We wtorek 9 września Komisja Europejska ogłosiła wstępne wyniki podziału środków w ramach mechanizmu pożyczkowego SAFE. Polska, która złożyła wniosek o największe wsparcie na projekty zbrojeniowe, otrzymała również największą pulę środków – 43,7 mld euro. Stanowi to niemal jedną trzecią całego budżetu programu, który wynosi 150 mld euro. W programie weźmie udział łącznie 19 państw, a ich zainteresowanie znacznie przekroczyło dostępne fundusze.

Jak podkreślił komisarz UE ds. budżetu, Polska jest "beneficjentem numer jeden". Środki mają posłużyć zarówno na wzmocnienie polskiej armii, jak i na inwestycje w polski przemysł obronny. To historyczna decyzja, ponieważ jest to pierwszy tak duży program na cele obronne, który jest gwarantowany przez budżet Unii Europejskiej.

Duże zainteresowanie i kluczowe kryteria 

Zainteresowanie programem SAFE było ogromne, a fakt, że więcej krajów zgłosiło chęć udziału, niż wynosił budżet, jest postrzegany jako pozytywny sygnał, że bezpieczeństwo staje się wspólną odpowiedzialnością całej Europy. Komisarz UE ds. budżetu podkreślił, że program jest skoncentrowany na krajach graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą. Oprócz Polski, w gronie największych beneficjentów znalazły się również Rumunia (ponad 16,6 mld euro), Francja (16,2 mld euro) oraz Włochy (14,9 mld euro).

Proporcjonalnie znaczące wsparcie uzyskały też kraje bałtyckie, co ma być mocnym sygnałem wsparcia Unii Europejskiej dla ich zdolności obronnych. Głównym kryterium przyznania środków była gotowość państw do inwestowania w swoją obronę, co, zdaniem przedstawiciela Komisji, było powodem, dla którego Polska, wnioskując o najwięcej, otrzymała największą kwotę. 

Plany inwestycyjne i dyskusje o wykorzystaniu środków 

Zgodnie z harmonogramem, do 30 listopada bieżącego roku kraje muszą złożyć krajowe plany inwestycji obronnych, które następnie oceni Komisja Europejska. Pierwsze przelewy mają zostać uruchomione na przełomie roku.

Program SAFE oferuje długoterminowe, tanie pożyczki, szczególnie atrakcyjne dla krajów spoza strefy euro. Umożliwia to finansowanie wydatków obronnych bez konieczności emisji obligacji państwowych, co może przynieść znaczne oszczędności.

Przedstawiciel Platformy Obywatelskiej, podkreślił, że program stanowi szansę na rozwój dla polskich firm zbrojeniowych, w tym Polskiej Grupy Zbrojeniowej (PGZ), a także dla sektora prywatnego. Zaznaczył, że pozyskane środki mogą wesprzeć projekty takie jak Tarcza Wschód, obrona powietrzna oraz systemy antydronowe.

Z kolei przedstawiciel Prawa i Sprawiedliwości zwrócił uwagę, że środki z SAFE są pożyczką, którą trzeba będzie zwrócić, a kluczowe jest to, jak zostaną one wykorzystane. Wyraził obawy, że Polska może dokonywać zakupów w krajach, które nie korzystają z programu, np. w Niemczech. Podkreślił, że pieniądze powinny być przeznaczone na wyposażenie polskiej armii i modernizację przemysłu, a nie na biurokrację czy strategie.

Źródło: Newseria