Ministerstwo Finansów kierunkowo popiera propozycję podziału pozostałej części rezerwy subwencji ogólnej na rok 2026, przedstawioną przez samorządy. Wniesie jednak inne uwagi, wynikające z racji przyjętych założeń.

Minutą ciszy dla uczczenia tragicznie zmarłego posła Łukasza Litewki rozpoczęło się kolejne w tym roku posiedzenie plenarne Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

W części merytorycznej poruszony został m.in. temat zadań zleconych, propozycji podziału pozostałej części rezerwy subwencji ogólnej na rok 2026 oraz koordynacji opieki długoterminowej.

Obradom przewodniczyli Prezydent Wodzisławia Śląskiego Mieczysław Kieca oraz Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański.

Związek Powiatów Polskich reprezentowali Wiceprezes Zarządu ZPP Jan Grabkowski, Dyrektor Biura Rudolf Borusiewicz oraz jego Zastępca Grzegorz P. Kubalski. 

Zadania zlecone – problem nierozwiązany

Prezes Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego prof. Paweł Swianiewicz przedstawił prezentację pt. "W otchłani niepewności, czyli finansowanie zadań zleconych samorządom terytorialnym", będącą zapowiedzią raportu na ten temat.

Problem zadań zleconych skomentował następnie m.in. Grzegorz P. Kubalski, przypominając, że pozostaje on nierozwiązany od lat.

– Wszyscy – jak jeden mąż – wiemy, że zadania zlecone z zakresu administracji rządowej są niedofinansowane w mniejszym lub większym stopniu – mówił. – Ewentualnie kwestią znaku zapytania jest to, ile to niedofinansowanie konkretnie wynosi. Problem tylko polega na tym, że my od lat mamy postawę ze strony administracji rządowej – nie mówię o tej konkretnej, bo to jest konsekwentnie, niezależnie od tego, jaką barwę polityczną ma rząd – udającą, że problemu nie ma. Rozumiem, że jest to opłacalne z punktu widzenia budżetu państwa, przynajmniej w krótkiej perspektywie czasu, tylko to jest po prostu elementarnie nieuczciwe. Bo jeżeli my, jako jednostki samorządu, mamy realizować określone zadania na zlecenie rządu, w związku z faktem, że rząd uznał, że ten poziom organizacji przestrzennej państwa jest optymalny do danych zadań, to powinien wywiązywać się ze zobowiązań. Przy czym, to jest perspektywa krótkoterminowo korzystna, bo narastające niezadowolenie w powiązaniu z kilkoma innymi czynnikami w jednostkach samorządu terytorialnego, przekłada się na coraz większą skłonność do występowania przed sądami odnośnie pokrycia rzeczywistych kosztów. I jeżeli tak się stanie, to tak na dobrą sprawę przegrają na tym wszyscy. Po pierwsze, sądy będą dociążone dodatkowymi sprawami i to potencjalnie relatywnie w dużej ilości; koszty, które finalnie będzie musiał ponieść budżet państwa w związku z odsetkami, kosztami sądowymi, będzie jeszcze wyższy. A problem będzie dalej tkwił i dalej pozostawał nierozwiązany. W związku z czym, apel z naszej strony, żeby wreszcie jednak nad tym zagadnieniem na poważnie się pochylić z zamiarem jego rozwiązania, a nie tylko pozorowania rozwiązania.

Jak zapowiedział prof. Paweł Swianiewicz, pełny raport na ten temat zostanie opublikowany na stronie NIST-u za 2-3 tygodnie.

Opieka długoterminowa ponownie w pracach Zespołu

W porządku obrad znalazł się punkt dotyczący projektu ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych (UD326), który m.in. wprowadza przepisy dotyczące ustanowienia programu rządowego w zakresie rozwijania i zapewniania usług wsparcia osobom, które ukończyły 65. rok życia, jako świadczenia niepieniężnego, zwanego „bonem senioralnym”. Strona samorządowa, po pracach w Zespole ds. Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej KWRiST, zdecydowała się zaopiniować akt negatywnie, jednak Sekretarz Stanu i Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej Małgorzata Okła-Drewnowicz zwróciła się w czasie posiedzenia plenarnego z prośbą o ponowne rozważenie tej opinii.

W odpowiedzi Grzegorz P. Kubalski raz jeszcze wytłumaczył, że strona samorządowa nie sprzeciwia się pomocy osobom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji, lecz przyjęciu tak źle skonstruowanych rozwiązań – ustawa ma nie zapewniać samorządom powiatowym odpowiednich narzędzi, kompetencji do podejmowania skutecznych interwencji i źródeł finansowania do realizacji przypisanych im zadań, zaś sporządzona do projektu Ocena Skutków Regulacji jest nierzetelna.

Przedstawiciel ZPP przypomniał także, że bon senioralny miał zostać uregulowany w odrębnej ustawie, która była pozytywnie opiniowana przez KWRiST.

– Państwo z pełnym cynizmem dorzuciliście te rozwiązania do ustawy o opiece długoterminowej, żeby mieć argument mówiący o tym, że może jednak wydamy opinię pozytywną, bo co prawda ta ustawa obciąża powiaty, nie dając im pieniędzy, ale daje jednocześnie pieniądze, które będą mogły gminy przeznaczać na określone działania. I w tym momencie było to z naszego punktu widzenia celowe wprowadzenie rozwiązań, które mają zwiększyć szansę tego projektu ustawy – mówił.

Ostatecznie dyskusja na temat projektu będzie kontynuowana 4 maja na wspólnym posiedzeniu Zespołu ds. Administracji Publicznej i Bezpieczeństwa Obywateli oraz Zespołu ds. Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej.

MF wobec propozycji samorządów

Strona samorządowa zwróciła się z wnioskiem o odniesienie się Ministra Finansów do przedstawionej przez nią propozycji podziału pozostałej części rezerwy subwencji ogólnej na rok 2026.

W odpowiedzi Podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Hanna Majszczyk zapowiedziała, że – jeżeli chodzi o podziały na kategorie różnych potrzeb – Ministerstwo kierunkowo popiera propozycję samorządów. Wniesie jednak inne uwagi wynikające z racji przyjętych założeń.

 – Przy wyliczaniu tych różnych poziomów, np. porównujecie państwo rok 2025 z rokiem 2026. My chcielibyśmy, żeby te porównania opierały się na uwzględnieniu pełnych dochodów. Również, jeżeli państwo subwencję uzupełniającą pomniejszacie dla potrzeb tych obliczeń o te wyrównania CIT-u. My uważamy, z naszego punktu widzenia, że jest to niewłaściwe, dlatego że wtedy zerujecie państwo to zwrócenie tych środków. To w zasadzie z jednej strony wyrównujemy te dochody, których nie uzyskały te jednostki, a z drugiej strony one są jakby karane przy podziale. Chcielibyśmy również, żeby dla porównania tych dochodów rok do roku uwzględniać wszelkie dochody, łącznie z podatkami lokalnymi. To są takie jak gdyby główne kierunki – wyliczała.

Pismo ze szczegółami w tej sprawie ma zostać przekazane stronie samorządowej do końca kwietnia.

Środki na pomoc społeczną

Na prośbę strony rządowej z porządku obrad zdjęty został punkt związany z planami finansowymi na rok 2027, dotyczącymi zabezpieczenia środków na realizację zadań z obszaru pomocy społecznej, ze szczególnym uwzględnieniem pieczy zastępczej.

Korzystając z okazji, sekretarz strony samorządowej Marek Wójcik po raz kolejny przypomniał, że są to zadania niedoszacowane i zaapelował o zwiększenie środków na ten obszar w kolejnym roku.

– W ciągu ostatnich 5 lat ubyło 4 tys. rodzin zastępczych. Mamy już w tej chwili ponad 2 tys. dzieci z wyrokami sądowymi, które czekają na umieszczenie w pieczy zastępczej. Pojawia się projekt ustawy, z której wynika, że potrzeby, dotyczące umieszczenia tych dzieci w nowych formach pieczy zastępczej nie będą nic kosztowały. To jest nieprawda! – mówił.

Sekretarz zapowiedział, że strona samorządowa będzie wspierała działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, zmierzające do tego, by Minister Finansów uwzględnił te potrzeby w stopniu większym, niż do tej pory.

– Chcielibyśmy, żeby na starcie, już w maju, przy wstępnych pracach nad budżetem na 2027 rok, zauważyć potrzeby w zakresie pieczy zastępczej, w odpowiedni sposób podnosząc dotychczasowe kwoty wydawane na te zadania. Po pierwsze dlatego, że już było niedoszacowanie. Po drugie, że planuje się w ustawie o pieczy zastępczej nowe formy wsparcia, które – mimo że mają być fakultatywne – będą wymagały od nas podjęcia przedsięwzięć, bez najmniejszych wątpliwości. Na nie trzeba będzie znaleźć pieniądze – powiedział.

Inne sprawy

Mieczysław Kieca przypomniał, że kilka miesięcy temu strona samorządowa złożyła propozycje do tzw. „pakietu 2.0” i że do dnia posiedzenia odpowiednie resorty nie przedstawiły na ich temat swojego stanowiska. Zwrócił się z prośbą, aby zrobiły to w najbliższym miesiącu. Wówczas samorządy będą mogły przedłożyć kolejne propozycje, w ramach „pakietu 3.0”.

Współprzewodniczący zapowiedział także przekazanie w kolejnym dniu pisma do sekretariatu KWRiST.

– Mieliśmy zgłoszone wnioski o kilka dodatkowych punktów Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Będę prosił, aby te punkty – zadekretowane – były przesłane na odpowiednie zespoły robocze z prośbą o udzielenie informacji. W zależności od tych informacji będziemy decydować, czy będą te punkty wnoszone do spraw różnych na kolejnych posiedzeniach Komisji Wspólnej – mówił.

Marek Wójcik poinformował, że na czas uzasadnionej nieobecności przedstawicielki KWRiST w Radzie Dialogu z Młodym Pokoleniem Beaty Stepaniuk-Kuśmierzak, będzie zastępować ją Agnieszka Parol-Górna.

Burmistrz Kowala Eugeniusz Gołembiewski zwrócił się z pytaniem o to, czy zostanie uruchomiona rezerwa na aktywne formy walki z bezrobociem. Pytanie to pozostało bez odpowiedzi ze względu na brak na sali osoby kompetentnej do jej udzielenia. Burmistrz przypomniał także o konieczności nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Strona rządowa poinformowała, że zgodnie z ustaleniami za tę ustawę odpowiedzialny będzie minister właściwy ds. rozwoju.

KWRiST upoważniła właściwy Zespół do wydania opinii wiążącej do projektu ustawy o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (UD335) (WPL MI 163) (Ministerstwo Rozwoju i Technologii) oraz do projektu ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw (UD232).

Na posiedzeniu zapowiedziano, że 24 czerwca odbędzie się dodatkowe posiedzenie plenarne KWRiST poświęcone wyłącznie tematom: nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zadań zleconych, dodatkowych dochodów JST z zaproszeniem przedstawicieli Rady Fiskalnej, a także kwestii związanych z wyliczaniem potrzeb oświatowych. Standardowe posiedzenie czerwcowe odbędzie się w lipcu.

KWRiST rozpatrzyła pozytywnie następujące wnioski:

• wniosek Ministra Edukacji o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu do wydania opinii wiążącej do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (UD 381);
• wniosek Ministra Edukacji o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu do wydania opinii wiążącej do projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży (ID109);
• wniosek Ministra Finansów i Gospodarki o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu do wydania opinii wiążącej do projektu ustawy o zmianie ustawy o własności lokali (UD312) (Ministerstwo Rozwoju i Technologii) – pod warunkiem, że opinia będzie pozytywna;
• wniosek Ministra Zdrowia o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Energii, Klimatu i Środowiska do wydania opinii wiążącej do projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (MZ 1841);
• wniosek Ministra Edukacji o upoważnienie zespołu do wydania opinii wiążącej do projektu rozporządzenia oraz uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia nowego programu rządowego wspierania organów prowadzących szkoły podstawowe i placówki doskonalenia nauczycieli w zakresie wyposażania lub doposażania szkolnych pracowni do prowadzenia zajęć w ramach pracowni Kompas Jutra;
• wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o upoważnienie zespołu do wydania opinii wiążącej do projektu ustawy o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i ochronie, udziale społeczeństwa (UD224);
• wniosek Wicemarszałka Województwa Pomorskiego o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej do wydania opinii wiążącej do projektu zmiany Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego i wrażliwości społecznej (RPS BZiWS).

KWRSiT rozpatrzyła negatywnie następujące wnioski:

• wniosek Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej do wydania opinii wiążącej do projektu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzoru oraz trybu wydawania i zwrotu kart parkingowych;
• wniosek Ministra Finansów i Gospodarki o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu do wydania opinii wiążącej do projektu rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie zakresu projektu miejscowego planu rewitalizacji w części tekstowej oraz zakresu i formy wizualizacji ustaleń miejscowego planu rewitalizacji (Ministerstwo Rozwoju i Technologii);
• wniosek Ministra Finansów i Gospodarki o wyrażenie zgody na upoważnienie Zespołu ds. Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu do wydania opinii wiążącej do rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Ministerstwo Rozwoju i Technologii).

KWRiST zaopiniowała pozytywnie następujące projekty:

• projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa (UD219) – opinia pozytywna z uwagą, by w przyszłości zasady tworzenia ciał doradczych przy organach stanowiących zostały uregulowane systemowo, zamiast indywidualnie – dla potrzeb każdego kolejnego środowiska domagającego się ustanowienia dla niego szczególnej rady;
• projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w europejskim systemie informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS) (UC104);
• projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych procedur obsługi zgłoszeń alarmowych i powiadomień o zdarzeniach przez dyspozytora medycznego (MZ 1858);
• projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie systemu zarządzającego trybami obsługi pacjenta w szpitalnym oddziale ratunkowym (MZ 1863);
• projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (MZ 1883) – opinia pozytywna z uwagą Związku Powiatów Polskich, zgodnie z którą zmiana rozporządzenia nie powinna stanowić podstawy do obniżenia wyceny świadczeń przez szpitale w przypadku obsługi pacjenta w terminie do dwunastu godzin;
• projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach ruchu bezwizowego (poz. 98 MRPiPS);
• projekt Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie edukacji i kapitału społecznego (Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego);
• projekt zmiany Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie gospodarki, rynku pracy, oferty turystycznej i czasu wolnego (Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego);
• projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (Ministerstwo Finansów) (UDER 107);
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (Ministerstwo Finansów)  (UC 138);
• projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie Rejestru Urbanistycznego (Ministerstwo Rozwoju i Technologii) – opinia pozytywna z prośbą ze strony Związku Gmin Wiejskich RP o wydłużenie okresu przejściowego;
• projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie trybu legalizacji tablic rejestracyjnych oraz warunków technicznych i wzorów znaku legalizacyjnego (WPL MI 163);
• projekt ustawy o usprawnieniu procesu inwestycyjnego w zakresie kluczowych inwestycji infrastrukturalnych (UD262) (Ministerstwo Infrastruktury);
• projekt ustawy o zmianie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz niektórych innych ustaw (UC97) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska);
• projekt ustawy o zapewnieniu gospodarce krajowej dostępu do surowców, w tym surowców krytycznych (UC83) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska) – art. 14 zostanie doprecyzowany w trybie roboczym;
• projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie granicy portu morskiego w Nowej Pasłęce;
• projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (UDER44) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska) – opinia pozytywna z uwagą ZWRP;
• Transza (6-ZM) projektów rozporządzeń Ministra Klimatu i Środowiska zmieniających rozporządzenia w sprawie specjalnych obszarów ochrony siedlisk: 
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Ostrzyca Proboszczowicka (PLH020042) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Dolny Wieprz (PLH060051) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk specjalnego obszaru ochrony siedlisk Terespol (PLH060053) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Komaszyce (PLH060063) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Niedzieliski Las (PLH060092) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Buczyna Szprotawsko-Piotrowicka (PLH080007) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Małomickie Łęgi (PLH080046) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Rynna Jezior Rzepińskich (PLH080049) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Dolina Prądnika (PLH120004) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Dolinki Jurajskie (PLH120005) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska),
  • projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska zmieniającego rozporządzenia w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Lipówka (PLH120010) (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska).