Związek Powiatów Polskich skierował do współprzewodniczących Zespołu ds. Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego pismo z prośbą o uwzględnienie w porządku obrad najbliższego posiedzenia Zespołu kwestii praktyki dotyczącej zarządzania rowami melioracyjnymi. 

Opis problemu

ZPP wskazuje, że w Ewidencji gruntów i budynków (EGiB) zdarzają się sytuacje, w których nieruchomości oznaczone jako „rowy" nie mają wskazanego właściciela, jednocześnie  jako posiadacze samoistni wpisane są gminy lub Skarb Państwa. Rodzi to istotne problemy praktyczne.

Organizacja wyjaśnia, że posiadanie samoistne zgodnie z regulacją  Kodeksu cywilnego oznacza stan faktyczny, w którym dany podmiot posiada i włada rzeczą jak właściciel – a wolę władania ocenia się obiektywnie, m.in. po tym, czy posiadacz zachowuje się jak właściciel, ponosi ciężary, dokonuje nakładów i rozporządza rzeczą. Tymczasem praktyka wskazuje, że ani gminy, ani Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie są zainteresowane ponoszeniem nakładów ani zarządzaniem tego typu infrastrukturą. Z kolei rolnicy-właściciele sąsiednich gruntów, nie mając tytułu prawnego, nie podejmują obowiązków wynikających z art. 188 ust. 1 Prawa wodnego. W efekcie dochodzi do degradacji systemów melioracyjnych.

Pytanie do resortu i propozycje rozwiązań

ZPP kieruje pytanie, czy Ministerstwo Infrastruktury – odpowiadające za gospodarkę wodną – planuje zmiany legislacyjne pozwalające uregulować kwestie własnościowe tego typu infrastruktury, której posiadaczem samoistnym jest Skarb Państwa lub gmina, a właściciel nie został ujawniony. Organizacja wskazuje trzy możliwe rozwiązania:

• stwierdzenie nabycia własności rowów przez właścicieli nieruchomości przyległych w drodze decyzji wojewody lub starosty, na podstawie rzeczywistego odnoszenia korzyści;
• umożliwienie dokonywania w takiej sytuacji wpisu własności gminy z urzędu (komunalizacja);
• wprowadzenie przepisów jednoznacznie określających, że odpowiedzialnym za zarządzanie rowami melioracyjnymi w takich przypadkach jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.

Pytanie o stosowanie procedury z Prawa wodnego

ZPP prosi ewentualnie o wskazanie, czy PGW Wody Polskie wykazuje wykonywanie praw właścicielskich Skarbu Państwa do rowów melioracyjnych w drodze procedury z art. 258 ust. 10 Prawa wodnego, zgodnie z którym na wniosek PGW WP właściwy wojewoda stwierdza w drodze decyzji administracyjnej reprezentację PGW WP do konkretnego mienia. Organizacja wskazuje, że Wody Polskie – jako instytucja utworzona do zarządzania praktycznie całością gospodarki wodnej w kraju – wydają się predysponowane do domyślnego sprawowania nadzoru właścicielskiego nad tego typu urządzeniami melioracji wodnej.

Bez zmian w przepisach potrzebna przynajmniej oficjalna interpretacja

ZPP wskazuje, że jeżeli Ministerstwo Infrastruktury nie uzna za stosowne podjęcia prac legislacyjnych, organizacja prosi o przekazanie oficjalnej interpretacji, jak pod kątem właścicielskim należy traktować tego typu nieruchomości i w jaki sposób regulować ich sytuację prawną.

Organizacja podkreśla, że prowadzący Ewidencję gruntów i budynków starostowie nie mogą dokonywać wpisów ani aktualizacji z urzędu poza sytuacjami wskazanymi w art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, a zdaniem ZPP żadna z wymienionych tam przesłanek nie daje uprawnień w opisanej sytuacji faktycznej.