Wojewoda Wielkopolski wydał dnia 2 marca 2016 roku rozstrzygnięcie nadzorcze nr KN-I.4131.1.50.2016.11, w którym odniósł się do statutowego rozszerzenia kompetencji i obowiązków przewodniczącego rady gminy.
Dokonując oceny uchwały Rada Gminy Damasławek z dnia 29 stycznia 2016 roku (nr XIX/124/16) w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Damasławek wojewoda stwierdził, że statut gminy nie może nakładać na przewodniczącego rady innych obowiązków, ani przyznawać mu innych kompetencji niż te, które wynikają z ustawy. W ocenie organu nadzoru nie ma podstawy do przyznania przewodniczącemu organu stanowiącego gminy jakichkolwiek innych uprawnień. Wojewoda podkreślił, że kompetencje przewodniczącego rady mogą być uszczegółowione na mocy postanowień statutu, ale nie mogą wykraczać poza delegację ustawową.
Jednocześnie wskazano, że w statucie Rada Gminy Damasławek postanowiła, iż „w posiedzeniach Komisji Rewizyjnej mogą brać udział zaproszone osoby i zainteresowani radni.” Ten zapis również oceniono jako sprzeczny z prawem, gdyż zgodnie z zapisami wynikającymi z art. 11b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym działalność organów gminy jest jawna, a ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw (więcej o jawności posiedzeń organu stanowiącego).
Wojewoda stwierdził, że na podstawie ustawy o samorządzie gminnym radni niebędący członkami mogą aktywnie uczestniczyć w posiedzeniu komisji na zasadach określonych w statucie lub regulaminie obrad komisji, jednak bez prawa udziału w głosowaniu. Obrady komisji (w tym także komisji rewizyjnej) są jawne, a zatem w obradach mogą uczestniczyć inne osoby, nawet niebędące mieszkańcami gminy, jednakże bez prawa głosowania. Szczegółowe zasady uczestniczenia w obradach komisji może regulować statut lub regulamin obrad komisji.
Podsumowując należy stwierdzić, że:
- statuty gmin zaliczane do aktów prawa miejscowego są uchwalane przez organy stanowiące gmin w granicach upoważnień zawartych w ustawach – żaden akt prawa miejscowego nie może być sprzeczny z ustawą.
- dostęp obywateli do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne jest prawem konstytucyjnym, uregulowanym dodatkowo w ustawach „samorządowych” oraz o dostępie do informacji publicznej – statut może precyzować zasady korzystania z uprawnień przez obywateli, lecz nie może naruszać zasady jawności.
