestety, sposób procedowania nad projektowanymi zmianami – w szczególności dodawania kluczowych zmian poza KWRiST oraz nieuwzględnienie zgłaszanych uwag – podważa to zaufanie i rodzi poważne wątpliwości co do partnerskiego charakteru współpracy.
ZPP oczekuje, że dalsze działania w tym obszarze będą prowadzone w duchu rzeczywistego dialogu, z poszanowaniem roli, ale też dotychczasowych doświadczeń praktycznych strony samorządowej.
