Analiza ryzyka jest jednym z podstawowych elementów przygotowania inwestycji realizowanych w formule Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP). Wpływa na opłacalność przedsięwzięcia i konstrukcję wieloletniej umowy. Istotne jest przy tym nie przeniesienie wszystkich zagrożeń na partnera prywatnego, lecz przypisanie poszczególnych ryzyk stronie, która może nimi najskuteczniej zarządzać.
W projektach infrastrukturalnych wyróżnia się trzy główne grupy zagrożeń: ryzyko projektowania i budowy, ryzyko dostępności oraz ryzyko popytu. Sposób ich analizy powinien być dostosowany m.in. do wartości inwestycji.
Trzy główne grupy ryzyka
Ryzyko projektowania i budowy obejmuje zagrożenia występujące do momentu oddania obiektu. Mogą to być m.in. błędy w dokumentacji, wzrost cen materiałów oraz opóźnienia.
Ryzyko dostępności dotyczy etapu eksploatacji i obejmuje m.in. kwestie związane z normami bezpieczeństwa. Ryzyko popytu występuje natomiast w przedsięwzięciach, w których zyski zależą od liczby użytkowników, np. osób korzystających z parkingu.
Narzędziem służącym do uporządkowania tych zagadnień jest matryca ryzyk. Dokument identyfikuje poszczególne zagrożenia oraz pozwala ocenić prawdopodobieństwo ich wystąpienia i skutki finansowe.
W przygotowaniu matrycy mogą uczestniczyć prawnicy, finansiści, inżynierowie oraz pracownicy urzędu dysponujący wiedzą o lokalnych uwarunkowaniach. Matryca jest aktualizowana wraz z rozwojem projektu. Podczas negocjacji z firmami służy do ustalania szczegółów, a po rozpoczęciu inwestycji może pełnić funkcję listy kontrolnej wspierającej bieżące zarządzanie zadaniami.
Ryzyko powinno trafić do strony, która może nim zarządzać
W PPP celem podziału ryzyka nie powinno być przekazanie wszystkich zadań partnerowi prywatnemu. Poszczególne ryzyka powinny zostać przypisane stronie, która jest w stanie najskuteczniej nimi zarządzać. Obciążenie jednej ze stron zagrożeniami, nad którymi nie ma ona kontroli, może prowadzić do problemów z realizacją inwestycji.
Przykładem jest ryzyko stóp procentowych. W przypadku wieloletniego projektu PPP partner prywatny nie jest w stanie przewidzieć kosztów finansowania za kilkanaście lat ani znaleźć na rynku odpowiednich narzędzi zabezpieczających na tak długi okres. Przejęcie takiego ryzyka może skutkować doliczeniem wysokiej marży do oferty albo problemami z uzyskaniem kredytu.
Sposób analizy zależy od wartości inwestycji
Metoda analizy ryzyka powinna być dostosowana do skali przedsięwzięcia. W przypadku mniejszych projektów, o wartości nakładów do około 40 mln zł brutto, zalecane jest podejście jakościowe. Ma ono charakter opisowy i opiera się na określaniu prawdopodobieństwa jako niskiego, średniego lub wysokiego.
W przypadku przedsięwzięć o wartości liczonej w miliardach stosowana może być analiza ilościowa, w tym symulacje Monte Carlo. Pozwala ona wyliczyć konkretne kwoty, które należy zarezerwować na wypadek wystąpienia zagrożeń, oraz dokładniej porównać wariant PPP i realizację inwestycji w formule tradycyjnej.
Przygotowanie projektu może ograniczyć ryzyko
Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka jest odpowiednie przygotowanie przedsięwzięcia jeszcze przed ogłoszeniem przetargu. Obejmuje ono m.in. dokładne badania geologiczne, inwentaryzację istniejącej sieci oraz wstępne konsultacje rynkowe.
Kompletna dokumentacja pozwala partnerowi prywatnemu ograniczyć rezerwy uwzględniane w ofercie, co może przełożyć się na jej cenę.
Samorządy przygotowujące projekty PPP mogą korzystać ze wsparcia Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Obejmuje ono bezpłatne doradztwo, webinary i szkolenia, a także narzędzia, w tym kalkulatory opłat oraz wzory matrycy ryzyk.
Więcej informacji tutaj
Źródło: IP
