W Polsce w 2024 roku było 3 mln 953,5 tys. osób z niepełnosprawnością prawną. Większość tej grupy stanowiły osoby mające co najmniej 60 lat. Główny Urząd Statystyczny zebrał i uporządkował informacje pochodzące z różnych systemów orzeczniczych, a wyniki udostępnił również w interaktywnym dashboardzie. Narzędzie pozwala analizować sytuację nie tylko w skali kraju, ale także poszczególnych województw i powiatów.
Seniorzy stanowią większość
Dane pokazują silny związek pomiędzy strukturą wieku a skalą niepełnosprawności prawnej. Spośród blisko 4 mln osób posiadających odpowiednie orzeczenie aż 2 mln 509,2 tys., czyli 63,5 proc., miało 60 lat lub więcej.
Informacje te mogą mieć znaczenie przy analizowaniu potrzeb związanych m.in. z pomocą społeczną, dostępnością usług czy wsparciem kierowanym do mieszkańców. Możliwość sprawdzania danych na poziomie lokalnym pozwala dokładniej określić strukturę populacji osób z niepełnosprawnością prawną na konkretnym obszarze.
Jedna osoba może mieć kilka orzeczeń
Istotnym elementem badania jest połączenie informacji pochodzących z różnych systemów orzeczniczych. Ponad 3 mln osób posiadało orzeczenie wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, natomiast 1,68 mln miało orzeczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Nie można jednak prostym działaniem zsumować tych wartości. Blisko co piąta osoba z niepełnosprawnością prawną, czyli 19,5 proc., posiadała jednocześnie orzeczenie wydane przez zespół oraz orzeczenie ZUS.
Dlatego informacje zostały zweryfikowane i połączone w taki sposób, aby każda osoba została uwzględniona tylko raz. Pozwala to ograniczyć ryzyko wielokrotnego liczenia tych samych osób i uzyskać pełniejszy obraz badanej populacji.
Dane dostępne dla każdego powiatu
Wyniki udostępniono w interaktywnym dashboardzie „Osoby niepełnosprawne prawnie”. Narzędzie umożliwia analizowanie informacji według różnych kryteriów, w tym wieku, płci, stopnia i przyczyn niepełnosprawności oraz miejsca zamieszkania.
Dane można przeglądać za pomocą wykresów, map i tabel, a także pobierać do dalszej analizy. Szczególnie istotna z perspektywy lokalnej jest możliwość wyboru województwa lub powiatu. Pozwala to zestawiać sytuację poszczególnych obszarów i lepiej rozpoznawać strukturę mieszkańców posiadających prawne potwierdzenie niepełnosprawności.
Lepsza podstawa do planowania działań
Dostęp do uporządkowanych danych może być przydatny przy diagnozowaniu potrzeb społecznych oraz przygotowywaniu działań publicznych. Na poziomie lokalnym informacje dotyczące wieku, stopnia niepełnosprawności czy miejsca zamieszkania mogą stanowić materiał pomocniczy przy planowaniu usług i programów wsparcia.
Badanie „Osoby niepełnosprawne prawnie” prowadzone jest corocznie. Jego zadaniem jest dostarczanie informacji dotyczących sytuacji społeczno-demograficznej tej grupy mieszkańców.
Połączenie danych z różnych systemów i udostępnienie ich w jednym narzędziu pozwala więc spojrzeć na skalę niepełnosprawności prawnej zarówno z perspektywy całego kraju, jak i konkretnego powiatu. Dla administracji publicznej oznacza to dostęp do bardziej uporządkowanej podstawy do diagnozowania lokalnych potrzeb i planowania kolejnych działań.
Źródło: Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
