Coraz większa liczba szpitali powiatowych nie jest w stanie pokrywać kosztów swojej działalności z uzyskiwanych przychodów. Związek Powiatów Polskich ostrzega, że bez szybkiej reakcji państwa problemy finansowe placówek będą się pogłębiać, zagrażając stabilności systemu ochrony zdrowia i dostępności opieki szpitalnej dla mieszkańców.
W przyjętym stanowisku samorządowcy wyrazili głębokie zaniepokojenie brakiem działań ze strony Rady Ministrów, Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia wobec pogarszającej się sytuacji finansowej szpitali powiatowych. ZPP przypomina, że wielokrotnie apelował o podjęcie działań naprawczych, wskazując, że jednostki samorządu terytorialnego nie są w stanie samodzielnie przeciwdziałać narastającemu kryzysowi. Według autorów stanowiska odpowiedzialność za utrzymanie i finansowanie systemu ochrony zdrowia spoczywa przede wszystkim na administracji rządowej i Narodowym Funduszu Zdrowia.
Jak podkreślono, dane finansowe za 2025 rok wskazują jednoznacznie, że przychody szpitali powiatowych nie pokrywają kosztów ich funkcjonowania. Z analizy Związku Powiatów Polskich wynika, że niemal 91 proc. placówek wykazało stratę operacyjną na działalności podstawowej. Jednocześnie sytuacja ta pogarsza się z roku na rok. Zdaniem samorządowców nie wynika to z błędów zarządzania, lecz z konstrukcji systemu finansowania ochrony zdrowia.
W stanowisku wskazano, że szczególnym obciążeniem są wydatki na wynagrodzenia, których poziom w dużej mierze wynika z obowiązujących regulacji ustawowych. Powoduje to, że znacząca część kosztów ma charakter sztywny, pozostawiając zarządzającym placówkami bardzo ograniczone możliwości podejmowania decyzji dotyczących rozwoju, inwestycji czy poprawy jakości świadczonych usług. O chronicznym niedofinansowaniu systemu mają świadczyć również zobowiązania wymagalne występujące w wielu szpitalach.
W odpowiedzi na tę sytuację Związek Powiatów Polskich przedstawił katalog działań, które – w jego ocenie – powinny zostać pilnie wdrożone. Pierwszym z postulatów jest przeprowadzenie przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji kompleksowej weryfikacji wyceny świadczeń medycznych, zwłaszcza tych realizowanych w szpitalach powiatowych. Samorządowcy oczekują, że nowe stawki będą odpowiadały rzeczywistym kosztom udzielania świadczeń.
ZPP postuluje również wprowadzenie automatycznego mechanizmu indeksacji kontraktów zawieranych z Narodowym Funduszem Zdrowia. Wartość umów miałaby być powiązana ze wskaźnikami inflacji oraz wzrostem kosztów pracy w sektorze ochrony zdrowia, co pozwoliłoby na lepsze dostosowanie finansowania do zmieniających się warunków ekonomicznych.
Kolejnym oczekiwaniem jest utworzenie funduszu restrukturyzacyjnego przeznaczonego dla szpitali powiatowych. Według autorów stanowiska powinien on umożliwić oddłużanie placówek i wspierać procesy naprawcze. Jako jedno z możliwych rozwiązań wskazano wykorzystanie instrumentu wsparcia z Banku Gospodarstwa Krajowego, zapowiadanego wcześniej jako element działań naprawczych, bądź wdrożenie innego skutecznego mechanizmu.
Znaczną część stanowiska poświęcono kwestii finansowania skutków ustawowych podwyżek wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Związek Powiatów Polskich podkreśla, że każda decyzja o podniesieniu minimalnych wynagrodzeń pracowników podmiotów leczniczych powinna być automatycznie powiązana z odpowiednim zwiększeniem środków przekazywanych przez NFZ. W ocenie samorządowców niedopuszczalne jest przenoszenie kosztów takich regulacji na organy prowadzące szpitale i budżety powiatów. W stanowisku zasugerowano także rozważenie wprowadzenia maksymalnych limitów wynagrodzeń personelu medycznego obok obecnie funkcjonujących minimów.
Samorządowcy zwrócili również uwagę na problem rozliczania świadczeń wykonanych ponad limit. Według ZPP wielomiesięczne oczekiwanie na zapłatę za wykonane procedury oraz otrzymywanie środków w wysokości nieodpowiadającej faktycznie wykonanej pracy powodują, że szpitale de facto finansują system ze środków własnych, co dodatkowo zwiększa ich zadłużenie.
W podsumowaniu stanowiska podkreślono, że szpitale powiatowe stanowią dobro wspólne, a zapewnienie ich trwałości i sprawnego funkcjonowania jest obowiązkiem państwa wobec obywateli. Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich oczekuje podjęcia działań gwarantujących stabilność systemu ochrony zdrowia oraz utrzymanie powszechnego dostępu do opieki szpitalnej na terenie całego kraju.
Z pełną treścią stanowiska można zapoznać się TUTAJ.
