Tylko ważna legitymacja szkolna, studencka lub doktoranta uprawnia osoby uczące się do podróży koleją na podstawie biletu ulgowego. Samo zaświadczenie o pobieraniu nauki w szkole lub na uczelni nie stanowi potwierdzenia prawa do ulgi.
Legitymacja musi być ważna, co oznacza posiadanie stempla lub hologramu szkoły albo uczelni na obecny semestr. Uprawnienie może potwierdzać również aktywowana mLegitymacja szkolna, studencka lub doktoranta w aplikacji mObywatel.
Dokumentem potwierdzającym prawo do ulgi ustawowej dla osób uczących się, wynoszącej 37 lub 51 proc., jest wyłącznie legitymacja. Zaświadczenie wydane przez szkołę lub uczelnię, że dana osoba pobiera naukę, nie uprawnia do przejazdu koleją na podstawie biletu ulgowego. Takiego prawa nie potwierdza również zaświadczenie z policji o utracie legitymacji.
Pasażer, który w czasie kontroli okaże bilet ulgowy bez ważnej legitymacji, jest traktowany podobnie jak osoba bez ważnego biletu. W takiej sytuacji konduktor lub kontroler pobiera właściwą kwotę za bilet wraz z opłatą dodatkową.
Wysokość opłaty dodatkowej w przypadku braku dokumentu uprawniającego do ulgi wynosi 40-krotność ceny najtańszego normalnego biletu jednorazowego przewoźnika. Szczegółową wysokość tej opłaty przewoźnicy podają w swoich cennikach, a często także w treści wezwania do zapłaty wystawianego w pociągu. Wezwanie jest wystawiane, gdy pasażer odmawia zapłaty u konduktora albo nie ma przy sobie pieniędzy.
Pasażer, który podczas kontroli nie miał przy sobie legitymacji i otrzymał karę, może udokumentować przewoźnikowi prawo do ulgowego przejazdu w terminie 7 dni od dnia podróży. Takie uprawnienie przewiduje art. 33a ust. 4 ustawy Prawo przewozowe. Przewoźnicy z reguły wymagają dołączenia do odwołania poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu uprawniającego do ulgi. Poświadczenie można uzyskać w kasie biletowej danego przewoźnika.
Prawo przewozowe przewiduje możliwość potrącenia przez przewoźnika opłaty manipulacyjnej. Jeżeli pasażer odwołuje się od zapłaconej opłaty dodatkowej za brak legitymacji, przewoźnik potrąci opłatę manipulacyjną przy zwrocie opłaty dodatkowej. Jeżeli odwołanie dotyczy wystawionego i nieopłaconego wezwania do zapłaty, wraz z odwołaniem i kopią legitymacji należy wnieść opłatę manipulacyjną. W tytule przelewu trzeba podać numer wezwania do zapłaty i dołączyć potwierdzenie przelewu do składanego odwołania.
Podstawą prawną są przepisy ustawy Prawo przewozowe oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 20 stycznia 2005 roku dotyczącego sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych i opłaty manipulacyjnej.
Źródło: UTK
