Dofinansowanie z rezerwy celowej, PFRON, FOŚiGW i plany zmian legislacyjnych, czyli resort pracy odpowiada na stanowisko ZPP w sprawie finansowania domów pomocy społecznej.

Związek Powiatów Polskich wielokrotnie już podnosił, że sposób finansowania pobytu osób skierowanych do domów pomocy społecznej (dps) przed i po 2004 r. powinien zostać ujednolicony. Ostatni raz w stanowisku z 8 lipca br., gdzie wyjaśnił jak bardzo dramatyczna jest sytuacja w tych placówkach. ZPP oddawał w nim m.in., że jednostkowe stawki wyżywienia – czyli podstawowej potrzeby, jaka powinna być zapewniona – w niektórych domach wynoszą mniej niż 5 złotych dziennie. Zwracał również także uwagę, na dysproporcje w zasadach naliczania dotacji w zależności od województwa. Przykładowo w województwie łódzkim pobyt jednego mieszkańca dotowany jest kwotą 1573 zł, a w województwie warmińsko-mazurskim kwota ta wynosi 2318 zł.

Na apel Związku odpowiedziało Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. W piśmie z 28 lipca skierowanym do Ludwika Węgrzyna, prezesa ZPP, Elżbieta Seredyn, podsekretarz stanu MPiPS przyznaje, że resort zna sytuację finansową dps-ów, w szczególności w województwach łódzkim i małopolskim. Dlatego w miarę możliwości minister pracy wspierał już te zadania ze środków rezerwy celowej, będącej w jego gestii. – Mam nadzieję, że taka możliwość będzie miała miejsce również w roku bieżącym – pisze minister Seredyn.

Natomiast jak podaje Pani minister, zróżnicowanie wysokości dotacji na jednego mieszkańca występowało od początku przejęcia dps przez samorządy powiatowe i występuje nadal, chociaż – jak zaznacza – podejmowane były już dwukrotnie działania ze strony administracji rządowej w celu wyrównywania tych różnic (w 2002 r. i 2004 r.).

 - Minister Pracy i Polityki Społecznej dysponuje wyłącznie rezerwą celową na zadania dotowane lub finansowane z budżetu państwa. Rezerwa ta nie przewiduje środków na dofinansowanie działalności bieżącej domów pomocy społecznej. Niektóre województwa decydują się na podwyższenie dotacji na jednego mieszkańca dps, inne pozostawiają je na niezmienionym poziomie. Rokrocznie jednak w trakcie trwania roku kalendarzowego jednostkowa dotacja wzrasta z uwagi na zmieniającą się dps liczbę mieszkańców, na którą dotacja jest przyznawana – czytamy w wyjaśnieniach Elżbiety Seredyn.

Cele inwestycyjne

Dodatkowo, resort wyjaśnia, skąd jeszcze brać środki na prowadzenie dps-ów. Organ prowadzący lub zlecający prowadzenie dps może ubiegać się o pozyskanie środków finansowych ze źródeł wsparcia na cele inwestycyjne, takich jak np. regionalny program operacyjny na lata 2014-2020, Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. A w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy powiat nie ma możliwości dofinansowania realizacji zadania z własnych środków, może wystąpić, przy wsparciu wojewody, do Ministra Finansów lub Prezesa Rady Ministrów o dofinansowanie zadań własnych ze środków rezerwy ogólnej budżetu państwa.

Plany, plany…

W swoim stanowisku z 8 lipca br. ZPP apelował również o podjęcie zmian legislacyjnych, mających na celu poprawę zasad finansowania dps-ów. W odpowiedzi na ten postulat, minister Seredyn przypomina, że resort pracy w 2008 r. przygotował projekt nowelizacji ustawy zmieniającej ustawę o pomocy społecznej, a także niektóre inne ustawy, w tym ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w części dotyczącej art. 87. – Zaproponowane zmiany pozwoliłyby na podwyższenie dotacji dla domów pomocy społecznej do wysokości średniego kosztu utrzymania. Niestety z uwagi na skutki finansowe tej zmiany Ministerstwo Finansów nie wyraziło zgody na takie działanie – podaje minister Seredyn.

Ponadto Pani minister wyjaśniła ponownie, bo taka informacja została już przekazana ZPP w kwietniu br. w odpowiedzi na marcowe stanowisko, że w sierpniu 2014 r. na Stały Komitet Rady Ministrów został skierowany projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z proponowanymi zmianami nastąpić ma wyrównanie deficytów finansowych dla domów pomocy społecznej, w których przebywają osoby zamieszone przed 2004 r. na starych zasadach, poprzez zwiększenie dotacji. Ponadto domy pomocy społecznej mają zyskać możliwość pozyskiwania środków finansowych z zewnątrz. Będzie to osiągalne dzięki prowadzeniu wyodrębnionego rachunku dochodów własnych. Zgodnie z projektem założeń mieszkańcy domów społecznych mają także uzyskać lepszy dostęp do świadczeń zdrowotnych udzielanych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Modyfikacjom ulec ma również procedura odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez członków rodziny a także ustalania zasad, zgodnie z którymi pensjonariusz posiadający znaczny majątek partycypowałby w kosztach swojego pobytu. Zmiany te mają wspomóc samorząd terytorialny w zakresie finansowania kosztów pobytu osób umieszczonych w domach pomocy społecznej a także zażegnać poczucie niesprawiedliwości społecznej związane z tym, że rodziny nie dokładają się do ciężaru utrzymania w domu pomocy swoich bliskich. Rodziny pensjonariuszy będą podpisywali umowy o odpłatności za pobyt. W razie uchylania się od jej zawarcia czy odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosowany będzie tryb admnistracyjno-prawny. Gmina po wniesieniu opłaty zastępczej na podstawie decyzji administracyjnej będzie bowiem mogła żądać zwrotu poniesionych kosztów. Niepłacone należności będą mogły być ściągane w drodze egzekucji.

Zgodnie z projektem osoby ubiegające się o miejsce w domu pomocy społecznej będą składały oświadczenie o swoim stanie majątkowym. Natomiast wójtowie, burmistrzowie prezydenci miast oraz starostowie powiatowi będę mieli możliwość weryfikacji ich treści. W tym celu proponowana jest zmiana art. 105 prawa bankowego pozwalająca na występowanie do banków o udzielenie informacji stanowiących tajemnicę bankową a dotyczących środków zgromadzonych na rachunkach bankowych przyszłych pensjonariuszy.

Resort finansów myśli

Elżbieta Seredyn podobnie jak i w kwietniu br. zapewnia także, że problem niskich dotacji w dps jest przedmiotem licznych rozważań i analiz podejmowanych przez resort. Szczegółowa analiza poziomu finansowania pobytu mieszkańców skierowanych do domów pomocy społecznej przed 2004 r. przeprowadzona przez ministerstwo daje potwierdzenie, że dotacja celowa w większości nie pokrywa realnych potrzeb utrzymania takich pensjonariuszy. Dlatego MPiPS skierowało pismo do Ministerstwa Finansów z prośbą o stosowne zwiększenie środków w budżetach wojewodów. Dzięki temu pobyt mieszkańców przebywających w domach pomocy na starych zasadach zostanie odpowiednio dofinansowany. Resort ciągle oczekuje na odpowiedź.