Konwent Powiatów Województwa Małopolskiego przyjął stanowisko wyrażające głębokie zaniepokojenie drastycznie pogarszającą się sytuacją finansową szpitali powiatowych oraz brakiem systemowych działań naprawczych ze strony administracji rządowej. Samorządowcy ostrzegają, że bez pilnej interwencji część szpitali powiatowych może zostać zmuszona do restrukturyzacji lub likwidacji.

Oszczędności uderzają w szpitale powiatowe

Konwent wskazuje na szereg konkretnych działań, które już teraz pogłębiają trudną sytuację finansową szpitali powiatowych:

• Zaniżone kontrakty ryczałtowe NFZ na rok 2026 – proponowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia na poziomie istotnie niższym niż rzeczywiste wykonanie świadczeń w roku 2025.
• Likwidacja programu „Dobry posiłek w szpitalu" – przy jednoczesnym pozostawieniu po stronie szpitali kosztów zapewnienia podwyższonego standardu żywienia pacjentów.
• Wielomiesięczne opóźnienia w rozliczaniu i wypłacie środków za świadczenia nielimitowane.
• Zapowiedź likwidacji współczynników korygujących wyceny świadczeń dla najmniejszych placówek.

Konwent ocenia, że skala i kierunek tych działań rodzą uzasadnione obawy o wymuszoną restrukturyzację lub likwidację części szpitali powiatowych. Tego rodzaju polityka – podkreślają samorządowcy – oznacza podejmowanie decyzji o fundamentalnym znaczeniu dla bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców bez uprzedniego rozwiązania przyczyn kryzysu.

Źródłem kryzysu są dysfunkcje systemowe, nie złe zarządzanie

Konwent stanowczo odrzuca tezę, że trudna sytuacja szpitali powiatowych wynika z braku kompetencji zarządczych. Wskazuje natomiast na szereg systemowych dysfunkcji leżących u podstaw kryzysu:

• Przeciążenie szpitali spowodowane niewydolnością podstawowej opieki zdrowotnej i nadmiernym kierowaniem pacjentów na SOR oraz do nocnej pomocy lekarskiej.
• Konstrukcja sieci szpitali podporządkowana mechanizmom finansowym, a nie realnym potrzebom pacjentów.
• Ustawowy wzrost wynagrodzeń w ochronie zdrowia bez jednoczesnego zapewnienia adekwatnych źródeł finansowania.
• Nieadekwatna i opóźniona wycena świadczeń przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Konieczna reforma finansowania podstawowej opieki zdrowotnej

Jednym z kluczowych postulatów Konwentu jest reforma modelu finansowania podstawowej opieki zdrowotnej. Obowiązujący mechanizm „per capita" – czyli ryczałt uzależniony od liczby zadeklarowanych pacjentów – nie stwarza, zdaniem Konwentu, wystarczających bodźców do aktywnego udzielania świadczeń i nie sprzyja odciążaniu szpitalnych oddziałów ratunkowych ani ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.

Konwent postuluje stopniowe przejście na model „fee for service", oparty na wynagradzaniu za faktycznie wykonane świadczenia, przy jednoczesnym zachowaniu mechanizmów jakościowych i koordynacyjnych. Zmiana ta mogłaby realnie odciążyć szpitale powiatowe i poprawić dostępność świadczeń na poziomie podstawowym.

Podwyżki muszą być w pełni finansowane przez państwo

Konwent jednoznacznie wskazuje, że ustawowe podwyżki wynagrodzeń w ochronie zdrowia powinny być w całości finansowane ze środków publicznych przez administrację rządową – w szczególności przez Ministra Zdrowia. Niedopuszczalne jest, by koszty tych podwyżek były pośrednio przerzucane na podmioty lecznicze poprzez niedoszacowane wyceny świadczeń, co systemowo generuje straty po stronie szpitali. Konwent wprost stwierdza: jeżeli państwa nie stać na pełne sfinansowanie podwyżek, należy zmienić ustawę podwyżkową.

Samorządowcy przypominają przy tym, że środowisko samorządowe wielokrotnie negatywnie opiniowało rozwiązania przenoszące kolejne koszty z budżetu państwa na Narodowy Fundusz Zdrowia oraz działania obniżające efektywność składki zdrowotnej jako podstawowego źródła finansowania systemu.

Zadłużenie szpitali wymaga pilnych mechanizmów oddłużeniowych

Konwent ostrzega, że realizacja ustawowego obowiązku udzielania świadczeń zdrowotnych w obecnych warunkach prawnych i finansowych nieuchronnie prowadzi do narastania zadłużenia szpitali w skali, której nie będą w stanie udźwignąć ani powiaty, ani same podmioty lecznicze. Programy naprawcze wdrażane bez równoległej korekty systemowych dysfunkcji nie zapewnią trwałej stabilizacji.

W związku z tym Konwent apeluje o przyspieszenie prac nad mechanizmami oddłużeniowymi dla szpitali, wskazując, że ich wdrożenie przyniosłoby wymierne oszczędności dla systemu ochrony zdrowia, a jednocześnie ograniczyłoby zyski banków i firm pożyczkowych czerpane kosztem szpitali.

Apel o odwagę w reformowaniu systemu

Konwent Powiatów Województwa Małopolskiego apeluje do administracji rządowej o podjęcie realnych, kompleksowych działań naprawczych oraz o odstąpienie od rozwiązań pogłębiających destabilizację finansową szpitali powiatowych. Deklaruje jednocześnie gotowość do partnerskiej współpracy przy wypracowywaniu rozwiązań systemowych, w tym koncepcji opartych na integracji i racjonalnym wykorzystaniu zasobów ochrony zdrowia na poziomie lokalnym.

Bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców – podkreśla Konwent – nie może być przedmiotem doraźnych decyzji finansowych ani działań pozorowanych. Samorządowcy oczekują od rządu odwagi w podejmowaniu trudnych, lecz koniecznych reform systemowych, które zapewnią stabilność finansową oraz równy dostęp do świadczeń zdrowotnych.