W środę, 25 lutego 2026 r., odbyło się kolejne posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Podkomisji nadzwyczajnej w ramach prac nad projektami ustaw o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami – prezydenckim (druk nr 316), rządowym (druk nr 1929) oraz poselskim (druk nr 1933).
W obradach uczestniczyli przedstawiciele Biura Legislacyjnego (BL) Sejmu, które wcześniej uzgodniło z resortem zestawienie propozycji poprawek. Komisja rozpatrzyła kolejno artykuły od 17 do 23 projektu rządowego. Większość zgłoszonych uwag miała charakter redakcyjno-legislacyjny i była przez resort akceptowana bez większych zastrzeżeń. Bardziej złożone propozycje – m.in. w zakresie rozszerzenia katalogu danych wymaganych we wnioskach czy objęcia przepisem o miejscu pobytu osób dotkniętych kryzysem bezdomności – zostały odłożone do dalszych rozważań lub napotkały granice upoważnienia legislacyjnego. Uwagi do procedowanych przepisów zgłaszał również przedstawiciel Kancelarii Prezydenta RP.
Najważniejsza dyskusja dotyczyła art. 21, regulującego zasady wynagradzania asystentów i wysokość dotacji na obsługę zadania. BL zgłosiło do niego dziewięć poprawek o charakterze legislacyjnym, m.in. przeniesienie treści ust. 7 do ust. 2 oraz zastąpienie pojęcia „wynagrodzenie" precyzyjniejszym sformułowaniem „stawka godzinowa". Jednak to nie kwestie redakcyjne zdominowały debatę, lecz fundamentalny problem braku mechanizmu waloryzacji stawek.
Głos w tej sprawie zabrał również przedstawiciel Związku Powiatów Polskich, przypominając stanowisko strony samorządowej wyrażane już na etapie prac w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. ZPP podkreśliło, że projekt rządowy ustawy o asystencji osobistej otrzymał negatywną opinię KWRiST. Powodem był brak waloryzacji kosztów realizacji zadania oraz drastyczne obniżenie dotacji na jego obsługę – przy jednoczesnym zachowaniu w ustawie wszystkich pierwotnych obowiązków nakładanych na realizatorów, czyli przede wszystkim powiaty.
Co więcej, w ocenie ZPP projekt w toku kilkumiesięcznych prac rządowych konsekwentnie zmieniał się jedynie na gorsze. Rząd, kierując go do Sejmu, nie tylko zignorował uwagi zgłaszane przez stronę samorządową w ramach Komisji Wspólnej – w tym te, które pierwotnie zaakceptował Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych – ale dodatkowo zmodyfikował dokument w stosunku do wersji przekazanej do konsultacji społecznych w grudniu 2024 r., i to w sposób rażąco niekorzystny dla realizatorów zadania. Przedstawiciel ZPP podkreślił, że szczególnie dotkliwy jest brak jakiegokolwiek mechanizmu waloryzacji stawek wynagrodzeń asystentów. Projekt ustala je na sztywno określonych, kwotowych poziomach, co oznacza, że ich realna wartość będzie z roku na rok deprecjonowana przez inflację i wzrost płac w gospodarce. Tymczasem jeszcze w wersji projektu z września 2025 r. przewidziano coroczną waloryzację stawek o prognozowany wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej. To rozwiązanie zniknęło z projektu bez zadowalającego wyjaśnienia.
ZPP optuje za powrotem do wcześniejszego brzmienia art. 21 albo za ukształtowaniem przepisu w sposób przewidujący powiązanie waloryzacji ze wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej – co byłoby uzasadnione rządowym charakterem realizowanego zadania. Kwestię waloryzacji podnosiły zresztą nie tylko samorządy, ale i organizacje społeczne reprezentujące środowisko osób z niepełnosprawnościami.
Odpowiedź strony rządowej była powściągliwa. Przedstawiciele ministerstwa przyznali, że rozumieją argumenty dotyczące waloryzacji, jednak wskazali, że ostateczna decyzja w tym zakresie została podjęta na Stałym Komitecie Rady Ministrów. Projekt jest, jak podkreślono, „dosyć masywny w aspekcie finansowym" i stanowi całościowe rozstrzygnięcie.
Po burzliwej dyskusji artykuł 21 rozpatrzono ostatecznie z uwzględnieniem poprawek redakcyjno-legislacyjnych BL, bez rozstrzygnięcia kwestii waloryzacji.
Obrady zakończono po rozpatrzeniu art. 23. Prace nad projektem będą kontynuowane na kolejnym posiedzeniu.
