Zakład Ubezpieczeń Społecznych od osób pobierających rentę socjalną żąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w wypadku gdy przekraczają oni dopuszczalną kwotę przychodu, która wynosi 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Podstawą prawną tych decyzji jest art. 10 ust. 1 i 6 ustawy o rencie socjalnej. Zgodnie z nim prawo do renty socjalnej zawiesza się w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Prawo to zawiesza się za miesiąc, w którym osiągnięto przychody w łącznej kwocie wyższej niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Skarżący zgłosili się do Rzecznika Praw Obywatelskich, aby ten udzielił im pomocy, bowiem ich zdaniem konsekwencją takich działań jest tzw. „pułapka rentowa”, która jest istotną barierą w aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami.
Pojawia się postulat zmiany zasad rozliczania przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na przewidziane dla świadczeń emerytalno-rentowych określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Na postulaty te odpowiedzi udzieliło Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, które wskazało, że w przypadku osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, rencista socjalny będzie mógł, bez konsekwencji w wysokości renty, osiągnąć przychód wynoszący do 70% przeciętnego wynagrodzenia, natomiast renta socjalna ulegnie zawieszeniu w przypadku osiągania tego przychodu w wysokości przekraczającej 130% przeciętnego wynagrodzenia.
Przychody w wysokości od 70% do 130% przeciętnego wynagrodzenia będą powodować zmniejszenie wysokości renty socjalnej, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia.
Osoba pobierająca rentę socjalną lub jej przedstawiciel ustawowy będą zobowiązani, tak jak obecnie, niezwłocznie powiadomić organ wypłacający rentę socjalną o okolicznościach powodujących zawieszenie prawa do świadczeń albo zmniejszenie ich wysokości.
Tryb rozliczania również będzie analogiczny jak w przypadku emerytur i rent z tytułu niezdolności do pracy z systemu powszechnego. Ustawa w części dotyczącej zasad zawieszania renty socjalnej wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.
Źródło: RPO
